Tuần qua, thị trường tài chính – tiền tệ cho thấy sự đan xen giữa áp lực bên ngoài và nhu cầu tái cấu trúc nguồn vốn trong nước. Quyết định nâng lãi suất thêm 25 điểm cơ bản của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), đưa phạm vi mục tiêu lãi suất quỹ liên bang lên 3,75–4,00%, làm nổi bật thách thức đối với các nền kinh tế đang cần duy trì tăng trưởng trong môi trường chi phí vốn quốc tế chưa hạ nhiệt.
Theo ông Suan Teck Kin, Giám đốc Khối Nghiên cứu thị trường và Kinh tế toàn cầu, Ngân hàng UOB Singapore, tác động đáng chú ý không chỉ nằm ở mức tăng lãi suất, mà còn ở khả năng mặt bằng lãi suất USD duy trì cao trong thời gian dài. Điều này có thể ảnh hưởng đến tỷ giá, lợi suất trái phiếu và dòng vốn đầu tư quốc tế.
Với Việt Nam, áp lực tỷ giá từ đợt tăng này được đánh giá chưa quá lớn do chênh lệch lãi suất VND – USD vẫn dương. Tuy nhiên, nếu Fed tiếp tục thắt chặt, dư địa điều hành lãi suất trong nước có thể bị thu hẹp, trong khi nhu cầu vốn của doanh nghiệp và nền kinh tế vẫn tăng.
Mở rộng tín dụng phải đi cùng khả năng tiếp cận thực chất
Trong nước, câu chuyện đáng chú ý hơn cả không nằm ở tốc độ tăng tín dụng đơn thuần, mà ở khả năng đưa vốn đến khu vực đang cần mở rộng sản xuất, đầu tư và đổi mới công nghệ.
Theo Ngân hàng Nhà nước, đến ngày 31/8/2026, dư nợ tín dụng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa đạt trên 4,1 triệu tỷ đồng, tăng 12,37% so với cuối năm 2025. Sau hơn một tháng triển khai chương trình tín dụng hướng đến các động lực tăng trưởng và DNNVV, 19 ngân hàng thương mại đăng ký tham gia với quy mô khoảng 407.000 tỷ đồng, lãi suất thấp hơn tối thiểu 1%/năm so với mức cho vay bình quân cùng kỳ hạn.
Dù vậy, nguồn vốn ưu đãi chỉ thực sự phát huy tác dụng khi doanh nghiệp có thể tiếp cận. Thực tế, nhiều DNNVV vẫn gặp khó do thiếu tài sản bảo đảm, dữ liệu tài chính chưa đầy đủ, năng lực quản trị hạn chế hoặc chưa chứng minh được dòng tiền ổn định.
Vì thế, hướng mở rộng đánh giá tín dụng dựa trên phương án kinh doanh, lịch sử tín dụng, dữ liệu dòng tiền và năng lực quản trị đang trở nên quan trọng. Cùng với đó là phát triển bao thanh toán, cho thuê tài chính và tài trợ chuỗi cung ứng, giảm sự phụ thuộc quá lớn vào tài sản thế chấp.
Bài toán lớn hơn: Tìm nguồn vốn cho chặng đường dài
Nếu tín dụng ngân hàng đáp ứng nhu cầu vốn lưu động và một phần đầu tư, các dự án hạ tầng, công nghệ, sản xuất quy mô lớn lại đòi hỏi nguồn vốn có kỳ hạn dài hơn. Đây là vấn đề được đặt ra tại Techcombank Investment Summit 2026 diễn ra ngày 19/9 tại Hà Nội.
Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Ngọc Cảnh nhấn mạnh yêu cầu phát triển cân bằng hơn giữa thị trường tiền tệ và thị trường vốn, mở rộng các kênh huy động trung và dài hạn, qua đó giảm áp lực kỳ hạn lên hệ thống ngân hàng.
Định hướng này cho thấy tăng trưởng bền vững không thể chỉ dựa vào việc mở rộng bảng cân đối tín dụng. Trái phiếu, bảo hiểm, quỹ đầu tư và các dòng vốn quốc tế cần được phát huy vai trò trong hệ sinh thái tài chính đa tầng.
Trong tuần, thị trường bảo hiểm hưu trí bổ sung cũng được chú ý như một kênh tạo nguồn vốn dài hạn. Tuy nhiên, với tổng doanh thu phí năm 2025 khoảng 733 tỷ đồng và khoảng 51.000 người tham gia, quy mô thị trường vẫn còn khiêm tốn.
Ở góc độ thị trường, tỷ giá trung tâm ngày 18/9 tăng lên 25.637 VND/USD, trong khi vàng miếng SJC phục hồi lên 144–147 triệu đồng/lượng. Những diễn biến này tiếp tục cho thấy dòng tiền chịu ảnh hưởng đồng thời từ chính sách tiền tệ quốc tế, kỳ vọng lạm phát và nhu cầu phòng ngừa rủi ro.
Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra cho Việt Nam là vừa bảo đảm ổn định tài chính, vừa mở rộng nguồn vốn cho tăng trưởng. Một nền kinh tế muốn đi xa cần không chỉ nhiều vốn hơn, mà còn phải có cấu trúc vốn phù hợp hơn, phân bổ hiệu quả hơn và kiểm soát rủi ro chặt chẽ hơn.
Minh Thành (t/h)
