Tuy nhiên thực tế cho thấy, vẫn còn tình trạng trì hoãn hoặc cố tình không tự nguyện chấp hành, dẫn đến việc cơ quan chức năng phải áp dụng các biện pháp cưỡng chế cần thiết để đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật.
Tại Nghị định số 296/2025/NĐ-CP vừa được ban hành, Chính phủ đã quy định cụ thể về trình tự và thủ tục áp dụng biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt. Một trong những điểm đáng chú ý là hình thức khấu trừ vào lương hưu đối với những trường hợp vi phạm đã hết tuổi lao động, nhưng không tự nguyện nộp phạt hoặc không hoàn trả kinh phí khắc phục hậu quả. Biện pháp này nhằm đảm bảo mọi hành vi vi phạm đều phải được xử lý triệt để, không có ngoại lệ dựa trên độ tuổi hay trạng thái lao động.
Về mức khấu trừ, cơ quan chức năng thực hiện việc trích thu không quá 30% tổng số tiền lương hưu hằng tháng của người vi phạm. Quy định này thể hiện sự cân bằng giữa tính răn đe của pháp luật và tính nhân văn trong chính sách an sinh xã hội. Việc khấu trừ phải đảm bảo số tiền còn lại đủ để duy trì điều kiện sinh hoạt tối thiểu cho cá nhân người đó và những người đang được họ nuôi dưỡng theo quy định. Điều này giúp ngăn chặn các hệ lụy tiêu cực về đời sống trong quá trình thi hành án hành chính.
Quy trình xác minh và ra quyết định được thực hiện chặt chẽ với sự phối hợp của các bên liên quan. Khi nhận được yêu cầu từ người có thẩm quyền, cá nhân bị cưỡng chế phải có trách nhiệm cung cấp thông tin trung thực về mức lương hưu đang hưởng. Sau khi tổ chức xác minh thông tin làm căn cứ pháp lý, người có thẩm quyền sẽ ban hành quyết định cưỡng chế trong thời hạn tối đa 2 ngày làm việc. Sự khẩn trương về mặt thời gian giúp tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước và hạn chế tối đa việc tẩu tán tài sản hoặc né tránh nghĩa vụ.
Nghị định 296/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 1/1/2026 sẽ chính thức thay thế cho Nghị định số 166/2013/NĐ-CP trước đây. Điểm mới mang tính đột phá của quy định lần này là việc khu biệt đối tượng cưỡng chế vào nhóm người đang hưởng chế độ hưu trí thay vì áp dụng dàn trải cho tất cả những người đang hưởng bảo hiểm xã hội như trước. Thay đổi này không chỉ giúp việc thực thi trở nên khu trú, hiệu quả hơn mà còn phù hợp với thực tiễn quản lý thu nhập của người dân trong giai đoạn đẩy mạnh chuyển đổi số và công khai hóa dữ liệu dân cư.
Việc hoàn thiện các chế tài cưỡng chế là bước đi tất yếu trong lộ trình xây dựng xã hội thượng tôn pháp luật. Với sự ra đời của các quy định mới, cơ quan chức năng sẽ có công cụ pháp lý sắc bén hơn để xử lý dứt điểm các trường hợp cố tình vi phạm, góp phần tạo ra môi trường sống kỷ cương và minh bạch.
Tâm An
