Theo Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA), thị trường Trung Quốc đang trở thành một trong những điểm sáng của thương mại gạo khu vực châu Á. Sau giai đoạn giảm mạnh, nhu cầu nhập khẩu gạo của quốc gia này đã tăng trở lại đáng kể trong năm 2025, đạt khoảng 3 triệu tấn. Trong số các quốc gia cung cấp gạo cho Trung Quốc, Myanmar hiện đứng đầu nhờ lợi thế giá cạnh tranh. Việt Nam xếp thứ hai với lượng xuất khẩu khoảng 700.000 tấn, tăng hơn 2 lần so với năm trước.
Các chuyên gia cho rằng nhu cầu nhập khẩu lớn của Trung Quốc mở ra cơ hội đáng kể cho doanh nghiệp Việt Nam. Tuy nhiên, đây cũng là thị trường có mức độ cạnh tranh cao và dễ thay đổi nguồn cung tùy theo biến động giá cả. Vì vậy, doanh nghiệp xuất khẩu cần chủ động theo dõi diễn biến thị trường, linh hoạt trong chính sách giá và nâng cao chất lượng sản phẩm để giữ vững thị phần.
Bên cạnh Trung Quốc, Nhật Bản đang nổi lên là thị trường tiềm năng cho các dòng gạo chất lượng cao của Việt Nam. Trong những năm gần đây, Việt Nam từng bước mở rộng sự hiện diện tại thị trường này và hiện đã trở thành một trong những nhà cung cấp gạo đáng chú ý. Đặc biệt, năm 2025 đánh dấu cột mốc quan trọng khi những lô gạo đầu tiên mang thương hiệu “gạo xanh, phát thải thấp” của Việt Nam được xuất khẩu thành công sang Nhật Bản. Điều này cho thấy tiềm năng của các sản phẩm gạo chất lượng cao, thân thiện với môi trường trong chiến lược xuất khẩu dài hạn.
Theo đại diện một số doanh nghiệp xuất khẩu, nhu cầu gạo tại Nhật Bản đang có xu hướng tăng do nguồn cung nội địa hạn chế và giá gạo trong nước tăng cao. Trong năm 2025, lượng gạo nhập khẩu thông qua khu vực tư nhân tại Nhật Bản tăng mạnh so với năm trước, đạt gần 100.000 tấn. Xu hướng này được dự báo có thể tiếp tục trong thời gian tới, mở ra thêm cơ hội cho các nhà cung cấp nước ngoài, trong đó có Việt Nam.
Trong khi đó, thị trường Hàn Quốc cũng được đánh giá là có tiềm năng tăng trưởng ổn định. Theo dự báo của Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA), sản lượng gạo xay xát của Hàn Quốc trong niên vụ 2025–2026 dự kiến đạt khoảng 3,54 triệu tấn, trong khi nhu cầu tiêu thụ có thể lên tới gần 3,9 triệu tấn. Khoảng chênh lệch này chủ yếu được bù đắp bằng nhập khẩu, đặc biệt phục vụ ngành công nghiệp chế biến thực phẩm.
Với vị trí địa lý thuận lợi và lợi thế từ các hiệp định thương mại tự do, gạo Việt Nam có nhiều cơ hội gia tăng sự hiện diện tại thị trường Hàn Quốc, đặc biệt ở các phân khúc gạo chất lượng cao.
Ở góc độ thị trường quốc tế, thương mại gạo toàn cầu năm 2026 được dự báo đạt khoảng 60 triệu tấn. Nguồn cung thế giới khá dồi dào khiến giá gạo khó có khả năng tăng mạnh trong ngắn hạn. Hiện giá gạo 5% tấm của Việt Nam dao động quanh mức 364 USD/tấn, thấp hơn so với nhiều giai đoạn trước.
Trong bối cảnh đó, các chuyên gia cho rằng, chiến lược phát triển của ngành lúa gạo Việt Nam cần tập trung vào việc nâng cao chất lượng và mở rộng thị trường tiêu thụ. Việc đẩy mạnh xuất khẩu sang các thị trường có yêu cầu cao như Nhật Bản, Trung Quốc và Hàn Quốc không chỉ giúp đa dạng hóa đầu ra mà còn tạo động lực nâng cao giá trị gia tăng cho hạt gạo Việt Nam trong thời gian tới.
Nam Sơn (t/h)
