Bảo hiểm xã hội toàn dân – hướng tới mạng lưới an sinh bao trùm, bền vững
Trong tiến trình phát triển đất nước, bảo hiểm xã hội luôn được xác định là một trong những trụ cột chính của hệ thống an sinh xã hội. Nếu chính sách việc làm tạo sinh kế, chính sách y tế bảo vệ sức khỏe, thì bảo hiểm xã hội là điểm tựa quan trọng giúp người lao động và người dân có nguồn thu nhập ổn định khi hết tuổi lao động hoặc khi gặp các rủi ro như ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp.
Khái niệm “bảo hiểm xã hội toàn dân” được nhấn mạnh trong Nghị quyết số 28-NQ/TW ngày 23/5/2018 của Ban Chấp hành Trung ương khóa XII về cải cách chính sách bảo hiểm xã hội. Nghị quyết xác định mục tiêu cải cách chính sách bảo hiểm xã hội để bảo hiểm xã hội thực sự là một trụ cột chính của hệ thống an sinh xã hội; từng bước mở rộng vững chắc diện bao phủ, hướng tới mục tiêu bảo hiểm xã hội toàn dân. Bảo hiểm xã hội toàn dân là bước phát triển mới về tư duy chính sách an sinh xã hội. Đó không chỉ là mở rộng số lượng người tham gia, mà còn là thay đổi cách tiếp cận: Từ bảo đảm an sinh cho một bộ phận lao động có quan hệ lao động ổn định sang xây dựng một mạng lưới an sinh bao trùm hơn, linh hoạt hơn, phù hợp với sự biến đổi của thị trường lao động và đời sống kinh tế - xã hội.
Trên cơ sở chủ trương đó, ngày 21/11/2019, Chính phủ ban hành Quyết định số 1676/QĐ-TTg phê duyệt Đề án đổi mới toàn diện nội dung, hình thức và phương pháp tuyên truyền bảo hiểm xã hội. Một trong những giải pháp quan trọng của Đề án là lấy tháng 5 hằng năm là Tháng vận động triển khai bảo hiểm xã hội toàn dân. Việc tổ chức Tháng vận động triển khai bảo hiểm xã hội toàn dân hằng năm có ý nghĩa thiết thực. Đây là dịp thu hút sự quan tâm của các tầng lớp nhân dân đối với chính sách bảo hiểm xã hội; tuyên truyền, vận động người dân tham gia bảo hiểm xã hội, hướng tới mục tiêu bảo hiểm xã hội toàn dân; đồng thời nâng cao trách nhiệm của người sử dụng lao động trong việc tham gia bảo hiểm xã hội cho người lao động.
Theo ông Lê Hùng Sơn- Giám đốc Bảo hiểm xã hội Việt Nam: “Dưới sự chỉ đạo của Bộ Tài chính, việc tổ chức Tháng vận động triển khai bảo hiểm xã hội toàn dân hằng năm nhằm thu hút sự chú ý của mọi tầng lớp nhân dân đối với chính sách bảo hiểm xã hội; tuyên truyền, khuyến khích vận động nhân dân tham gia bảo hiểm xã hội hướng tới mục tiêu bảo hiểm xã hội toàn dân; động viên và nâng cao ý thức trách nhiệm của người sử dụng lao động trong việc chủ động tham gia bảo hiểm xã hội cho người lao động”.
Cụ thể hóa nhiệm vụ trên, theo chức năng nhiệm vụ được giao, từ năm 2019 đến nay, bảo hiểm xã hội Việt Nam thường xuyên chỉ đạo bảo hiểm xã hội các tỉnh, thành phố triển khai Tháng vận động bảo hiểm xã hội toàn dân bằng nhiều hình thức đa dạng, phù hợp với từng địa bàn. Hiệu quả cũng được thấy rõ, mỗi dịp tổ chức Tháng vận động triển khai bảo hiểm xã hội toàn dân, số người tham gia bảo hiểm xã hội có sự gia tăng tích cực. Quan trọng hơn là nhận thức về tính ưu việt chính sách bảo hiểm xã hội từng bước được chuyển biến tích cực, tạo nền tảng cho kết quả mở rộng độ bao phủ bảo hiểm xã hội trong thời gian qua.
Cùng với công tác truyền thông, việc cụ thể hóa chủ trương bảo hiểm xã hội toàn dân còn được thể hiện rõ trong quá trình hoàn thiện chính sách, pháp luật. Nghị quyết số 28-NQ/TW đã đề ra 11 nội dung cải cách chính sách bảo hiểm xã hội. Đến nay, các nội dung này từng bước được thể chế hóa, nổi bật là Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 với nhiều điểm mới tích cực, hướng tới mở rộng diện bao phủ, gia tăng quyền lợi, nâng cao tính hấp dẫn và bảo đảm tính bền vững của chính sách.
Từ nền tảng chính sách đó, công tác tổ chức thực hiện của hệ thống Bảo hiểm xã hội Việt Nam đã đạt nhiều kết quả quan trọng. Tính đến hết năm 2025, số người tham gia bảo hiểm xã hội đạt 21,53 triệu người, tăng thêm 6,80 triệu người so với năm 2018, tương đương mức tăng 46,14%. Tỷ lệ lực lượng lao động trong độ tuổi tham gia bảo hiểm xã hội đạt 45,11%, tăng 14,86% so với năm 2018. Những con số này cho thấy mục tiêu bảo hiểm xã hội toàn dân không còn là định hướng mang tính dài hạn mà đã và đang được cụ thể hóa bằng kết quả thực chất. So với mục tiêu phát triển người tham gia bảo hiểm xã hội đặt ra đến năm 2025 tại Nghị quyết số 28-NQ/TW, các kết quả thực hiện đều đạt và vượt chỉ tiêu đặt ra.
