THCL Bộ Tài chính vừa có văn bản gửi Bộ GTVT liên quan đến kết quả thanh tra công tác quản lý vốn đầu tư xây dựng đối với 8 DA đầu tư xây dựng công trình mở rộng QL1A sử dụng nguồn vốn trái phiếu chính phủ tại 8 tỉnh (Quảng Bình, Quảng Trị, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên, Khánh Hòa, Ninh Thuận, Bình Thuận).

Lập “vống” gần 1.900 tỷ đồng

Qua thanh tra, Bộ Tài chính đã phát hiện công tác lập, phê duyệt tổng mức đầu tư ở 8 DA này chưa chính xác, số tiền lên đến gần 1.900 tỷ đồng. Cụ thể, lập, trình, thẩm định và phê duyệt tổng mức đầu tư DA tăng cao hơn so với chế độ quy định với tổng số tiền là hơn 1.300 tỷ đồng. Trong đó, bất thường nhất thể hiện trong việc lập chi phí đền bù GPMB khi “đội” thêm hơn 567 tỷ đồng vì tính sai đơn giá đền bù đất, tính sai diện tích đất đền bù…

Bộ Tài chính đã có ý kiến để Bộ GTVT điều chỉnh giảm tổng mức đầu tư với số tiền gần 1.900 tỷ đồng nêu trên.

Bộ Tài chính còn phát hiện việc phê duyệt chi phí dự phòng trượt giá trong tổng mức đầu tư chưa đủ cơ sở số tiền lên đến gần 5.200 tỷ đồng.

Bộ Tài chính cũng đề nghị điều chỉnh giảm giá trị dự toán do lập tăng không đúng quy định về khối lượng, định mức và đơn giá tại 8 DA với tổng số tiền là hơn 330 tỷ đồng. Đồng thời, giảm trừ giá trị hợp đồng kinh tế các gói thầu xây lắp với giá trị hơn 316 tỷ đồng; giảm trừ giá trị nghiệm thu, thanh toán các gói thầu xây lắp hơn 274 tỷ đồng.

Trong khi Bộ GTVT và các địa phương còn “lờ tịt” việc quyết toán nguồn ngân sách Trung ương đã tạm ứng để xây dựng khu tái định cư với số tiền lên đến hơn 450 tỷ đồng. Bộ Tài chính yêu cầu Bộ GTVT phối hợp với các địa phương hoàn trả số tiền này.

Bộ Tài chính chỉ rõ, trách nhiệm trong việc để xảy ra các sai phạm trên thuộc về các BQL DA đại diện CĐT quản lý và thực hiện DA, đơn vị tư vấn thiết kế và các nhà thầu thi công.

Tuy phát hiện ra các sai phạm hàng nghìn tỷ đồng, nhưng Bộ Tài chính chỉ kiến nghị Bộ GTVT kiểm điểm trách nhiệm và chỉ đạo kiểm điểm trách nhiệm đối với các tập thể, cá nhân có liên quan đối với các sai phạm trên.

Vụ việc hết sức nghiêm trọng

Thiếu tướng Lê Văn Cương, nguyên Viện trưởng Viện Chiến lược và Khoa học (Bộ Công an) cho rằng, đây là vụ việc hết sức nghiêm trọng. Trước hết, cần xác định trách nhiệm của CĐT, của các BQL dự án, nhà thầu, đơn vị giám sát thi công, cũng như công tác nghiệm thu, quyết toán dự án.

Sau khi rà soát cụ thể, cần phải truy đến cùng trách nhiệm của CĐT. “CĐT tư phải xác định rõ trách nhiệm của một con người cụ thể, chứ không phải là kiểu “trách nhiệm tập thể”. CĐT là người có trách nhiệm cuối cùng”, ông Cương nhấn mạnh.

Ông Cương cho rằng: “Theo Bộ luật Hình sự, tham ô 500 triệu đồng đã bị xử tử hình. Hàng nghìn tỷ đồng thất thoát, sai phạm này - cần phải được xử lý nghiêm xem có việc tham ô, tham nhũng không. Phải công khai kết quả xử lý cho toàn dân được biết”.

Thiếu tướng Lê Văn Cương cũng lưu ý một điều, việc xử lý trách nhiệm không thể giao cho Bộ GTVT chủ trì, vì họ sẽ thiên về lợi ích của họ, cũng không nên giao Thanh tra Chính phủ chủ trì.

Ông Cương đề xuất thành lập một hội đồng độc lập gồm các nhà quản lý, các nhà khoa học dưới sự chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ. Hội đồng này phải được quyền kiểm tra toàn bộ văn bản, quá trình đầu tư thi công DA rồi báo cáo Thủ tướng Chính phủ. Phải làm như thế mới được.

“Vụ việc này thuộc loại đặc biệt, cho nên phải có tổ chức đặc biệt để tiến hành nhiệm vụ đặc biệt”, thiếu tướng Cương nói.

GS. TS. Đặng Đình Đào, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu kinh tế và phát triển (ĐH Kinh tế Quốc dân) chia sẻ: “Lâu nay, mảng XDCB với những công trình đầu tư từ nguồn vốn ngân sách, vốn trái phiếu chính phủ… luôn bị tai tiếng về những thất thoát, lãng phí. Tôi nhớ năm 1992, khi tham dự một hội nghị về vấn đề này, do Bộ Công an chủ trì, thất thoát trong đầu tư XDCB lên tới 30%. Đó là con số của năm 1992, giờ thậm chí còn trầm trọng hơn”.

Theo GS. Đặng Đình Đào, những sai phạm được Thanh tra Bộ Tài chính chỉ ra không mới. Thậm chí con số sai phạm, thất thoát nếu điều tra kỹ càng còn lớn hơn nữa. “Có tình trạng DA chưa làm đã lo tính chuyện ăn chia, khiến DA vừa hoàn thành, thậm chí chưa khai thác đã xuống cấp, lún nứt. Dư luận bức xúc là có lý của họ”, GS. Đào nói.

GS. Đào kiến nghị: “Việc xử lý sai phạm của các cá nhân, tập thể trong những DA này là đương nhiên. Nhưng đừng quy trách nhiệm kiểu chung chung, không có địa chỉ”!

DA đầu tư mở rộng QL 1 với tổng chiều dài gần 800 km; tổng mức đầu tư hơn 53,3 nghìn tỷ đồng; được triển khai xây dựng từ cuối năm 2013, theo kế hoạch hoàn thành năm 2016. Đến tháng 12/2015, DA đã thi công cơ bản hoàn thành và đã thông xe toàn tuyến. 8 DA tại 8 tỉnh, thành phố trong diện thanh tra có tổng chiều dài 438 km, chiếm 54,9% chiều dài toàn tuyến; mức đầu tư hơn 27,8 nghìn tỷ đồng, chiếm 52,2%/tổng mức đầu tư được phê duyệt.

Bùi Quyền