Tuyển thơ “Thành phố bên bờ sóng” do Nhà thơ Nguyễn Nho Khiêm tuyển chọn từ cuộc vận động sáng tác năm 2025 của Liên hiệp các Hội Văn học - Nghệ thuật TP. Đà Nẵng và của các tác giả hưởng ứng cuộc vận động. Trong khi đó, “Bản hòa âm” do Nhà thơ Đinh Thị Như Thúy và Nhà thơ Phan Chín tuyển chọn từ các bài thơ đăng trên Tạp chí Non Nước, Tạp chí Đất Quảng (cũ) và Tạp chí Đất Quảng (bộ mới) trong năm 2025.
“Đô thị - vùng” Quảng Nam - Đà Nẵng trong thơ ca
Phát biểu tại buổi giới thiệu, ông Nguyễn Nho Khiêm, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học - Nghệ thuật TP. Đà Nẵng cho biết: “Đầu năm 2026, Liên hiệp các Hội Văn học - Nghệ thuật TP. Đà Nẵng cho ra mắt hai tập thơ: Thành phố bên bờ sóng (tuyển chọn từ Cuộc vận động sáng tác văn học, nghệ thuật Đà Nẵng năm 2025) và Bản hòa âm (tuyển chọn thơ tiêu biểu trên Tạp chí Non Nước và Tạp chí Đất Quảng). Đọc hai tập thơ này, có thể nhận ra hai cách định vị tâm hồn vùng đất, hai lối ghi chép bằng thi ca về một Đà Nẵng đang chuyển động nhưng vẫn không đánh mất căn cốt văn hóa của mình. Một bên nghiêng về ý thức dựng chân dung thơ cho “thành phố bên bờ sóng”; một bên hướng tới việc tạo nên “bản hòa âm của vùng đất và lòng người”, nơi nhiều giọng thơ gặp nhau trong một nền cảm xúc chung.
Điều trước hết cần ghi nhận là cả hai tập thơ đều không nhìn Đà Nẵng như một không gian hành chính đơn thuần. Trong Bản hòa âm, lời dẫn đã xác định khá rõ: Đây là tuyển tập được hình thành trong thời điểm “Quảng Nam - Đà Nẵng về chung một nhà”. Sự hội tụ ấy không chỉ là chuyện địa giới mà còn là sự trở về của “một mạch nguồn vốn chưa bao giờ tách rời trong lịch sử, văn hóa và tâm thức con người xứ Quảng”. Từ nhận thức đó, tập thơ mở ra một không gian rộng: Từ núi Ngọc Linh, sông Thu Bồn, Vu Gia, Trường Giang đến sông Hàn, biển Đà Nẵng, các cây cầu và nhịp sống đô thị mới. Đó là một lựa chọn vừa có ý nghĩa thẩm mỹ vừa mang chiều sâu văn hóa: Thơ không nhìn vùng đất theo những ranh giới khép kín, mà như một chỉnh thể sống động của núi - sông - biển - phố.
Ở phương diện này, thành phố bên bờ sóng cũng mang chung một cảm thức. Ngay từ những bài đầu, người đọc đã bắt gặp một Đà Nẵng không chỉ là trung tâm đô thị biển, mà còn là không gian liên kết giữa đèo Le, Cù Lao Chàm, Trà My, Ngũ Hành Sơn, Hải Vân Quan, Sơn Trà, Điện Hải, sông Hàn… Những hình ảnh ấy cho thấy “thành phố” trong tập thơ không phải là một khái niệm thuần đô thị; đó là trường giao thoa của miền núi và đồng bằng, của biển khơi và thành quách, của ký ức làng quê và hơi thở hiện đại. Chính sự mở rộng biên độ này giúp tập thơ vượt khỏi lối ca ngợi phong cảnh đơn tuyến, tiến gần hơn tới ý niệm về một không gian văn hóa lớn”.
Nhà thơ Nguyễn Nho Khiêm nhấn mạnh, điều đọng lại sau cùng không chỉ là những nhận xét về kỹ thuật, giọng điệu hay cấu trúc tuyển chọn. Quan trọng hơn, cả hai tập thơ đều cho thấy thơ ca vẫn đang làm một công việc rất căn bản đối với đời sống văn hóa hôm nay: Giữ cho đô thị không bị “phẳng hóa” bởi tốc độ phát triển.
Đà Nẵng hôm nay hiện đại hơn, rộng lớn hơn, năng động hơn. Nhưng nếu chỉ nhìn bằng những chỉ số tăng trưởng, những cây cầu, những tuyến đường, những công trình mới, ta sẽ thấy một thành phố đang vươn lên; còn nếu nhìn qua thơ, ta lại thấy một thành phố biết nhớ, biết đau, biết yêu, biết tri ân và biết trở về nguồn cội. Ta thấy thành phố ấy có gió đèo Le, có gánh mì Quảng đêm, có A mế từ núi xuống phố, có bãi biển và đàn bà làng biển, có sông Thu Bồn như dòng sữa mẹ, có những bếp lửa sum vầy, có cả tiếng thần công và những bức tường xưa còn in dấu đạn. Chính phần “tâm hồn” ấy đã làm cho địa lý trở thành văn hóa, và làm cho thơ ca có lý do để tồn tại.
