Tại Hội nghị tăng cường nội địa hóa và phát triển hệ thống nhà cung cấp cho Vingroup, PGS.TS Nguyễn Hồng Sơn, nguyên Phó Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, nhấn mạnh vai trò của doanh nghiệp đầu tàu trong kiến tạo chuỗi cung ứng và hệ sinh thái công nghiệp bền vững.
Theo ông Sơn, doanh nghiệp đầu tàu là những doanh nghiệp có năng lực dẫn dắt thị trường, công nghệ và tổ chức sản xuất, giữ vai trò trung tâm trong việc hình thành, kết nối, điều phối và nâng cấp mạng lưới doanh nghiệp, tổ chức và nguồn lực liên quan.
Thông qua việc mở thị trường, tạo đơn hàng, đặt ra yêu cầu kỹ thuật, hỗ trợ nhà cung cấp và phối hợp đầu tư, doanh nghiệp đầu tàu có thể giúp các doanh nghiệp khác nâng cao năng suất. Nhờ đó, tăng trưởng của doanh nghiệp lớn có thể lan tỏa tới toàn bộ chuỗi cung ứng.
Theo PGS.TS Nguyễn Hồng Sơn, mục tiêu đưa Việt Nam trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045 đòi hỏi nền kinh tế phải nâng cao năng suất, năng lực công nghệ, hiện đại hóa cơ cấu sản xuất và gia tăng giá trị. Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm trở lên giai đoạn 2026-2030, việc phát triển các doanh nghiệp có khả năng tạo ra và lan tỏa năng suất càng trở nên cấp thiết.
Theo số liệu của Bộ Công Thương năm 2025 được chuyên gia dẫn tại hội nghị, Việt Nam có khoảng 5.000 doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, trong đó doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm gần 88%. Tuy nhiên, tỷ lệ doanh nghiệp ứng dụng tự động hóa mới khoảng 10%, trong khi tỷ lệ đạt chứng nhận ISO hoặc áp dụng các mô hình quản trị hiện đại còn dưới 20%.
Bên cạnh đó, phần lớn doanh nghiệp trong nước chưa kết nối với chuỗi giá trị toàn cầu. Doanh nghiệp nội địa tham gia các chuỗi này còn hạn chế, trong khi xuất khẩu ngày càng tập trung vào khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI).
Từ thực tế trên, PGS.TS Nguyễn Hồng Sơn cho rằng cần tăng cả số lượng và chất lượng doanh nghiệp, đặc biệt là nâng cao năng lực của doanh nghiệp nhỏ và vừa, đồng thời hình thành những doanh nghiệp lớn có công nghệ, quản trị, thương hiệu và sức cạnh tranh quốc tế.
Nghị quyết số 68-NQ/TW xác định kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng của nền kinh tế quốc gia. Nghị quyết cũng đặt mục tiêu đến năm 2030 có ít nhất 20 doanh nghiệp lớn tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.
Theo định hướng này, doanh nghiệp lớn cần dẫn dắt chuỗi cung ứng nội địa, kết nối doanh nghiệp nhỏ và vừa cùng hộ kinh doanh, hỗ trợ công nghệ, kỹ thuật, nhân lực và sử dụng sản phẩm của doanh nghiệp nhỏ và vừa như một tiêu chí quan trọng để hưởng ưu đãi.
Dẫn kinh nghiệm quốc tế từ Hyundai của Hàn Quốc, Toyota của Nhật Bản và Airbus của châu Âu, PGS.TS Nguyễn Hồng Sơn cho rằng doanh nghiệp lớn chỉ thực sự phát huy vai trò đầu tàu khi chuyển lợi thế về thị trường, công nghệ và tổ chức thành năng lực phát triển của cả mạng lưới.
Đối với Việt Nam, ông nhận định Vingroup có nền tảng và tiềm năng trở thành doanh nghiệp đầu tàu, hạt nhân kiến tạo chuỗi cung ứng và hệ sinh thái công nghiệp bền vững. Những cơ sở được ông đề cập gồm năng lực tổ chức các dự án công nghiệp quy mô lớn, khả năng tạo thị trường và nhu cầu ổn định cho nhà cung ứng, đầu tư công nghệ, nghiên cứu ứng dụng và thúc đẩy chuyển đổi xanh.
Theo các chuyên gia, phát triển doanh nghiệp đầu tàu không chỉ nhằm nâng cao năng lực của từng doanh nghiệp mà còn tạo điều kiện để các nhà cung cấp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, qua đó củng cố năng lực cạnh tranh của hệ sinh thái công nghiệp Việt Nam.
Minh Khánh
