THCL Các nhà sản xuất phân bón trong nước đang đối mặt không ít thách thức khi xuất khẩu suy giảm, phân bón giả tràn lan, hạn chế của chính sách thuế, áp lực cạnh tranh ngày càng gay gắt...

Hoạt động xuất khẩu phân bón từ đầu năm đến nay được đánh giá là chưa khả quan và chưa ngăn được đà suy giảm cả lượng và tỷ giá từ năm 2014. Theo thống kê mới nhất của Tổng cục Hải quan, trong 6 tháng đầu năm 2015, cả nước xuất khẩu 454,5 nghìn tấn phân bón các loại, chỉ đạt 159,4 triệu USD, giảm đến 17,9% về lượng và giảm 17,2% về trị giá so với cùng kỳ năm 2014.

Xuất khẩu suy giảm

Theo ông Nguyễn Văn Thanh, Cục trưởng Cục Hóa chất (Bộ Công Thương), hiện năng lực sản xuất phân bón của cả nước vào khoảng hơn 10 triệu tấn; trong đó, phân đạm urê đạt 2,6 triệu tấn, phân DAP đạt 990.000 tấn, phân lân khoảng 2 triệu tấn và phân NPK từ 3,5-4 triệu tấn/năm, cộng thêm lượng phân bón nhập khẩu khoảng 3 triệu tấn. Với nhu cầu trong nước sử dụng khoảng 10 triệu tấn, nhiều nhà máy đã đáp ứng đủ nhu cầu trong nước và tìm hướng để xuất khẩu sản phẩm.

Tuy nhiên, bức tranh của thị trường phân bón Việt Nam hiện nay cho thấy hiện tượng dư cung sẽ tạo áp lực tìm đầu ra đối với các nhà sản xuất trong nước hiện nay, nhất là trong bối cảnh hoạt động xuất khẩu có dấu hiệu suy giảm.

Campuchia vẫn là thị trường xuất chủ yếu trong số 8 quốc gia trọng điểm mà Việt Nam xuất khẩu phân bón (chiếm gần 30% tổng lượng phân bón xuất khẩu). Thế nhưng, trong 6 tháng qua, thị trường này đã giảm đến 38,8% về lượng và giảm 37,78% về trị giá so với cùng kỳ năm 2014. Thị trường xuất khẩu lớn thứ hai là Hàn Quốc, với 68,9 nghìn tấn, trị giá 21,2 triệu USD, giảm 5,26% về lượng.

Trong bối cảnh nguồn cung phân đạm dư thừa, Đạm Cà Mau khẳng định chiến lược mở rộng thị trường sang Campuchia

Trung tâm thông tin Công nghiệp và Thương mại (Bộ Công thương) đánh giá: Nhìn chung, trong 6 tháng qua, xuất khẩu phân bón đều giảm ở hầu hết các thị trường, số thị trường có tốc độ tăng trưởng dương chỉ chiếm 25% và xuất khẩu sang Philippines tăng mạnh nhất.

Trong khi vẫn loay hoay tìm đầu ra thì số doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh phân bón hiện tăng đến chóng mặt. Từ con số 500 doanh nghiệp vào năm 2013 thì đến nay, theo thống kê mới nhất từ Hiệp hội Phân bón Việt Nam thì con số này đã lên đến gần 1.000, trong đó riêng Tp.HCM đã xấp xỉ 500 doanh nghiệp phân bón, tăng 100% so với năm 2013. Điều này cho thấy doanh nghiệp phân bón càng đông thì sự cạnh tranh giữa các doanh nghiệp sẽ ngày càng gay gắt hơn.

Áp lực cạnh tranh

Không những vậy, sự đổ bộ của phân bón nhập khẩu càng khiến các doanh nghiệp phân bón trong nước sẽ còn gặp nhiều sức ép cạnh tranh.Trong khi xuất khẩu suy giảm thì điều oái oăm là lượng nhập khẩu phân bón lại tăng.

Theo số liệu công bố của Tổng cục Hải quan trong tháng 7/2015, 6 tháng qua, Việt Nam đã nhập khẩu 2,01 triệu tấn phân bón các loại, kim ngạch đạt 650,22 triệu USD, tăng 10,7% về lượng và 11,9% về trị giá so với cùng kỳ năm 2014.

