Hội nghị Ngoại vụ toàn quốc lần thứ 22 được tổ chức trong khuôn khổ Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33 với chủ đề "Nâng tầm công tác đối ngoại địa phương, huy động hiệu quả các nguồn lực quốc tế phục vụ phát triển", thu hút hơn 500 đại biểu là lãnh đạo các ban, bộ, ngành Trung ương, các địa phương, cơ quan ngoại vụ và đại diện các cơ quan Việt Nam ở nước ngoài.
Đối ngoại phải tạo sản phẩm, kết quả thực chất cho phát triển
Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung cho biết tình hình thế giới đang có nhiều biến động sâu sắc với sự cạnh tranh ngày càng quyết liệt về kinh tế, thương mại, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo. Trong bối cảnh đó, công tác đối ngoại cần tiếp tục đổi mới tư duy, chủ động thích ứng và đồng hành chặt chẽ với quá trình phát triển của đất nước.
Theo Bộ trưởng, mục tiêu tăng trưởng khoảng 10% mà Việt Nam đang hướng tới đặt ra yêu cầu phải khai thác hiệu quả hơn các nguồn lực từ hội nhập quốc tế. Thực tiễn cho thấy, chưa có quốc gia, địa phương hay doanh nghiệp nào phát triển thành công mà không gắn với hội nhập quốc tế dưới những hình thức phù hợp.
Đáng chú ý, nếu Đại hội XIII của Đảng xác định đối ngoại giữ vai trò "tiên phong", thì trong dự thảo các văn kiện Đại hội XIV, đối ngoại lần đầu tiên được xác định là "nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên", thể hiện bước phát triển mới trong nhận thức về vai trò của công tác đối ngoại đối với sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước.
Nhấn mạnh yêu cầu nâng cao chất lượng công tác đối ngoại địa phương, Bộ trưởng Lê Hoài Trung cho rằng hiệu quả của hoạt động đối ngoại cần được đo lường bằng bốn tiêu chí: có sản phẩm cụ thể; tạo ra kết quả mang lại giá trị thực tiễn; bảo đảm tiến độ thực hiện; và được nhân dân tín nhiệm. Đây là những tiêu chí phản ánh rõ yêu cầu chuyển mạnh từ mở rộng quan hệ sang nâng cao hiệu quả hợp tác, lấy kết quả thực chất làm thước đo.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, Bộ trưởng đề nghị các địa phương đổi mới mạnh mẽ tư duy đối ngoại, đưa công tác đối ngoại trở thành một hợp phần trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của địa phương; chủ động xây dựng chiến lược hợp tác quốc tế gắn với quy hoạch phát triển, xác định rõ đối tác, lĩnh vực ưu tiên và cụ thể hóa bằng các chương trình, dự án khả thi.
Bên cạnh đó, ngoại giao kinh tế cần tập trung chuyển hóa các mối quan hệ quốc tế thành nguồn vốn đầu tư, khoa học - công nghệ, thị trường, đổi mới sáng tạo và các nguồn lực phục vụ phát triển. Đồng thời, tiếp tục phát huy vai trò của ngoại giao văn hóa, đối ngoại nhân dân, thông tin đối ngoại và công tác đối với người Việt Nam ở nước ngoài nhằm huy động sức mạnh tổng hợp cho phát triển.
Bộ trưởng cũng yêu cầu tiếp tục hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa các địa phương với Bộ Ngoại giao, các bộ, ngành và các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài; đồng thời kiện toàn bộ máy, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ ngoại vụ và đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số trong công tác quản lý, điều hành hoạt động đối ngoại. 
Đối ngoại địa phương huy động hiệu quả nguồn lực quốc tế
Báo cáo tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Ngô Lê Văn cho biết công tác đối ngoại địa phương thời gian qua đã có bước chuyển từ mở rộng quan hệ sang chú trọng hiệu quả hợp tác và gắn chặt với mục tiêu phát triển của từng địa phương.
Đến nay, các địa phương trên cả nước đã ký kết, gia hạn và duy trì hiệu lực khoảng 900 thỏa thuận quốc tế, đồng thời chủ trì hoặc cấp phép hơn 2.500 hội nghị, hội thảo quốc tế. Công tác vận động viện trợ phi chính phủ nước ngoài tiếp tục đạt nhiều kết quả với hơn 1.500 chương trình, dự án, có tổng giá trị cam kết lên tới hàng trăm triệu USD.
Đối ngoại cũng góp phần thúc đẩy thu hút đầu tư, mở rộng thị trường xuất khẩu, phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Nhiều địa phương đã chuyển từ thu hút đầu tư theo số lượng sang ưu tiên các dự án có chất lượng, công nghệ cao và giá trị gia tăng lớn, từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Ở lĩnh vực văn hóa, Việt Nam hiện có 79 danh hiệu, mạng lưới và cơ chế được UNESCO ghi danh, tạo nền tảng để nhiều địa phương khai thác hiệu quả giá trị di sản, phát triển du lịch, quảng bá hình ảnh và nâng cao vị thế trên trường quốc tế.
Trong giai đoạn 2024–2026, Bộ Ngoại giao và các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài đã tổ chức hơn 270 cuộc làm việc với các địa phương, 9 hội nghị kết nối quy mô lớn, gần 2.000 cuộc kết nối với đối tác quốc tế và hỗ trợ ký kết hơn 420 thỏa thuận hợp tác với các đối tác nước ngoài.
Bên cạnh những kết quả đạt được, hội nghị cũng chỉ ra nhiều hạn chế như chất lượng nguồn nhân lực làm công tác đối ngoại chưa đồng đều, khả năng chuyển hóa các mối quan hệ quốc tế thành dự án cụ thể ở một số địa phương còn hạn chế, cơ sở dữ liệu phục vụ quản lý chưa đồng bộ và việc ứng dụng chuyển đổi số trong công tác đối ngoại vẫn cần tiếp tục được đẩy mạnh.
Các đại biểu thống nhất rằng trong giai đoạn phát triển mới, đối ngoại địa phương cần chuyển mạnh từ tư duy "mở rộng quan hệ" sang "kiến tạo giá trị", lấy hiệu quả thực chất làm thước đo. Mỗi địa phương phải chủ động xác định nhu cầu phát triển, chuẩn bị các đề xuất hợp tác có chất lượng và tổ chức triển khai hiệu quả các cam kết quốc tế, qua đó đưa đối ngoại trở thành một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững trong thời kỳ hội nhập.
Hậu Thạch(t/h)
