Thực tế phát sinh trường hợp nhiều hộ kinh doanh gặp khó khăn khi xác định nghĩa vụ tham gia bảo hiểm do doanh số bán hàng trồi sụt không cố định. Điển hình như vướng mắc của 1 hộ kinh doanh khi bước vào quý 3 năm 2026, cơ sở kinh doanh đạt doanh thu trên 1 tỷ đồng nên chủ hộ thuộc diện tham gia bắt buộc, nhưng sang quý 4 năm 2026 doanh thu lại giảm xuống còn 800 triệu đồng. Điều này khiến người nộp thuế băn khoăn liệu có phải tiếp tục đóng tiếp trong quý cuối năm hay được quyền làm thủ tục báo giảm với cơ quan bảo hiểm.
Giải đáp vấn đề này, Bảo hiểm xã hội Việt Nam làm rõ khung quy định áp dụng từ ngày 1/7/2025. Theo đó, chủ hộ kinh doanh của các cơ sở có đăng ký kinh doanh và thực hiện nghĩa vụ nộp thuế theo phương pháp kê khai mới chính thức thuộc nhóm đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc.
Đồng thời, việc xác định điều kiện bắt buộc tham gia được tính toán dựa trên mốc doanh thu của cả năm tài chính chứ không tách rời từng giai đoạn ngắn hạn. Kể từ ngày 1/1, nếu hộ kinh doanh có doanh thu năm từ 1 tỷ đồng trở lên thì chủ hộ kinh doanh mới phải hoàn thiện hồ sơ đăng ký tham gia và trích nộp bảo hiểm xã hội bắt buộc theo luật định.
Đối với các trường hợp hoạt động kinh doanh bị suy giảm dẫn đến doanh thu thực tế trong cả năm không chạm ngưỡng 1 tỷ đồng, chủ hộ kinh doanh đương nhiên không thuộc diện đối tượng phải tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc. Khi rơi vào trường hợp này, chủ cơ sở không bắt buộc phải kê khai báo giảm hay nộp thêm bất kỳ giấy tờ giải trình nào cho cơ quan quản lý bảo hiểm xã hội.
Dù vậy, để tránh làm ngắt quãng quyền lợi an sinh, cơ quan chức năng khuyến nghị các chủ hộ kinh doanh khi không còn thuộc diện bắt buộc nên chủ động chuyển sang hình thức tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện. Giải pháp này giúp người lao động duy trì tính liên tục của quá trình đóng góp, tích lũy thời gian tham gia cần thiết nhằm bảo đảm đầy đủ các quyền lợi lâu dài như chế độ hưu trí, trợ cấp thai sản và quyền lợi tử tuất khi về già.
Tâm An
