Theo Quyết định số 3443/QĐ-BKHCN ngày 12/8/2026 của Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ, Hội đồng chuyên ngành cấp Nhà nước xét tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh, Giải thưởng Nhà nước về khoa học và công nghệ đợt 7 đã được thành lập. Ngày 24/8/2026, Đoàn công tác của Bộ Khoa học và Công nghệ đã làm việc tại BSR với các tác giả, cán bộ liên quan đến công trình “Nghiên cứu phát triển công nghệ sản xuất nhiên liệu đặc chủng phục vụ quốc phòng - an ninh tại Nhà máy Lọc dầu Dung Quất”, đồng thời khảo sát thực tế quá trình triển khai, ứng dụng các kết quả nghiên cứu.
Đánh giá về công trình, GS.TS. Vũ Thị Thu Hà, Chủ tịch Hội đồng chuyên ngành cấp Nhà nước thuộc lĩnh vực chế biến dầu khí cho rằng, điểm nổi bật không chỉ nằm ở việc nghiên cứu, phát triển thành công công nghệ sản xuất các sản phẩm nhiên liệu đặc chủng, mà còn ở khả năng đưa kết quả nghiên cứu vào sản xuất thực tế tại một nhà máy lọc dầu quy mô lớn. Công trình đã tạo ra những sản phẩm đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật khắt khe, phục vụ trực tiếp nhiệm vụ quốc phòng - an ninh, qua đó cho thấy năng lực nghiên cứu, làm chủ công nghệ và tổ chức sản xuất của đội ngũ kỹ thuật Việt Nam.
Theo GS.TS. Vũ Thị Thu Hà, giá trị của công trình cần được nhìn nhận trên cả ba phương diện: khoa học - công nghệ, hiệu quả kinh tế và ý nghĩa đối với quốc phòng, an ninh. Đặc biệt, trong bối cảnh tình hình địa chính trị thế giới và chuỗi cung ứng toàn cầu có nhiều biến động, việc chủ động nghiên cứu, sản xuất trong nước các loại nhiên liệu đặc chủng có ý nghĩa quan trọng, góp phần giảm sự phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài và nâng cao khả năng bảo đảm nhiên liệu trong những tình huống đặc biệt.
Trong nhiều năm qua, BSR đã phối hợp với các đơn vị như Cục Xăng dầu, Trung tâm Nhiệt đới Việt - Nga từng bước nghiên cứu, hoàn thiện và làm chủ công nghệ sản xuất các sản phẩm nhiên liệu đặc chủng quốc phòng. Đây là quá trình đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ với yêu cầu thực tiễn của nhiệm vụ quốc phòng.
Với những kết quả đạt được, công trình đã được Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) lựa chọn tham gia xét tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về khoa học và công nghệ đợt 7. Việc Hội đồng chuyên ngành cấp Nhà nước tổ chức khảo sát thực tế tại Nhà máy Lọc dầu Dung Quất là một bước quan trọng trong quá trình xem xét, đánh giá công trình.
Đáng chú ý, kể từ khi đưa vào sản xuất thương mại trong giai đoạn 2022-2025, BSR đã cung ứng hàng trăm nghìn mét khối nhiên liệu Jet A-1K và dầu Diesel DO L-62 phục vụ công tác huấn luyện và sẵn sàng chiến đấu tại các đơn vị quân đội. Các lô sản phẩm được đánh giá đạt chất lượng theo yêu cầu, quá trình sử dụng thực tế bảo đảm an toàn, không xảy ra sự cố kỹ thuật.
Không chỉ mang ý nghĩa về mặt quốc phòng - an ninh, công trình còn tạo ra hiệu quả kinh tế rõ nét. Theo BSR, tổng kinh phí đầu tư cho nghiên cứu và cải tiến kỹ thuật chỉ khoảng 25,7 tỷ đồng, trong khi tổng doanh thu từ các sản phẩm của công trình đạt 4.058,9 tỷ đồng. Việc chủ động sản xuất trong nước giúp Bộ Quốc phòng tiết kiệm khoảng 15-20% chi phí so với nhập khẩu, tương đương khoảng 610-810 tỷ đồng cho ngân sách quốc phòng; đồng thời giảm thiểu các rủi ro liên quan đến tỷ giá, vận chuyển và bảo hiểm.
Từ góc độ của một doanh nghiệp lọc hóa dầu, thành công của công trình cũng cho thấy năng lực của BSR trong việc biến các yêu cầu đặc thù thành bài toán công nghệ và tổ chức sản xuất. Từ nền tảng công nghệ của Nhà máy Lọc dầu Dung Quất, đội ngũ cán bộ, kỹ sư BSR đã từng bước nghiên cứu, thử nghiệm, hoàn thiện quy trình và đưa sản phẩm vào sản xuất ổn định, đáp ứng các yêu cầu khắt khe của quân đội.
Kết quả này càng có ý nghĩa trong bối cảnh BSR đang duy trì năng lực vận hành ở mức cao để đáp ứng nhu cầu nhiên liệu trong nước. Trong 7 tháng năm 2026, nhờ chủ động theo dõi sát diễn biến thị trường và xây dựng linh hoạt các kịch bản ứng phó, Nhà máy Lọc dầu Dung Quất duy trì vận hành an toàn, ổn định, liên tục với công suất quy đổi bình quân lên tới 124%.
Nhờ đó, các chỉ tiêu sản xuất, kinh doanh của BSR đều hoàn thành vượt kế hoạch. Sản lượng sản xuất đạt khoảng 4,76 triệu tấn, bằng 106% kế hoạch; sản lượng tiêu thụ đạt khoảng 4,74 triệu tấn, bằng 106% kế hoạch; doanh thu hợp nhất ước đạt 120 nghìn tỷ đồng; lợi nhuận trước thuế hợp nhất đạt 18,9 nghìn tỷ đồng và nộp ngân sách Nhà nước khoảng 7,2 nghìn tỷ đồng.
Những kết quả trên cho thấy nền tảng công nghệ, năng lực vận hành và đội ngũ kỹ thuật của BSR ngày càng được nâng cao. Trong đó, công trình nghiên cứu phát triển nhiên liệu đặc chủng phục vụ quốc phòng - an ninh là một minh chứng tiêu biểu cho khả năng làm chủ công nghệ, chủ động sản xuất các sản phẩm có yêu cầu kỹ thuật cao và đưa thành quả khoa học vào phục vụ những nhiệm vụ quan trọng của đất nước.
PV
