CPI tháng 3 giảm mạnh: Không lo giảm phát?

Sau hai tháng có sự tăng nhẹ do trùng vào dịp Tết Nguyên đán, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) trên cả nước cũng như ở hai đầu tàu kinh tế là Hà Nội và P.HCM tháng 3/2014 lại rơi vào trạng thái âm. Dư luận đang lo ngại về sự trì trệ kéo dài của sản xuất, kinh doanh sẽ dẫn đến tình trạng giảm phát, song các chuyên gia cho rằng khả năng giảm phát khó xảy ra.

CPI giảm sâu nhất trong 13 năm qua.

Tổng cục Thống kê vừa công bố chỉ số CPI tháng 3/2014, theo đó, CPI tháng 3/2014 giảm 0,44% so với tháng trước và tăng 4,39% so với cùng kỳ năm 2013. Sự sụt giảm CPI tháng 3 đến từ 4 nhóm mặt hàng có chỉ số giá tiêu dùng giảm so với tháng 2/2014 gồm: Hàng ăn và dịch vụ ăn uống giảm 0,96%; nhóm Giao thông và Bưu chính viễn thông cùng giảm 0,03%. Nhóm nhà ở, điện, nước, chất đốt và vật liệu xây dựng ở mức giảm 0,74%.

Theo Tổng cục Thống kê, đây là mức giảm sâu nhất trong vòng 5 năm trở lại đây. Tuy nhiên, chuyên gia Ngô Trí Long cho rằng mức giảm này là mức thấp nhất trong 13 năm qua.

Tình trạng CPI giảm diễn ra ở cả TP.HCM và Hà Nội khi CPI trên địa bàn hai thành phố lớn này đều được ghi nhận giảm trong tháng 3 với mức giảm lần lượt là 0,46% và 0,15% so với tháng 2. Tại TPHCM, mức giảm là 0,46% khi có đến 6/11 nhóm hàng giảm giá. Tại Hà Nội, CPI tháng 3 giảm 0,15% so với tháng 2 khi có 2/11 nhóm hàng giảm giá.

Đại diện Tổng cục Thống kê cho rằng CPI tăng thấp là do nguồn cung dồi dào, sự kiểm soát, điều phối tốt của Chính phủ và “một nguyên nhân quan trọng là do nhu cầu tiêu dùng tăng không cao như năm trước, người dân chi tiêu ngày càng tính toán, tiết kiệm, hiệu quả và thông minh hơn” và “mức tăng thu nhập năm nay không cao như mọi năm nên người dân cân nhắc và tiết kiệm hơn”.

Tuy nhiên, theo đánh giá của chuyên gia kinh tế Cao Sỹ Kiêm, chỉ số CPI tháng 3 giảm mạnh biểu hiện sức mua của nền kinh tế còn rất yếu, khả năng phục hồi chưa nhanh, sản xuất kinh doanh trì trệ.

Khó có khả năng giảm phát

Theo ông Nguyễn Văn Nam, Nguyên Viện trưởng Viện Thương mại, việc CPI tháng 3 giảm không có gì đặc biệt, bởi điều này nằm trong quy luật chung hàng năm, khi vào những tháng giữa năm (tháng 3, 4, 5) CPI thường giảm thấp, chỉ có mức giảm năm nay nhiều hơn. Năm nay chúng ta đặt ra mức lạm phát thấp hơn năm trước, nên chỉ số này cũng là bình thường. Xu hướng chung là năm nay sẽ kiềm chế lạm phát ở mức thấp hơn các năm trước, cho nên không phải lo ngại giảm phát. “Ở Việt Nam, lạm phát 5-6 % được cho là thấp nhưng ở các nước 2-3 % là bình thường. Nhiều nước khi kinh tế khó khăn người ta vẫn duy trì lạm phát 1-2%. Tôi cho rằng cần đưa kinh tế đi vào ổn định. Nếu đang ở giai đoạn phải đầu tư xây dựng nhiều thì lạm phát cũng chỉ nên ở mức 3-4%. Chính phủ phải làm cho đồng tiền ổn định hơn. Nếu một nền kinh tế trông chờ vào lạm phát cao để phát triển thì nền kinh tế ấy sẽ gục ngã, phá sản”, ông Nam nêu ý kiến.

Chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long cho biết, nguyên nhân của CPI tháng 3 giảm mạnh là do theo quy luật sau Tết tiêu dùng sẽ giảm. Sức mua người dân vẫn tiếp tục thấp. Khi chỉ số giá tiêu dùng giảm liên tục đồng thời tăng trưởng kinh tế cũng giảm thì sẽ dẫn đến giảm phát, thiểu phát. Hiện nay khả năng giảm phát ở Việt Nam rất hạn hữu bởi GDP vẫn tăng nhẹ (quý I tăng 0,19% so với 2013), dù tăng trưởng này chỉ là cầm chừng, dưới tiềm năng chứ không phải là khởi sắc.

Cần sớm cải cách thể chế

CPI giảm mạnh trong diễn ra trong bối cảnh tình trạng phá sản, giải thể của doanh nghiệp còn cao, tăng trưởng tín dụng quý I/2014 vẫn trong tình trạng âm khiến cho dư luận hết sức lo ngại. Theo thông tin từ Cục Đăng ký kinh doanh (Bộ Kế hoạch và Đầu tư), trong hai tháng đầu năm, cả nước có khoảng 10.900 doanh nghiệp (DN) thành lập mới, tăng 13% về số lượng DN so với cùng kỳ năm 2013. Tuy nhiên, cũng trong hai tháng đầu năm, có khoảng 13.100 DN giải thể và ngừng hoạt động, tăng 12,2% so với cùng kỳ năm 2013. Như vậy số DN sinh ra thậm chí còn ít hơn số DN chết và đang hấp hối. Điều này cho thấy hệ thống DN còn gặp rất nhiều khó khăn. Nhiều chuyên gia cho rằng do nhu cầu tiêu dùng giảm đã ảnh hưởng lớn đến hoạt động sản xuất kinh doanh của nhiều DN.

Chưa kể, dù đã có những chính sách kích thích tín dụng, đẩy mạnh cho vay bằng nhiều biện pháp, mới đây nhất là đợt giảm lãi suất huy động về mức dưới 6% /năm, kéo theo lãi suất cho vay rục rịch giảm theo, song so sức hấp thụ của các DN còn yếu nên trong 3 tháng qua, tín dụng trên địa bàn cả nước tăng trưởng âm, ở mức âm 1,05% so với cuối năm 2013.

Theo ông Nguyễn Văn Nam, kinh doanh chưa khởi sắc là do đường lối chính sách của mình chưa tốt, không ổn định, chưa hướng vào sản xuất, khoa học công nghệ mà nặng về sử dụng  ngân sách nhà nước, vốn trái phiếu, vốn viện trợ vào phát triển cơ sở hạ tầng một cách quá sức so với nền kinh tế, thời gian kéo dài, tham nhũng, đầu tư dàn trải… dẫn đến không có tiền đầu tư vào sản xuất kinh doanh.

Về điều này, chuyên  gia kinh tế Ngô Trí Long cho rằng trong bối cảnh hiện nay, việc giảm giá không phải do sản xuất kinh doanh khó mà là do cơ chế chính sách còn nhiều hạn chế: lãng phí, tham nhũng lớn, chính sách đầu tư công chưa thực sự nghiêm minh, đầu tư không hiệu quả, bôi trơn, lót tay nhiều làm cho chi phí sản xuất tăng cao, giá thành sản phảm tăng cao.. Nó cảnh báo đến hoạt động của từng DN cũng như nền kinh tế, phải làm sao để thực hiện cải cách, tái cơ cấu ngay, không phải từng DN mà là cả nền kinh tế. Không đầu tư theo chiều rộng nữa mà là đầu tư theo chiều sâu, năng suất hiệu quả, giảm giá thành, giảm chi phí.

Vân Khánh