Nửa đầu năm 2026 chứng kiến sự bứt phá đáng kể của thị trường phân bón khi giá urê quốc tế tăng mạnh bởi những biến động về nguồn cung và địa chính trị. Tuy nhiên, khi nguồn cung toàn cầu dần được cải thiện, đặc biệt từ Nga và Trung Quốc, giá đã bắt đầu điều chỉnh.
Theo đánh giá của Mirae Asset, giá urê trong 6 tháng cuối năm có thể dao động quanh 400-450 USD/tấn, thấp hơn khoảng 25% so với bình quân nửa đầu năm. Dù vậy, mặt bằng này vẫn cao hơn đáng kể so với giai đoạn 2024-2025 và đủ để duy trì nền lợi nhuận tương đối tích cực cho những doanh nghiệp có lợi thế về chi phí sản xuất.
Điều này cho thấy ngành phân bón chưa bước vào chu kỳ suy giảm, nhưng thời kỳ tăng trưởng dễ dàng nhờ giá bán đã qua. Thị trường chứng khoán vì vậy có thể chuyển trọng tâm từ câu chuyện giá urê sang chất lượng lợi nhuận của từng doanh nghiệp.
Giá bán hạ nhiệt, doanh nghiệp nào còn giữ được lợi thế?
Phân đạm tiếp tục là nhóm chịu tác động trực tiếp nhất từ biến động giá urê. Theo Hiệp hội Phân bón Quốc tế (IFA), nhu cầu phân bón toàn cầu niên vụ 2025-2026 ước đạt 206,9 triệu tấn dinh dưỡng, trong đó phân đạm chiếm tỷ trọng lớn nhất.
Tại Việt Nam, nhu cầu có thể tăng trở lại từ cuối quý III và rõ hơn trong quý IV khi bước vào vụ Đông Xuân 2026-2027. Xuất khẩu cũng đang tạo thêm điểm tựa khi 6 tháng đầu năm, Việt Nam xuất khẩu khoảng 1,7 triệu tấn phân bón, tăng 52% so với cùng kỳ; kim ngạch đạt 932,5 triệu USD, tăng hơn 107%.
Tuy nhiên, triển vọng chung không đồng nghĩa lợi nhuận sẽ tăng đồng đều. Chi phí khí tự nhiên - yếu tố có thể chiếm 60-80% chi phí sản xuất phân đạm - sẽ quyết định đáng kể mức độ hưởng lợi của doanh nghiệp khi giá bán thay đổi.
Với nhóm DAP, NPK và phân lân, bài toán còn phức tạp hơn khi phải chịu tác động từ giá amoniac, lưu huỳnh và các nguyên liệu nhập khẩu. Đây là nguyên nhân khiến kết quả kinh doanh giữa các doanh nghiệp trong ngành có sự khác biệt đáng kể.
Số liệu 6 tháng đầu năm cho thấy điều này khá rõ. DCM và DPM ghi nhận lợi nhuận sau thuế lần lượt tăng 54,7% và 112,5%, trong khi DDV giảm 16,6%, BFC giảm 25% và LAS giảm tới 64,4%.
Sự phân hóa này cho thấy nhà đầu tư không còn nhiều cơ sở để mua theo câu chuyện chung của cả ngành. Khả năng bảo vệ biên lợi nhuận và duy trì đầu ra sẽ ngày càng quan trọng.
Dòng tiền sẽ tìm đến doanh nghiệp có nền tảng tốt
Trong nhóm doanh nghiệp phân bón, DCM đang cho thấy khả năng tận dụng tốt mặt bằng giá và nhu cầu xuất khẩu. Sáu tháng đầu năm, doanh thu đạt khoảng 11.998 tỷ đồng, tăng 27%, trong khi lợi nhuận sau thuế đạt khoảng 1.856 tỷ đồng, tăng 54,8%.
Đáng chú ý, sản lượng urê xuất khẩu đạt 351.220 tấn, mang về khoảng 4.549 tỷ đồng doanh thu, tăng 112%. Mirae Asset dự báo doanh thu năm 2026 của DCM đạt 20.785 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế khoảng 2.690 tỷ đồng.
DPM cũng ghi nhận kết quả tích cực với doanh thu 6 tháng đạt 12.609 tỷ đồng, tăng 33,8%, lợi nhuận sau thuế đạt 1.326,4 tỷ đồng, tăng 112,5%. Việc mở rộng sang DAP và các sản phẩm hóa chất được kỳ vọng giúp doanh nghiệp giảm dần sự phụ thuộc vào một sản phẩm duy nhất.
Về định giá, cả DCM và DPM hiện thấp hơn mức P/E trung bình 5 năm. DCM đang ở mức khoảng 6,3 lần, so với mức trung bình lịch sử 10,2 lần; DPM khoảng 8,5 lần, thấp hơn mức 13,7 lần.
Mirae Asset đưa giá mục tiêu 12 tháng cho DCM ở mức 40.600 đồng/cổ phiếu và DPM ở mức 26.700 đồng/cổ phiếu. Tuy nhiên, khoảng cách giữa giá mục tiêu và thị giá không đồng nghĩa với việc cổ phiếu chắc chắn tăng, bởi định giá thấp cũng phản ánh lo ngại về khả năng lợi nhuận đang ở vùng cao của chu kỳ.
Trong những tháng tới, giá urê sẽ tiếp tục là biến số quan trọng, nhưng không phải yếu tố duy nhất. Nếu nguồn cung từ Trung Quốc và Nga phục hồi mạnh, giá giảm sâu, lợi nhuận nhóm sản xuất urê có thể chịu áp lực. Ngược lại, nếu nhu cầu mùa vụ phục hồi và giá duy trì trên nền cao, những doanh nghiệp có chi phí sản xuất thấp sẽ tiếp tục có lợi thế.
Vì vậy, cổ phiếu phân bón nhiều khả năng bước vào giai đoạn phân hóa theo chất lượng lợi nhuận. Doanh nghiệp có chi phí cạnh tranh, đầu ra đa dạng, cơ cấu sản phẩm tốt và khả năng kiểm soát nguyên liệu sẽ có sức chống chịu tốt hơn.
Sau nhịp tăng mạnh của nửa đầu năm, câu chuyện đầu tư vào cổ phiếu phân bón vì thế không còn đơn giản là kỳ vọng giá urê tăng. Thị trường sẽ cần những bằng chứng rõ hơn về khả năng duy trì lợi nhuận khi chu kỳ giá bước sang giai đoạn bình thường hóa.
Minh Thành (t/h)
