Tại vùng ngoại ô Củ Chi (TP.HCM), câu chuyện của thương hiệu bột rau má Quảng Thanh là minh chứng rõ nét cho sự chuyển mình ấy. Từ loại rau quen thuộc trong bữa ăn dân dã, sản phẩm bột rau má sấy lạnh của Công ty TNHH Xuất nhập khẩu Thiên Nhiên Việt đã có mặt tại nhiều thị trường châu Âu.
Người đứng sau hành trình này là chị Nguyễn Ngọc Hương. Xuất phát từ nhu cầu thực tế của người tiêu dùng đô thị – ít thời gian nhưng vẫn muốn bổ sung rau xanh mỗi ngày – chị nảy ra ý tưởng chế biến rau má tươi thành dạng bột tiện lợi, dễ bảo quản, giữ nguyên dưỡng chất. Sản phẩm không chỉ đáp ứng xu hướng “thuần tự nhiên” tại châu Âu mà còn mở ra hướng đi mới cho nông sản địa phương.
Tuy nhiên, ý tưởng chỉ là bước khởi đầu. Để sản phẩm có chỗ đứng, doanh nghiệp phải đổi mới từ gốc rễ. Công ty đã hợp tác với các kỹ sư tại Khu Nông nghiệp công nghệ cao TP.HCM để nghiên cứu giống rau má phù hợp, đồng thời xây dựng vùng nguyên liệu tại Củ Chi và Đồng Tháp theo tiêu chuẩn VietGAP.
Trong điều kiện đất nông nghiệp thu hẹp, mô hình trồng trên giá thể sinh học được áp dụng thay cho canh tác truyền thống. Không sử dụng thuốc diệt cỏ, hạn chế hóa chất bảo vệ thực vật, quy trình sản xuất hướng tới an toàn và bền vững. Chính nền tảng nguyên liệu sạch đã tạo tiền đề cho khâu chế biến đạt chuẩn xuất khẩu.
Ở khâu công nghệ, điểm nhấn nằm ở quy trình sấy lạnh và nghiền bằng cối đá granit, giúp giữ màu xanh tự nhiên và mùi vị đặc trưng của rau má. Dù không dùng chất bảo quản, sản phẩm vẫn có thời hạn sử dụng đến hai năm. Hiện mỗi tháng, nhà máy quy mô vừa của công ty có thể xuất khẩu khoảng hai container hàng, cho thấy hiệu quả rõ rệt của chiến lược đổi mới sáng tạo.
Theo TS. Hoàng Thịnh Nhân từ Trung tâm Sáng tạo và Ươm tạo khởi nghiệp (NIIC), Đại học Nguyễn Tất Thành, đổi mới sáng tạo không còn là lựa chọn mà là điều kiện bắt buộc đối với sản phẩm vùng quê. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, tiêu chuẩn thị trường ngày càng khắt khe và cạnh tranh đa chiều, chỉ những sản phẩm được nâng cấp về công nghệ, bao bì, truy xuất nguồn gốc mới có thể tồn tại và phát triển.
Tuy vậy, doanh nghiệp nhỏ và hợp tác xã ở nông thôn thường thiếu nguồn lực về công nghệ, nghiên cứu phát triển và nhân lực kỹ thuật. Vì thế, cần một hệ sinh thái hỗ trợ từ đào tạo, chuyển giao công nghệ đến xúc tiến thương mại. Khi được tiếp sức đúng cách, lợi thế bản địa – từ nguyên liệu đặc trưng đến câu chuyện văn hóa – sẽ trở thành năng lực cạnh tranh thực sự.
Điểm mạnh của doanh nghiệp nhỏ và hợp tác xã chính là tính linh hoạt. Quy mô gọn nhẹ cho phép họ thử nghiệm nhanh, điều chỉnh kịp thời và cải tiến sản phẩm phù hợp thị hiếu. Nếu kết hợp được sự linh hoạt ấy với công nghệ và tư duy thị trường, sản phẩm vùng quê hoàn toàn có thể “đổi vận”.
“Mùa xuân mới” của sản phẩm nông thôn không đến từ may mắn, mà từ sự dấn thân đổi mới. Khi sáng tạo trở thành nền tảng vận hành, khi liên kết được thiết lập giữa nhà nông, hợp tác xã, doanh nghiệp và giới nghiên cứu, những giá trị bình dị của làng quê sẽ không chỉ dừng ở thị trường nội địa. Chúng sẽ tiếp tục vươn xa, mang theo câu chuyện bản địa đến với người tiêu dùng toàn cầu.
Nam Sơn (t/h)
