Theo Bộ Kế hoạch - Đầu tư, tốc độ tăng trưởng kinh tế của Việt Nam năm 2014 ước đạt khoảng 5,93%. Mặc dù đạt mức tăng trưởng cao hơn so với năm 2013, nhưng đây vẫn là năm thứ ba liên tiếp, kinh tế Việt Nam tăng trưởng dưới mức 6%. Bên cạnh đó, tốc độ tăng CPI cả năm 2014 của cả nước được dự toán sẽ ở mức dưới 3%.

Đây là tốc độ tăng CPI thấp nhất của Việt Nam kể từ năm 2012 tới nay. Mức tăng trưởng này cho thấy, nền kinh tế Việt Nam mới chỉ có dấu hiệu phục hồi chứ chưa thoát khỏi vùng đáy.

Tạo đà cho phát triển 2015

Các chuyên gia nhận định, mặc dù nền kinh tế phục hồi ở mức yếu, nhưng chúng ta hoàn toàn có thể kỳ vọng đà phục hồi trong năm 2014 sẽ là điểm mốc tăng trưởng tốt hơn ở năm 2015.

Nhìn lại một năm qua, rõ ràng chúng ta không thể phủ nhận những thành tích kinh tế đã đạt được: Kinh tế vĩ mô ổn định, thể hiện ở mức lạm phát thấp, mặt bằng lãi suất thấp và tỷ giá VND ổn định. Dù mức lạm phát ở mức thấp, nhưng chỉ số tiêu dùng cá nhân trong nước không giảm. Tốc độ tăng doanh thu bán lẻ tăng khoảng 11% và giữ ở mức ổn định này...

Lạm phát thấp cũng kéo theo mặt bằng lãi suất chung của nền kinh tế đã giảm đáng kể. Lãi suất cuối năm 2014 ở mức 4,5 - 6,5%, thấp hơn đáng kể so với mức 5 - 7% vào cuối năm 2013 và thấp hơn nhiều so với mặt bằng lãi suất các năm trước.

Cán cân thương mại có sự ổn định, luôn thặng dư với gần 0,36 tỷ USD vào năm 2012; 1,22 tỷ USD vào năm 2013 và khoảng 2,88 tỷ USD năm 2014.

Sự cân bằng của cán cân thương mại đã giúp cán cân thanh toán giai đoạn 2012 - 2014 thặng dư, nhờ đó, Ngân hàng Nhà nước đã nâng được tổng mức dự trữ ngoại hối từ chỉ khoảng 14 tỷ USD vào đầu năm 2012, lên hơn gấp đôi, khoảng 35 tỷ USD như hiện nay.

2014 cũng là năm ngành công nghiệp xây dựng phục hồi và tạo được đà tăng trưởng tốt hơn.

Tuy nhiên, ở góc độ khác, một số nhà kinh tế lại có cái nhìn dè dặt hơn về “điểm sáng” cho nền kinh tế 2015. Theo các chuyên gia, mặc dù chỉ số GDP về cơ bản đều tăng, cơ cấu kinh tế cũng có sự dịch chuyển, nhưng nền kinh tế vẫn tăng trưởng chậm. Nội lực của các DN trong nước vẫn yếu, nhiều DN không những không phục hồi, còn bị đóng cửa.

Tổng vốn đầu tư công trong 3 năm 2011 - 2013 đã xấp xỉ tổng vốn đầu tư công thực hiện của cả giai đoạn 5 năm trước đó. Nguồn vốn đầu tư công từ ngân sách nhà nước và đặc biệt là vốn trái phiếu chính phủ cao hơn rất nhiều so với mục tiêu kế hoạch. Bên cạnh đó, dự báo năm 2015, nợ công chính thức của Việt Nam có thể vượt trần 65%.

Chi tiêu công tăng nhanh trong khi nền kinh tế chậm hồi phục - đã khiến thâm hụt ngân sách nhà nước đang có xu hướng ngày càng trầm trọng hơn khi tăng từ 4,4% GDP trong năm 2011, lên 5,3 - 5,5% GDP mỗi năm trong giai đoạn 2012 - 2014.