Thách thức lớn hiện nay vẫn là phân urê do phải cạnh tranh với hàng giá rẻ của Trung Quốc. Phân urê có nguồn gốc từ Trung Quốc có giá bán thấp hơn so với giá urê sản xuất trong nước, cùng với đó là tình trạng phân bón giả, kém chất lượng vẫn còn diễn biến phức tạp... khiến thị trường phân bón cạnh tranh không lành mạnh, khó kiểm soát…

Bên cạnh việc vất vả tìm đầu ra, các doanh nghiệp sản xuất phân bón hiện vẫn chịu áp lực từ chính sách thuế mới theo Luật 71/2014/QH13. Theo đó, từ 1/1/2015, các mặt hàng phân bón thuộc đối tượng không chịu thuế VAT từ khâu nhập khẩu đến khâu sản xuất, thương mại bán ra.Điều này đã làm chi phí sản xuất của doanh nghiệp sản xuất phân bón nội địa tăng lên và giảm tính cạnh tranh so với phân bón nhập khẩu.

Ông Bùi Minh Tiến, Tổng giám đốc Công ty CP Phân bón Dầu khí Cà Mau (PVCFC, chủ thương hiệu Đạm Cà Mau), chia sẻ: “Hiện nay, tình hình thị trường urê trong nước ngày càng cạnh tranh khốc liệt, thêm vào đó, chính sách thuế mới theo Luật 71/2014/QH13 khiến chi phí sản xuất tăng lên đáng kể, đặc biệt trong bối cảnh lượng cung vượt cầu”.

Ngoài ra, tình trạng phân bón kém chất lượng tràn lan trên thị trường khiến các doanh nghiệp làm ăn chân chính không khỏi lo lắng. Để giải quyết tình trạng phân bón kém chất lượng, theo ông Nguyễn Hạc Thúy, Phó Chủ tịch thường trực Hiệp hội Phân bón Việt Nam, các ngành chức năng cần tập trung hoàn thiện, siết chặt hơn các quy định về điều kiện sản xuất, phân phối và thực hiện tốt Nghị định số 202/2013/NÐ-CP.

Tuy nhiên, các thông tư hướng dẫn triển khai nghị định 202/2013/NÐ-CP được các doanh nghiệp sản xuất phân bón đánh giá là còn không ít hạn chế, rối rắm, thậm chí chồng chéo, khiến họ đang gặp không ít khó khăn, tốn kém trong việc lo thủ tục liên quan đến việc công bố hợp quy sản phẩm phân bón.

Ông Bùi Minh Tiến, Tổng Giám đốc Công ty CP Phân bón Dầu khí Cà Mau

Trong thời gian tới, Đạm Cà Mau sẽ tiếp tục đầu tư cho công tác tiếp thị, truyền thông để giữ vững thị phần tại các thị trường mục tiêu gồm Tây Nam bộ, Đông Nam Bộ và Tây Nguyên. Bên cạnh đó, vào tháng 5/2015, Đạm Cà Mau đã ra mắt sản phẩm và ký kết hợp đồng đại lý phân phối Đạm Cà Mau với các đối tác tại Campuchia, khẳng định chiến lược mở rộng thị trường sang khu vực rất tiềm năng này.

Ông Nguyễn Đức Ninh, Phó Tổng giám đốc Công ty TNHH MTV Phân đạm và Hóa chất Hà Bắc

Hiện trong nước đã có 4 nhà máy đạm với năng lực sản xuất trên 2 triệu tấn, đã dư thừa so với nhu cầu trong nước. Vì vậy, từng nhà máy đã tiết giảm chi phí mạnh để bán được hàng và cạnh tranh sòng phẳng với hàng ngoại từ Indonesia, Trung Quốc. Nghĩa là tự doanh nghiệp đã phải tính toán, tiết giảm chi phí sản xuất để có hiệu quả.

Ông Bùi Thế Chuyên, Phó Tổng giám đốc, Tập đoàn Hóa chất Việt Nam (Vinachem)

Với diễn biến của thị trường phân bón trong năm 2015 như giá cả phân bón giảm sâu trong khi chi phí vận tải lại không giảm, cộng thêm tình trạng cung vượt cầu… chắc chắn sẽ có nhiều sức ép và khó khăn cho các doanh nghiệp sản xuất phân bón trong nước và ảnh hưởng không nhỏ tới doanh thu và lợi nhuận của Vinachem và toàn ngành phân bón, hóa chất nói chung.

 

Theo Lê Vinh (TBKD)