Giá năng lượng làm thay đổi bài toán tiền tệ
Triển vọng về một chu kỳ tăng lãi suất mới đang dần xuất hiện khi một số ngân hàng trung ương lớn phát tín hiệu sẵn sàng thắt chặt hơn để kiểm soát lạm phát. Động thái này diễn ra trong bối cảnh giá dầu, khí đốt tăng cao do căng thẳng tại Trung Đông làm gia tăng nguy cơ lạm phát quay trở lại.
Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) là một trong những ngân hàng trung ương lớn mới nhất phát tín hiệu thắt chặt chính sách, sau các động thái tăng lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) và Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB).
Thống đốc BOJ Kazuo Ueda cho biết: “giai đoạn chính sách của chúng tôi đã thay đổi”, đồng thời phát tín hiệu ngân hàng trung ương này có thể tiếp tục nâng lãi suất nếu điều kiện kinh tế và lạm phát phù hợp.
Trong khi đó, Ngân hàng Trung ương Anh (BoE) giữ nguyên lãi suất trong tuần này nhưng cảnh báo áp lực lạm phát có thể buộc cơ quan này phải hành động thêm. Thống đốc Andrew Bailey cho rằng nếu tình trạng hiện nay kéo dài, việc kiểm soát lạm phát sẽ trở nên khó khăn hơn.
Những động thái trên diễn ra độc lập về mặt chính sách, song phản ánh mối quan tâm chung của các nhà hoạch định chính sách: cú sốc năng lượng có thể làm gia tăng chi phí sinh hoạt, tạo thêm áp lực lên giá hàng hóa và dịch vụ.
Diễn biến này cũng đảo ngược đáng kể kỳ vọng của thị trường chỉ một tháng trước, khi căng thẳng Mỹ - Iran có dấu hiệu hạ nhiệt và giới đầu tư kỳ vọng giá năng lượng giảm, qua đó tạo thêm dư địa cho các ngân hàng trung ương nới lỏng chính sách.
Bài toán khó giữa lạm phát và tăng trưởng
Việc căng thẳng Trung Đông leo thang trở lại đang đặt thị trường năng lượng trước nguy cơ gián đoạn nguồn cung. Nếu giá dầu và khí đốt duy trì ở mức cao trong thời gian dài, áp lực lạm phát có thể lan rộng sang thu nhập hộ gia đình, tiêu dùng và tăng trưởng kinh tế.
Phó Chủ tịch ECB Boris Vujcic nhận định, nếu giá năng lượng cao kéo dài trong mùa thu, tác động đến thu nhập và hành vi tiêu dùng của các hộ gia đình sẽ gây sức ép lên tăng trưởng GDP.
Tại Mỹ, sức ép chính sách cũng gia tăng khi Tổng thống Donald Trump công khai kêu gọi Fed cắt giảm lãi suất. Tuy nhiên, các nhà hoạch định chính sách của Fed vẫn đặt trọng tâm vào kiểm soát lạm phát và điều kiện tài chính.
Việc Fed nâng lãi suất với sự đồng thuận cao, cùng những phát biểu cứng rắn về điều kiện tài chính, được thị trường xem là tín hiệu cho thấy ngân hàng trung ương Mỹ chưa sẵn sàng nhanh chóng chuyển sang nới lỏng nếu áp lực giá tiếp tục kéo dài.
Andrew Lake, Giám đốc đầu tư tại Mirabaud Asset Management cho rằng, động thái của Fed góp phần củng cố niềm tin của thị trường vào cam kết kiểm soát lạm phát của ngân hàng trung ương.
Điểm đáng chú ý là các mức lãi suất hiện nay dù đã cao hơn đáng kể so với giai đoạn thấp kỷ lục, nhưng bài toán chính sách đã thay đổi. Các ngân hàng trung ương không chỉ phải kiểm soát lạm phát hiện tại mà còn phải ngăn kỳ vọng lạm phát gia tăng và hạn chế sức ép từ lợi suất trái phiếu dài hạn.
Nếu giá năng lượng tiếp tục duy trì ở mức cao, dư địa để các ngân hàng trung ương giảm lãi suất sẽ càng bị thu hẹp. Khi đó, nền kinh tế toàn cầu có thể phải đối mặt với một bài toán khó hơn: chính sách tiền tệ duy trì ở mức cao để kiềm chế lạm phát, trong khi chi phí vốn cao lại tạo sức ép lên tiêu dùng, đầu tư và tăng trưởng.
Minh Thành (t/h)