Có thể nói, từ Thành phố bên bờ sóng đến Bản hòa âm, người đọc bắt gặp một nỗ lực đáng trân trọng của đời sống thơ Đà Nẵng - xứ Quảng hiện nay: Nỗ lực biến thơ thành bản đồ tâm hồn của vùng đất. Trên bản đồ ấy, biển không chỉ là cảnh quan; núi không chỉ là phông nền; phố không chỉ là ánh sáng; lịch sử không chỉ là dữ kiện; mà tất cả đang tìm cách cất thành tiếng nói. Tiếng nói ấy có thể chưa thật tinh luyện, chưa thật đồng đều, nhưng là tiếng nói chân thành, giàu tình cảm và mang ý thức gìn giữ căn cốt văn hóa trong một thời đại nhiều biến động. Và có lẽ, đó chính là giá trị bền lâu nhất của hai tập thơ này. 
Bản hòa âm của đất trời và của lòng người xứ Quảng
Giới thiệu tập thơ “Bản hòa âm”, ông Phan Chín, Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học - Nghệ thuật TP. Đà Nẵng, Tổng Biên tập Tạp chí Đất Quảng cho biết: “Các bạn đang cầm trên tay ấn phẩm "đặc biệt" mang tên Bản hòa âm. "Đặc biệt", bởi đây là một tuyển tập với gần 100 bài thơ được chọn lọc từ hơn 500 bài thơ được in trên 7 số Tạp chí Non Nước, 6 số Tạp chí Đất Quảng cũ và 4 số Tạp chí Đất Quảng bộ mới trong năm 2025...
Quảng Nam - Đà Nẵng về chung một nhà. Đây không đơn thuần chỉ là sự hợp nhất về địa giới hành chính mà còn là sự trở về, hội tụ của một mạch nguồn vốn chưa bao giờ tách rời trong lịch sử, văn hóa và tâm thức con người xứ Quảng. Vùng đất đầy trầm tích, nơi có núi Ngọc Linh sừng sững thâm u; nơi có những dòng sông mát trong Thu Bồn, Vu Gia, Trường Giang nuôi dưỡng những lớp phù sa văn hóa... lại hòa cùng Đà Nẵng - đô thị trẻ trung, vạm vỡ bên sông Hàn, mở ra một không gian sống mới, năng động hơn nhưng vẫn sâu bền căn cốt. Bản hòa âm chính là tiếng nói thơ ca về sự giao hòa ấy, góp thêm một sự minh định, rằng nơi đây không có ranh giới bị xóa bỏ, chỉ có những mạch cảm xúc được khơi lên và nối dài thêm”.
Cũng theo Nhà thơ Phan Chín, Bản hòa âm là tập thơ đa giọng điệu, đa phong cách nhưng cùng chung một nền cảm xúc: tình yêu thiết tha với Đà Nẵng, với đất và người xứ Quảng. Ở đó có tiếng rì rầm của sóng biển; có thâm u rừng già và tiếng cồng chiêng đại ngàn ngân nga; có những bến sông của hò hẹn, của đợi chờ; có những cánh đồng xanh ngát... Ở đó còn có những bếp lửa ấm áp sum vầy; những ngôi nhà làm nên làng, nên phố; những cây cầu, những con đường mở về phía tương lai... Không gian thơ mở rộng nhưng không tản mạn, bởi tất cả đều được neo giữ bằng ký ức văn hóa, bằng tâm hồn và bằng căn tính văn hóa xứ Quảng.
Không khí mùa xuân an lành, ấm áp cũng thấm đẫm trong nhiều bài thơ, không chỉ như một thời điểm, mà như một trạng thái tinh thần. Sắc xuân, hơi xuân, sức xuân trong tập thơ này là xuân của đoàn viên và sum họp, của bánh chưng, bếp lửa, khói trầm, của dáng mẹ, bóng cha, của làng quê và phố thị cùng rộn ràng nhịp thở mới. Đó cũng là mùa xuân của lòng người sau những biến chuyển lớn: Xuân của niềm tin, của sự đồng thuận, của hy vọng về một tương lai đang rộng mở khi các mạch đất, mạch người đã tìm lại được tiếng nói hòa âm.
Từng bài thơ, câu thơ trong Bản hòa âm không phải là sự minh họa mà là đang sống trong mạch nguồn ấy. Để rồi, từng hình ảnh, từng câu chữ đều mang theo "mùi quê", "vị đất", "hơi người"... Và, Bản hòa âm vì thế không chỉ là một tuyển thơ mà còn là một bản hòa âm - như chính tên gọi của nó: Hòa âm của đất trời, của lòng người, của mùa xuân, của quá khứ và tương lai đang gặp nhau trong tin yêu và hy vọng...
Thanh Hải
