Sáng 30/5, hơn 123.000 thí sinh Hà Nội đã hoàn thành bài thi môn Ngữ văn trong kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 công lập năm 2026 với thời gian làm bài 120 phút. Sau giờ thi, nhiều học sinh bày tỏ sự tự tin với đề thi năm nay khi nội dung được đánh giá gần gũi với thực tế đời sống.
Tại điểm thi Trường THCS Nam Từ Liêm, em Lê Xuân Cường, học sinh Trường THCS Phú Diễn, cho biết khá tự tin với phần thi Ngữ văn năm nay khi nội dung đề được đánh giá gần gũi với thực tế đời sống. Nam sinh đặc biệt ấn tượng với câu nghị luận xã hội 4 điểm bởi vấn đề đặt ra gắn với tình trạng giới trẻ dần thiếu kết nối trong cuộc sống hiện nay. Theo Xuân Cường, đây là chủ đề em từng quan sát trong thực tế khi nhiều bạn cùng trang lứa dành quá nhiều thời gian cho việc học tập hoặc các thiết bị cá nhân mà ít trò chuyện, chia sẻ với mọi người xung quanh.
“Em thấy nội dung này khá quen thuộc vì trong cuộc sống có nhiều bạn ít giao tiếp hơn trước. Vì vậy khi làm bài em có nhiều ý để viết và khá tự tin. Em hy vọng có thể đạt khoảng 8 điểm môn Ngữ văn”, Xuân Cường chia sẻ.
Nhận định về đề thi, cô Lương Thu Thuỷ, giáo viên Ngữ văn tại Trường THCS Trưng Vương (Hà Nội) cho rằng đề Ngữ văn vào lớp 10 năm nay cơ bản bám sát định hướng đánh giá năng lực theo Chương trình GDPT 2018.
Theo cô Thuỷ, cấu trúc đề gồm hai phần quen thuộc: Đọc hiểu (4 điểm) và Viết (6 điểm); trong đó các yêu cầu được sắp xếp từ nhận biết, thông hiểu đến vận dụng, phù hợp với thời gian làm bài 120 phút.
Ngữ liệu phần Đọc hiểu là đoạn trích bài thơ “Trăng trong rừng và những đứa trẻ” của nhà thơ Thanh Thảo. Theo cô Thuỷ, đây là văn bản thơ giàu hình ảnh, có chất nhân văn, gợi vẻ đẹp trong trẻo của tâm hồn trẻ thơ, khát vọng khám phá thế giới và sự kết nối giữa con người với thiên nhiên, cuộc sống.
Việc lựa chọn một văn bản ngoài sách giáo khoa nhưng gần gũi, có dung lượng vừa phải, phù hợp với tâm lý lứa tuổi giúp đề thi vừa bảo đảm yêu cầu đánh giá năng lực đọc hiểu, vừa tạo được cảm xúc cho học sinh khi làm bài.
Ở phần Đọc hiểu, cô Thuỷ cho biết các câu hỏi không gây bất ngờ. Câu 1 và câu 2 kiểm tra kiến thức, kỹ năng nhận biết cơ bản như xác định thể thơ, tìm từ ngữ chỉ thiên nhiên. Câu 3 yêu cầu phân tích tác dụng của biện pháp tu từ nhân hóa, đòi hỏi học sinh không chỉ gọi tên mà còn phải làm rõ hiệu quả biểu đạt.
Trong khi đó, câu 4 và câu 5 có tính vận dụng, hướng học sinh đến việc lý giải ý nghĩa hình ảnh thơ và bày tỏ suy nghĩ cá nhân về lựa chọn sống: bằng lòng với hiện tại hay dấn thân khám phá những chân trời mới. Theo giáo viên này, đây là những câu hỏi có độ mở vừa phải, tạo điều kiện để học sinh thể hiện năng lực cảm nhận và quan điểm riêng.
Ở phần Viết, câu nghị luận văn học yêu cầu học sinh viết đoạn văn khoảng 200 chữ phân tích hình ảnh “những đứa trẻ” trong một số dòng thơ. Theo cô Thuỷ, yêu cầu này phù hợp với đặc trưng thể loại thơ, buộc học sinh phải biết bám vào từ ngữ, hình ảnh, giọng điệu, biện pháp tu từ để làm nổi bật vẻ đẹp hồn nhiên, trong trẻo và khát khao của trẻ thơ.
“Đây cũng là câu có khả năng phân hóa, bởi học sinh chỉ kể lại nội dung thơ sẽ khó đạt điểm cao; muốn đạt điểm tốt cần có năng lực cảm thụ, phân tích tín hiệu nghệ thuật và diễn đạt mạch lạc”, cô Thuỷ nhận định.
Trong khi đó, câu nghị luận xã hội đặt ra vấn đề có tính thời sự và gần gũi khi đề cập đến việc một bộ phận bạn trẻ đang dần mất đi sự kết nối với cuộc sống xung quanh. Điểm đáng chú ý, theo cô Thuỷ, đề không yêu cầu bàn luận chung chung mà nhấn mạnh vào việc đề xuất giải pháp nhằm tạo nên những kết nối có ý nghĩa tích cực.
Cách ra đề này khuyến khích học sinh nhìn nhận vấn đề từ thực tiễn đời sống, từ đó thể hiện trách nhiệm cá nhân trong việc xây dựng các mối quan hệ với gia đình, bạn bè, nhà trường, cộng đồng và thế giới xung quanh.
Về mức độ phân hóa, cô Thuỷ cho rằng đề có sự phân hóa rõ nhất ở câu 5 phần Đọc hiểu, câu nghị luận văn học và câu nghị luận xã hội. Học sinh nắm chắc kỹ năng cơ bản có thể hoàn thành phần lớn yêu cầu của đề, trong khi để đạt điểm cao, bài làm cần có khả năng lý giải sâu, cảm thụ thơ tinh tế, lập luận chặt chẽ, dẫn chứng phù hợp và đề xuất được giải pháp cụ thể.
Với đề thi này, theo dự kiến của giáo viên, phổ điểm có thể tập trung ở khoảng 6,5 - 7,5 điểm. Những học sinh có kỹ năng đọc hiểu tốt, biết phân tích thơ theo đặc trưng thể loại, diễn đạt trong sáng và xử lý tốt yêu cầu nghị luận xã hội có thể đạt từ 8 điểm trở lên, trong khi mức điểm 9 sẽ dành cho những bài viết có cảm thụ sâu, lập luận thuyết phục và có nét riêng trong cách diễn đạt.
Năm nay, Hà Nội tổ chức 224 điểm thi với 5.300 phòng thi lớp 10 công lập không chuyên và 385 phòng thi dự phòng. Theo kế hoạch, ngày 30 - 31/5, thí sinh tham dự các môn Ngữ văn, Ngoại ngữ và Toán; riêng thí sinh dự thi vào lớp 10 trường chuyên sẽ tiếp tục làm bài các môn chuyên vào ngày 1/6. Dự kiến từ ngày 19 - 22/6, Hà Nội sẽ công bố điểm thi lớp 10 trên cổng thông tin của Sở GD-ĐT và cổng tuyển sinh đầu cấp của thành phố.
Minh Khánh
