Căn cứ Nghị định 161/2026/NĐ-CP, từ ngày 1/7, mức lương cơ sở áp dụng cho cán bộ, công chức toàn hệ thống chính trị, bao gồm cấp xã, được ấn định ở mức 2,53 triệu đồng mỗi tháng. Hướng dẫn tại Thông tư 13/2026/TT-BNV nêu rõ, tiền lương theo hệ số được tính bằng việc lấy hệ số lương hiện hưởng nhân với mức lương cơ sở này. Đơn cử, người có hệ số lương khởi điểm 2,34 nhận mức lương cơ bản khoảng 5,92 triệu đồng mỗi tháng, trong khi hệ số 3,0 tương ứng với 7,59 triệu đồng mỗi tháng, chưa bao gồm các khoản phụ cấp và trước khi trích nộp các khoản bảo hiểm theo luật định. Đối với các phụ cấp tính theo hệ số cũng được điều chỉnh tương ứng theo mức lương cơ sở mới, còn các khoản quy định bằng tiền mặt cố định thì giữ nguyên giá trị chi trả.
Điểm thay đổi mang tính đột phá nằm ở Nghị định 381/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 2/10 và áp dụng hồi tố từ ngày 1/7 cho đến khi triển khai chính sách cải cách tiền lương tổng thể. Văn bản này quy định mức phụ cấp công vụ 55% dành cho cán bộ, công chức cấp xã không thuộc diện hưởng tiền lương hoặc thu nhập tăng thêm theo nghị quyết của HĐND cấp tỉnh, thành phố. Căn cứ tính mức 55% này là tổng của mức lương hiện hưởng cộng với phụ cấp chức vụ lãnh đạo và phụ cấp thâm niên vượt khung nếu có.
Đối với những cán bộ, công chức cấp xã đang hưởng thu nhập tăng thêm theo nghị quyết HĐND cấp tỉnh, mức phụ cấp công vụ áp dụng là 25%. Trường hợp tổng mức lương tăng thêm từ ngân sách địa phương thấp hơn giá trị của mức phụ cấp công vụ 55%, người lao động sẽ được bù phần chênh lệch để bảo đảm quyền lợi ngang bằng mốc 55%. Đơn cử một công chức có hệ số 3,0, không giữ chức vụ và chưa có thâm niên vượt khung, thuộc diện hưởng 55% sẽ nhận khoản phụ cấp công vụ là 4,1745 triệu đồng mỗi tháng, đưa tổng thu nhập gồm lương và phụ cấp công vụ lên mức 11,7645 triệu đồng trước khi giảm trừ. Khoản phụ cấp này được thanh toán cùng kỳ lương hàng tháng, không dùng làm căn cứ trích đóng bảo hiểm xã hội hay bảo hiểm y tế, và các trường hợp nhận mức thấp hơn từ ngày 1/7 đến trước ngày 2/10 đều được truy lĩnh đầy đủ khoản chênh lệch.
Song song với phụ cấp công vụ, cán bộ, công chức cấp xã giữ cương vị lãnh đạo, quản lý tại UBND xã, phường thực hiện phụ cấp chức vụ theo Nghị định 07/2026/NĐ-CP, còn các vị trí tương đương thuộc cơ quan tham mưu giúp việc Đảng ủy cấp xã thực hiện theo quy chế của Ban Bí thư. Những người đủ điều kiện thâm niên vượt khung cũng được tính thêm chế độ này vào cơ cấu thu nhập và làm căn cứ tính phụ cấp công vụ.
Xét theo yếu tố địa bàn công tác, Thông tư 15/2026/TT-BNV cập nhật danh mục phụ cấp khu vực từ tháng 7 với các hệ số dao động từ 0,1 đến 1,0. Đối với nhân sự công tác tại vùng biên giới khó khăn hoặc hải đảo xa xôi, Văn bản hợp nhất số 02/VBHN-BNV quy định chế độ phụ cấp đặc biệt với các mức 30%, 50% và 100% tính trên lương hiện hưởng cộng phụ cấp chức vụ và thâm niên vượt khung, chỉ chi trả cho thời gian thực tế bám địa bàn. Trường hợp công tác tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn theo Nghị định 76/2019/NĐ-CP còn được nhận phụ cấp thu hút bằng 70% mức lương hiện hưởng kèm phụ cấp lãnh đạo trong tối đa 60 tháng thực tế, cùng phụ cấp công tác lâu năm từ 0,5 đến 1,0 lần mức lương cơ sở tùy theo các mốc thâm niên 5 năm, 10 năm hoặc từ 15 năm trở lên.
Về cơ chế thu nhập tăng thêm, nhiều đô thị lớn đã ban hành chính sách gắn chặt mức chi với hiệu quả hoàn thành nhiệm vụ nhằm xóa bỏ tư duy cào bằng. Tại Hà Nội, Nghị quyết 52/2026/NQ-HĐND cho phép chi tối đa bằng một lần mức lương theo ngạch bậc, chức vụ hiện hưởng, trong đó cá nhân hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ hưởng trọn 100%, hoàn thành tốt nhiệm vụ hưởng 0,8 lần và hoàn thành nhiệm vụ hưởng 0,5 lần. Tại TPHCM, Quyết định 78/2026/QĐ-UBND chia thang điểm đánh giá hàng quý, theo đó mức điểm từ 90 trở lên được hưởng 100% định mức chi, từ 85 đến dưới 90 điểm hưởng 90%, từ 70 đến dưới 85 điểm hưởng 80%, còn dưới 70 điểm thì không được chi thu nhập tăng thêm. Cùng với đó, chế độ thưởng đột xuất và thưởng định kỳ hằng năm theo Nghị định 161/2026/NĐ-CP được thực hiện theo quy chế nội bộ của cơ quan, không bị giới hạn cứng vào hệ số lương của từng cá nhân, tạo động lực thực chất cho đội ngũ cán bộ cơ sở nâng cao chất lượng thực thi công vụ.
Tâm An