Cũng theo thống kê, tính đến cuối năm 2014, tiến độ cổ phần hóa mới chỉ tiến hành được 75/432 DN. Các tập đoàn, tổng công ty nhà nước mới hoàn tất thoái vốn khoảng 3.000 tỷ đồng (đạt khoảng 11% tổng vốn cần thoái). Mức thâm hụt ngân sách này còn tiếp tục cao trong những năm tới do nhiều nguồn thu giảm sút như thu từ dầu thô, thu thuế thu nhập và thu viện trợ không hoàn lại.

Cần sự quyết liệt về cơ chế

Do các điều kiện kinh tế vĩ mô của các nước được cải thiện và các nhà đầu tư lấy lại niềm tin trong trung hạn, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài trên thế giới được dự báo sẽ đạt 1,8 nghìn tỷ USD vào năm 2015.

Chuyên gia kinh tế, TS. Nguyễn Trí Hiếu đã chỉ ra những tồn tại trong việc giải quyết nợ xấu đó là vấn đề giải quyết nợ xấu chưa đạt kết quả cao như kỳ vọng, vẫn còn nhiều vướng mắc trong cơ chế pháp lý trong việc xử lý.

Bàn về vấn đề kiềm chế lạm phát, ông Hiếu cho rằng, chúng ta phải bảo đảm cân đối cung - cầu hàng hóa, tránh cung thấp hơn cầu dẫn đến hàng hóa giá cả tăng đột biến, tăng cường quản lý thị trường, quản lý giá cả, chống buôn lậu gian lận thương mại... Để cải thiện tình hình tài chính, cần thiết lập lại việc củng cố tài khóa, mở rộng cơ sở thuế, thắt chặt quản lý; ưu tiên đầu tư công bền vững; dự trữ ngân sách để xử lý nợ xấu. Song song với việc ổn định kinh tế vĩ mô, cần tăng tốc cải cách cơ cấu.

Về cơ bản, những giải pháp điều hành chính sách tiền tệ của Chính phủ được đánh giá là đã đi đúng hướng. Thông tư 36 mới ban hành và những văn bản mới đây cũng đã khẳng định sự vào cuộc quyết liệt của Chính phủ trong mong muốn kiện toàn, thúc đẩy nền kinh tế phục hồi và phát triển.

Theo đó, Chính phủ đã yêu cầu Ngân hàng Nhà nước tiếp tục linh hoạt trong việc điều hành chính sách tiền tệ, điều chỉnh giảm mặt bằng lãi suất cho vay trung và dài hạn, tạo điều kiện cho các DN tiếp cận nguồn vốn tín dụng, bảo đảm dự trữ - đáp ứng kịp thời nhu cầu về ngoại tệ...

Mặt khác, Chính phủ yêu cầu các ngân hàng đẩy nhanh tiến độ thực hiện và giải ngân các nguồn vốn ODA, vốn vay ưu đãi và vốn FDI, phát triển nguồn ngân sách nhà nước và trái phiếu chính phủ theo kế hoạch đề ra; tăng cường thực hiện hiệu quả các giải pháp huy động mọi nguồn lực, khuyến khích đầu tư xã hội, góp phần tăng tổng cầu cho nền kinh tế.

Đánh giá chung về nền kinh tế, theo ông Hiếu, chúng ta còn cần một thời gian dài nữa để cân bằng, hồi phục, rồi mới tạo đà để tăng trưởng kinh tế vững mạnh hơn. Vì theo nguyên lý, khi nền kinh tế chạm đáy, thì việc để kinh tế không lao xuống vực - đã là sự cố gắng của cả một bộ máy của Chính phủ và hệ thống ngân hàng, cùng sự phối kết hợp của các bộ, ngành liên quan; đòi hỏi tăng trưởng nhanh, tăng trưởng gấp thì cũng không đúng nguyên lý phát triển kinh tế chung.

“Dù nền kinh tế vẫn còn yếu và chậm, nhưng chúng ta cần đánh giá đúng những bước tiến của nền kinh tế trong nước. Có niềm tin và có giải pháp sâu, bền vững - sẽ thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế trong nước”, ông Hiếu nói.

Duy thế - Anh Đức