Khung đề xuất hướng tới việc phủ rộng lưới an sinh đối với các loại hình lao động mới hình thành từ kinh tế số cũng như các nhóm việc làm có tính chất linh hoạt:
Nhóm lao động nền tảng số và việc làm linh hoạt: Bao gồm người có thu nhập từ dịch vụ vận chuyển, giao nhận, bán hàng, môi giới thông qua ứng dụng công nghệ hoặc sàn thương mại điện tử; cùng với chủ hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh, lao động thử việc, học nghề, thực tập nghề và người làm việc theo hợp đồng dưới 1 tháng.
Tài xế công nghệ và người bán hàng online: Mức đóng đề xuất dựa trên hợp đồng giao kết hoặc thu nhập thực tế, tối thiểu bằng mức lương tối thiểu/mức tham chiếu và tối đa bằng 20 lần mức tham chiếu. Tỷ lệ đóng dự kiến là 22% vào quỹ hưu trí và tử tuất. Phương thức trích đóng thực hiện hằng tháng thông qua các tổ chức kinh doanh ứng dụng, sàn giao dịch thương mại điện tử có chức năng thanh toán hoặc trừ qua tài khoản cá nhân.
Lao động tại các công trình xây dựng: Đề xuất cơ chế siết chặt bằng cách quy định cơ quan Thuế không quyết toán chi phí tiền lương và BHXH khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp đối với các đơn vị không tham gia BHXH bắt buộc cho công nhân. Giải pháp này nhằm khắc phục tình trạng trốn đóng thông qua hình thức trả lương theo ngày, luân chuyển công trình để giữ thời gian làm việc dưới 14 ngày hoặc khoán cho đội trưởng không có tư cách pháp nhân.
Trước các kiến nghị trên, Bộ Nội vụ đề nghị giữ nguyên quy định như trong dự thảo luật hiện hành. Cơ quan này cho rằng việc mở rộng đối tượng đóng BHXH bắt buộc liên quan đến nhiều lĩnh vực pháp luật khác nhau như lao động, đăng ký kinh doanh và cần được đánh giá tác động kỹ lưỡng để tránh gây xáo trộn đời sống người lao động.
Bộ Nội vụ sẽ phối hợp cùng Bộ Tài chính tiếp tục nghiên cứu chi tiết để báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét trong thời gian tới. Riêng đối với nhóm chủ hộ kinh doanh, Luật BHXH 2024 đã bổ sung vào diện tham gia bắt buộc và đang được triển khai theo Nghị định số 158/2025/NĐ-CP.
Tâm An
