Các doanh nghiệp trong nớc, đặc biệt là các doanh nghiệp trực tiếp sản xuất đang có nhiều nỗ lực để thoát ra khỏi sự phụ thuộc nguyên phụ liệu có xuất xứ từ Trung Quốc. Làm được điều này là không dễ, nhưng theo ý kiến một số chuyên gia, thời điểm này là cơ hội để các doanh nghiệp nắm lấy sự chủ động.

Tìm lối thoát

Theo Hiệp hội Dệt – May Việt Nam, hiện nguồn nguyên phụ liệu(NPL) trong nước mới chỉ cung ứng khoảng 30%, phần còn lại nhập từ nước ngoài, trong đó, nhập từ Trung Quốc chiếm tới 48%. Đặc biệt, nhiều doanh nghiệp (DN) ngành dệt- may phải nhập toàn bộ nguồn NPL từ Trung Quốc. Ông Nguyễn Văn Cần, Trưởng phòng Nghiên cứu và phát triển Tổng công ty May 28 (Agtex 28) cho biết: Lâu nay, mặt hàng sợi, xơ kể cả thuốc nhuộm, hóa chất các công ty đều nhập từ thị trường này. Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất hiện nay là vấn đề chi phí cho việc nhập NPL từ thị trường khác.

Có một thực tế là một số nguyên liệu đầu vào nhập từ Trung Quốc có giá rẻ, chỉ bằng khoảng 25-35% giá thành so nhập từ Nhật Bản. Nếu thay đổi thị trường nhập NPL, DN không còn cách nào khác là phải tăng giá thành sản phẩm. Như vậy, chỉ khi nào chúng ta đáp ứng được nguồn NPL trong nước thì mới khống chế được giá. Ông Ngô Đức Hòa, Chủ tịch HĐQT Công ty CP May quốc tế Thắng Lợi cho biết: Ngay cả khi không nhập từ Trung Quốc mà nhập qua Lào, Campuchia (thực chất là hàng Trung Quốc xuất qua) giá NPL cũng sẽ cao hơn so nhập trực tiếp và giá sản phẩm vẫn bị đội lên. Trước những diễn biến phức tạp của nguồn NPL đầu vào, nhiều DN đang nỗ lực tìm hướng thoát khỏi việc nhập khẩu hoặc hạn chế tối đa nhập khẩu từ một thị trường bằng cách đa dạng hóa nguồn nguyên liệu. Ở Agtex 28, ngoài tận dụng nguồn nguyên liệu thu mua, sản xuất trong nước, DN đã chủ động tìm nguồn hóa chất, thuốc nhuộm từ Ấn Độ, Nhật Bản… tuy giá cao hơn, phí vận chuyển cũng tốt hơn nhưng chất lượng tốt hơn và quan trọng là bảo đảm được mục tiêu lâu dài. Đồng thời, Agtex 28 đã tự tạo hướng mở nguồn NPL khi vừa qua đã chính thức hợp tác với Tập đoàn Sotoh để làm dự án sản xuất vải len, vải pha len cao cấp (mặt hàng DN đang phải nhập khẩu 100%). Đến ngày 1-7 tới, dự án này đi vào hoạt động sẽ cung cấp số lượng lớn vải len cho thị trường nội địa.

Tương tự, Công ty May Thắng Lợi cũng đã tự sản xuất được 50% nguồn vải, chỉ phải nhập khoảng  20% từ Trung Quốc, còn lại là nhập nước khác. Theo Ông Phạm Xuân Hồng, Chủ tịch HĐQT Công ty CP May Sài Gòn 3: Từ lâu các DN đã tính toán vấn đề chủ động nguồn NPL. Tuy nhiên, DN cần có mục tiêu xa hơn, để chủ động tham gia các hiệp định thương mại như TPP. Nếu không chủ động được nguồn nguyên liệu chắc chắn sẽ không khai thác được lợi thế từ TPP…

Gỡ nút thắt từ chính mình

Theo ông Diệp Khánh Kiệt, phó Chủ tịch Hội Dệt - may Thêu đan TP Hồ Chí Minh, để không phụ thuộc nguồn NPL, giải pháp quan trọng nhất từ lâu đã được nhắc tới là xây dựng ngành công nghiệp hỗ trợ. Tuy nhiên, dù chính sách phát triển đã được lập ra từ hơn 10 năm qua nhưng tới nay vẫn chỉ là trên giấy. Điều này được coi là nút thắt  khiến ngành dệt-may Việt Nam cứ loay hoay, không thể bứt phá. Hai lĩnh vực được cho là nền tảng của ngành là dệt nhuộm và thuộc da vì cần công nghệ hiện đại, vốn nhiều nên hiếm thấy doanh nghiệp “ nội” nào dám nhảy vào.

Nhiều nhà kinh tế cho rằng: Về lâu dài, Việt Nam cần có những chính sách ưu đãi mạnh hơn để thu hút nhà đầu tư nước ngoài đầu tư vào sản xuất NPL. Ngành may xuất khẩu của Việt Nam đã được coi là khá mạnh nhung ngành NPL lại quá yếu nên cần phải có chính sách phát triển theo hướng hạn chế đầu tư may mặc, giày - da và tập trung ưu đãi cho ngành sợi, dệt nhuộm vì nó đòi hỏi vốn lớn và công nghệ cao. Chính từ những điều này, Sở Công thương TP Hồ Chí Minh đã trình Chính phủ đề án đề nghị chính sách hỗ trợ ngành dệt - may. Một số nội dung trong đề án rất sát thực với DN như: Trước đây, hoãn thu thuế sử dụng đất hai năm thì giờ kiến nghị hoãn lên bốn năm; kiến nghị hoãn thuế thu nhập DN từ năm năm lên 10 năm; vay vốn lãi suất thấp.

Tuy nhiên, theo nhìn nhận của Chủ tịch HĐQT Công ty CP may Sài Gòn 3 Nguyễn Xuân Hồng, để chờ tháo gỡ được những nút thắt từ cơ chế, chính sách thì trước tiên DN hãy tự gỡ nút thắt ngay tại DN mình khi chủ động cho mình nguồn nguyên liệu. Từng DN cần phải có chiến lược riêng của mình, cùng với đó Nhà nước cũng có chính sách hỗ trợ làm sao để chúng ta có ngành công nghiệp phụ trợ dệt - may nhằm tránh sự lệ thuộc vào một thị trường.

Theo Thời nay