Đưa chính sách bảo hiểm xã hội đến gần người dân
Bước vào Tháng vận động triển khai bảo hiểm xã hội toàn dân năm 2026, hệ thống Bảo hiểm xã hội Việt Nam tiếp tục xác định truyền thông, vận động phát triển người tham gia là nhiệm vụ trọng tâm, cần được triển khai đồng bộ, thiết thực, hướng mạnh về cơ sở và bám sát từng nhóm đối tượng.
Ngay từ đầu tháng 4, Bảo hiểm xã hội Việt Nam đã ban hành Kế hoạch số 989/BHXH-TTHT ngày 7/4/2026 về Tháng cao điểm tuyên truyền, phát triển người tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế. Kế hoạch yêu cầu tăng cường tuyên truyền, giải đáp, tư vấn chính sách theo các quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế; kết hợp cả hình thức tuyên truyền trực tiếp và trực tuyến. Theo đó, toàn hệ thống Bảo hiểm xã hội Việt Nam sẽ tổ chức đồng loạt Lễ phát động và ra quân hưởng ứng Tháng vận động triển khai bảo hiểm xã hội toàn dân vào ngày 9/5/2026. Bảo hiểm xã hội các địa phương tổ chức các hội nghị tuyên truyền, đối thoại, tư vấn trực tiếp tại xã, phường, khu dân cư, khu công nghiệp; tuyên truyền nhóm nhỏ, tư vấn trực tiếp đến từng hộ gia đình, hộ kinh doanh.
Đồng thời, thiết lập các “điểm truyền thông cộng đồng”, gian hàng, điểm tuyên truyền, tư vấn chính sách bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế tại chợ, trung tâm thương mại, khu đông dân cư, khu công nghiệp, khu chế xuất, các điểm tiếp nhận hồ sơ của trung tâm dịch vụ việc làm. Đây là cách làm thiết thực, giúp chính sách không chỉ xuất hiện trên văn bản hay phương tiện thông tin đại chúng, mà hiện diện ngay trong đời sống hằng ngày của người dân. Bên cạnh hình thức truyền thông trực tiếp, Bảo hiểm xã hội Việt Nam cũng đẩy mạnh truyền thông trên môi trường số. Bảo hiểm xã hội các địa phương tăng cường sản xuất các sản phẩm truyền thông hiện đại, tổ chức livestream tuyên truyền, giải đáp, tư vấn chính sách; triển khai hội thi tìm hiểu chính sách, pháp luật bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế trên môi trường Internet.
Thực tế cho thấy, phát triển người tham gia chỉ bền vững khi đi cùng với bảo đảm quyền lợi và nâng cao chất lượng phục vụ. Đây là yếu tố cốt lõi tạo dựng niềm tin của người dân vào chính sách. Hiện nay, bảo hiểm xã hội các địa phương đang chi trả thường xuyên cho khoảng 3,5 triệu người hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội, trợ cấp hằng tháng; đồng thời giải quyết khoảng 10 triệu lượt hưởng các chế độ ngắn hạn như ốm đau, thai sản, tai nạn lao động mỗi năm. Mức độ hài lòng của người tham gia bảo hiểm xã hội, BH thất nghiệp năm 2025 đạt 88%, vượt 3% so với mục tiêu đặt ra tại Nghị quyết số 28-NQ/TW.
Trong thời gian tới, nhiệm vụ mở rộng diện bao phủ bảo hiểm xã hội sẽ tiếp tục được thúc đẩy mạnh mẽ. Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 403/NQ-CP về việc giao chỉ tiêu phát triển đối tượng tham gia BHXH đến năm 2030 cho 34 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; trong đó đặt mục tiêu cả nước có trên 29,33 triệu người tham gia bảo hiểm xã hội, số người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện đạt tối thiểu 2,44 triệu người. Trên cơ sở đó, Bảo hiểm xã hội Việt Nam đã tham mưu Bộ Tài chính ban hành Kế hoạch số 472/QĐ-BTC ngày 16/3/2026 triển khai thực hiện Nghị quyết số 403/NQ-CP của Chính phủ. Kế hoạch xác định rõ các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, từ tham mưu hoàn thiện cơ chế, chính sách; tăng cường phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương; giao chỉ tiêu phát triển người tham gia đến cơ sở; đổi mới công tác truyền thông, vận động; đến nâng cao chất lượng phục vụ, bảo đảm đầy đủ, kịp thời quyền lợi của người tham gia, thụ hưởng chính sách.
Với đặc thù của chính sách bảo hiểm xã hội, hiệu quả tổ chức thực hiện chính sách bảo hiểm xã hội hôm nay sẽ tạo ra giá trị an sinh cho tương lai. Mỗi người dân tham gia bảo hiểm xã hội là thêm một điểm tựa khi về già; mỗi doanh nghiệp thực hiện tốt chính sách bảo hiểm xã hội là góp phần xây dựng quan hệ lao động ổn định, tiến bộ; mỗi địa phương mở rộng được diện bao phủ bảo hiểm xã hội là củng cố thêm nền tảng an sinh cho cộng đồng. Tháng vận động triển khai bảo hiểm xã hội toàn dân vì vậy chỉ thực sự hiệu quả khi có sự chung tay đồng bộ của các cấp, các ngành, cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội, doanh nghiệp và mỗi người dân. Trong giai đoạn phát triển mới của đất nước, bảo hiểm xã hội toàn dân không chỉ là mục tiêu của riêng chính sách an sinh, mà còn là nền tảng quan trọng để phát triển bao trùm, nhân văn và bền vững.
PV
