(THCL) _ Mặc dù rất nhiều lực lượng chức năng vào cuộc, nhưng công tác chống buôn lậu vẫn chưa hiệu quả. Thậm chí, vào dịp cuối năm, hoạt động buôn lậu, hàng giả và gian lận thương mại có chiều hướng gia tăng.

Câu hỏi đặt ra: Do kẽ hở chính sách hay do lực lượng thực thi chưa làm tròn trách nhiệm, khiến tình trạng buôn lậu vẫn chưa đạt kết quả như mong muốn?

Kẽ hở chính sách

Chỉ trong những ngày đầu tháng 11/2014, lực lượng chống buôn lậu cả nước đã triệt phá nhiều đường dây buôn lậu không có chứng từ, hóa đơn xuất xứ vi phạm sở hữu trí tuệ… với quy mô lớn như tại Quảng Ninh, Lạng Sơn, một số tỉnh biên giới, thu giữ nhiều hàng hóa nhập lậu có giá trị lên tới hàng chục tỷ đồng.

Theo thống kê của cơ quan chức năng tỉnh Quảng Ninh, chỉ trong 10 tháng đầu năm 2014, các lực lượng chức năng đã xử lý 1.514 vụ với tổng số tiền xử phạt hành chính và phát mại gần 8,9 tỷ đồng. Không chỉ ở Quảng Ninh, tình hình buôn lậu ở Lạng Sơn không ngừng gia tăng, 10 tháng đầu năm, các lực lượng chức năng đã kiểm tra, xử lý 359 vụ vi phạm (tăng hơn 150% so với tháng 9), phạt vi phạm hành chính gần 4 tỷ đồng; trị giá hàng hóa tịch thu gần 4,3 tỷ đồng.

Các tỉnh biên giới phía Bắc có đường biên giới dài tới hàng nghìn cây số với Trung Quốc - một trong những địa bàn nóng nhất về tình hình buôn lậu.

Lãnh đạo Chi cục Quản lý thị trường Lạng Sơn cho biết, dịp cuối năm, nhu cầu về các mặt hàng phục vụ Tết tăng cao nên các đối tượng đầu nậu đã lợi dụng chính sách sản xuất nhập khẩu vào Việt Nam dưới hình thức mua bán, trao đổi của cư dân biên giới để tuồn các loại hàng hóa như bia, rượu, nước giải khát, đồ điện tử, quần áo, vải vóc… vào sâu trong nội địa bằng việc xé lẻ hàng hóa rồi thuê cư dân vùng biên giới vận chuyển qua cửa khẩu.

Thông tư 60 của Thủ tướng Chính phủ quy định, hàng hóa nước có chung biên giới sản xuất, nhập khẩu vào Việt Nam dưới hình thức mua bán, trao đổi của cư dân biên giới thì sẽ được miễn thuế, nếu giá trị hàng hóa dưới 2 triệu đồng/người/ngày. Tuy nhiên, nhiều năm qua, chính sách này đã bị lợi dụng và vô tình đã tiếp tay cho nạn hàng lậu, hàng giả, hàng nhái hoành hành dữ dội.

Không khó để nhận ra rằng, các đầu nậu chỉ có thể thực hiện được hành vi buôn lậu của mình khi có sự tiếp tay của một số đối tương cư dân vùng biên giới. Đặc biệt hơn đó là sự quản lý lỏng lẻo của cơ quan thực thi nhiệm vụ, khiến tình trạng buôn lậu đã trở thành vấn nạn, gây nhiều bức xúc cho xã hội.

Vai trò của cơ quan thực thi?

Hình ảnh những đoàn xe quá tải trở hàng lậu nối đuôi nhau trên các tuyến đường, từ cửa khẩu các tỉnh biên giới phía Bắc về Hà Nội khiến người đi đường không khỏi giật mình bởi sự công khai - dễ dàng của các chủ đầu nậu?

Dư luận đặt câu hỏi: Việc chống buôn lậu đang được Chính phủ đặt trong tình trạng cấp bách, ưu tiên hàng đầu với một bộ máy thực thi mạnh, bao gồm lực lượng biên phòng, hải quan, quản lý thị trường, công an… đều vào cuộc. Song tình trạng buôn lậu vẫn không ngừng gia tăng, thậm chí số lượng buôn lậu ngày càng lớn?

Đại tá Hồ Quang Thái, Phó cục trưởng Cục Phòng chống tội phạm ma túy (Bộ đội Biên phòng), Phó chánh văn phòng Ban Chỉ đạo 389 Quốc gia cho biết, trong đợt đi kiểm tra chống hàng lậu, hàng giả và gian lận thương mại, đoàn công tác phối hợp với Ban Chỉ đạo 389 tỉnh Lạng Sơn phát hiện 4 xe tải chạy quá khổ quá tải, chở một lượng lớn hàng hóa gồm vải, quần áo, đồ điện gia dụng, máy tính cũ, phụ tùng ô tô, hàng điện tử và nhiều loại hàng hóa khác giả mạo hàng xuất xứ Việt Nam, vận chuyển từ Bản Chắt, (Lộc Bình, Lạng Sơn) về Hà Nội tiêu thụ. Tất cả các mặt hàng này đều được nhập về từ Trung Quốc, tuy nhiên cả 4 xe ô tô đều không đi qua cửa khẩu và có dấu hiệu hợp thức hóa giấy tờ, gian lận thương mại.

Có một thực tế là, để xảy ra tình trạng buôn lậu ngày càng gia tăng, ngoài kẽ hở về chính sách, còn có trách nhiệm của các cơ quan thực thi. Bởi theo Quyết định 24 có những danh mục hàng hóa không được miễn thuế cho cư dân vùng biên, song đối tượng buôn lậu vẫn lợi dụng sự quản lý lỏng lẻo của cán bộ, cơ quan quản lý để hợp thức hóa hồ sơ nhằm trốn thuế ngay từ khâu kiểm soát đầu tiên khi mở tờ khai hải quan. Thậm chí, không kiểm tra hàng hóa mà xác nhận vào tờ khai hải quan của các tiểu thương. Cơ quan thuế thì lỏng lẻo trong việc thẩm tra, xác minh thủ tục hồ sơ…

Theo báo cáo của Chi cục Thuế huyện Cao Lộc (Lạng Sơn), trong 10 tháng đầu năm, có 40 tiểu thương được cấp phép thu gom hàng hóa của cư dân biên giới, đã thu mua được 93 tỷ đồng tổng kim ngạch hàng hóa, nộp thuế 1,1 tỷ đồng. Con số trên quá nhỏ so với thực tế. Một cán bộ thuế tại thị trấn Đồng Đăng cho biết, do lực lượng quá mỏng, thời gian có hạn, không thể dỡ hết các toa hàng để kiểm đếm, đối chứng với từng hóa đơn. Không những thế, các chủ hàng còn dùng thủ đoạn ghi giá trị hàng thấp hơn hàng chục lần so với giá thị trường. Đây là một khoản thất thu thuế rất lớn đối với Nhà nước

Thanh Hoa