Loạt giải pháp cấp bách từ giảm thuế đến chi quỹ bình ổn
Ngày 9/3, Chính phủ đã ban hành Nghị định 72/2026 chính thức đưa thuế nhập khẩu ưu đãi (MFN) đối với nhiều mặt hàng xăng dầu về mức 0%. Việc này giúp các doanh nghiệp đầu mối giảm giá vốn nhập khẩu, từ đó tạo dư địa để hạ giá bán lẻ. Ngay sau đó, vào kỳ điều hành tối 10/3, cơ quan quản lý đã quyết định chi Quỹ bình ổn giá ở mức rất mạnh từ 4.000 đến 5.000 đồng/lít, để kìm hãm đà tăng phi mã của nhiên liệu.
Một bước đi quan trọng khác đang được khẩn trương triển khai là phương án đưa thuế bảo vệ môi trường về mức 0 đồng. Nếu đề xuất này của Bộ Tài chính được thông qua, giá xăng có thể giảm thêm 2.000 đồng/lít và dầu giảm 1.000 đồng/lít. Hiện nay, cơ cấu giá xăng dầu trong nước vẫn phải gánh nhiều loại thuế phí như thuế giá trị gia tăng (8%), thuế tiêu thụ đặc biệt và các chi phí định mức kinh doanh, chiếm khoảng 27-28% giá thành mỗi lít xăng. Việc linh hoạt điều chỉnh các loại thuế này được xem là bộ đệm quan trọng nhất để giảm sốc cho nền kinh tế trước các cú sốc năng lượng từ bên ngoài.
Cần cơ chế phản ứng nhanh và giải pháp đồng bộ từ phía cung - cầu
Các chuyên gia kinh tế cho rằng, Việt Nam cần một cơ chế điều hành nhạy bén hơn để theo sát diễn biến thế giới. TS Nguyễn Quốc Việt từ Trường Đại học Kinh tế (ĐHQGHN) nhấn mạnh việc phối hợp nhịp nhàng các công cụ chính sách tài khóa sẽ giúp hạn chế độ trễ lan tỏa của giá xăng dầu sang các nhóm hàng thiết yếu khác. Điều này đặc biệt có ý nghĩa với nhóm lao động thu nhập thấp và các doanh nghiệp vận tải đang gặp nhiều khó khăn.
Bên cạnh giải pháp về thuế, PGS.TS Nguyễn Thường Lạng đề xuất, cần tăng năng lực dự trữ quốc gia và nâng công suất các nhà máy lọc dầu nội địa để tự chủ nguồn cung. Ở phía người tiêu dùng, các chuyên gia cũng khuyến khích thay đổi thói quen bằng cách tăng cường sử dụng phương tiện công cộng, xe điện và xăng sinh học để giảm sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.
Thực tế cho thấy, nhiều quốc gia trong khu vực cũng đang vật lộn với bão giá xăng dầu. Tại Lào, giá dầu diesel đã tăng tới 33% chỉ trong 2 ngày, trong khi Singapore vẫn duy trì mức giá cao kỷ lục gần 57.000 đồng/lít. Việc Chính phủ Việt Nam chủ động can thiệp sớm thông qua Quỹ bình ổn và các chính sách miễn giảm thuế không chỉ giúp ổn định thị trường xăng dầu, mà còn là chìa khóa để giữ vững các cân đối lớn của nền kinh tế trong năm 2026.
Tâm An
