Làm thủ tục online, cấp mã nhanh hơn
Mỗi năm, Lâm Đồng phát sinh hàng trăm hồ sơ đăng ký mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói phục vụ xuất khẩu. Với hơn 1,04 triệu ha gieo trồng cùng nhiều ngành hàng chủ lực như sầu riêng, thanh long, nhu cầu hoàn thiện thủ tục luôn ở mức cao.
Trước đây, quá trình lập hồ sơ, kiểm tra thực địa và thẩm định thường kéo dài, khiến doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân phải mất nhiều thời gian chờ đợi, phát sinh chi phí đi lại, ảnh hưởng đến tiến độ ký kết hợp đồng và xuất khẩu.
Nghị quyết 36/2026/NQ-CP đã thay đổi căn bản quy trình này. Theo quy định mới, toàn bộ thủ tục cấp, cấp lại và quản lý mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói được thực hiện trên môi trường số. Người dân và doanh nghiệp chỉ cần nộp hồ sơ qua Cổng Dịch vụ công quốc gia; dữ liệu vị trí vùng trồng được kết nối với Cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai hoặc được tự kê khai để cơ quan quản lý xác minh.
Điểm đáng chú ý là nghị quyết không phát sinh thêm thủ tục hành chính. Cơ chế mới lấy nguyên tắc "tự kê khai, tự chịu trách nhiệm" làm nền tảng, qua đó giảm đáng kể chi phí tuân thủ cho người dân và doanh nghiệp.
Đặc biệt, cải cách lớn nhất là chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Chỉ những thị trường nhập khẩu yêu cầu kiểm tra trước khi cấp mã mới thực hiện tiền kiểm; các trường hợp còn lại sẽ được cấp mã trước, cơ quan quản lý tiến hành hậu kiểm theo quy định.
Nhờ đó, thời gian xử lý hồ sơ được rút ngắn đáng kể. Với thị trường yêu cầu mã số vùng trồng, thời gian giải quyết tối đa còn 10 ngày làm việc; những trường hợp không thuộc diện này chỉ mất 3 ngày làm việc để được cấp mã.
Phân cấp về cấp xã, giảm chi phí cho người dân và doanh nghiệp
Một điểm mới quan trọng của Nghị quyết 36/2026/NQ-CP là giao Chủ tịch UBND cấp xã trực tiếp thực hiện việc cấp, cấp lại, thu hồi và quản lý mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói.
Việc phân cấp này được kỳ vọng sẽ rút ngắn các tầng nấc trung gian bởi chính quyền cơ sở là đơn vị nắm sát tình hình sản xuất, có điều kiện xác minh thông tin nhanh và hỗ trợ người dân thuận lợi hơn.
Ông Hà Ngọc Chiến, Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Lâm Đồng cho biết, trước đây thủ tục tiền kiểm đối với vùng trồng xuất khẩu mất khoảng 13 ngày, nay giảm xuống tối đa 10 ngày. Đối với những vùng trồng không đăng ký xuất khẩu vào các thị trường yêu cầu mã số, sau khi hoàn tất hồ sơ trực tuyến, người dân chỉ mất khoảng 3 ngày làm việc để được cấp mã, việc kiểm tra sẽ được thực hiện sau.
Theo ông Chiến, quy trình mới không chỉ cắt giảm thời gian xử lý mà còn giảm đáng kể chi phí đi lại, chờ đợi của nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp. Đồng thời, cơ chế hậu kiểm giúp các đơn vị chủ động hơn trong kế hoạch sản xuất, thu hoạch và ký kết hợp đồng xuất khẩu.
Toàn bộ dữ liệu mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói cũng sẽ được quản lý tập trung trên hệ thống của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, kết nối với hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản, góp phần nâng cao tính minh bạch và thuận lợi trong tra cứu thông tin.
Mở rộng vùng nguyên liệu, tăng tốc xuất khẩu chính ngạch
Chính sách mới được triển khai đúng thời điểm Lâm Đồng đang đẩy mạnh xây dựng các vùng nguyên liệu đạt chuẩn phục vụ xuất khẩu. Đến nay, tỉnh đã được Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) phê duyệt 961 mã số vùng trồng với tổng diện tích hơn 39.360 ha.
Trong đó, thanh long có 571 mã số trên hơn 25.200 ha, tương đương gần 98% diện tích canh tác; sầu riêng có 346 mã số với hơn 13.297 ha, đạt gần 60% diện tích kinh doanh. Ngoài ra còn có các mã số dành cho chuối, xoài, bưởi, dừa, đu đủ, ớt và chanh dây.
Toàn tỉnh cũng đã được cấp 362 mã số cơ sở đóng gói phục vụ xuất khẩu sang Trung Quốc, Hoa Kỳ, Liên minh châu Âu (EU), Nhật Bản, Hàn Quốc, Úc, New Zealand và nhiều thị trường khác.
Hiện vẫn còn 172 hồ sơ vùng trồng và 162 hồ sơ cơ sở đóng gói đang chờ hoàn tất thủ tục gửi GACC phê duyệt. Theo ngành nông nghiệp, với quy trình mới được số hóa hoàn toàn và thời gian xử lý rút ngắn, lượng hồ sơ tồn sẽ sớm được giải quyết, giúp nhiều doanh nghiệp nhanh chóng đưa nông sản vào các thị trường xuất khẩu chính ngạch.
Ông Nguyễn Thanh Sơn, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp Đạ M'ri (xã Đạ Huoai 2) cho rằng, cải cách lần này mang lại lợi ích rất thiết thực cho hợp tác xã và người sản xuất.
"Trước đây, mỗi lần làm hồ sơ phải đi lại nhiều lần, mất khá nhiều thời gian và chi phí. Nay hồ sơ được nộp trực tuyến, cấp xã trực tiếp xử lý nên thủ tục nhanh hơn, giúp hợp tác xã chủ động kế hoạch sản xuất, thu hoạch cũng như ký kết hợp đồng xuất khẩu", ông Sơn chia sẻ.
Ngành nông nghiệp Lâm Đồng cho biết sẽ tiếp tục tăng cường hậu kiểm nhằm bảo đảm chất lượng vùng trồng và cơ sở đóng gói. Thời gian qua, tỉnh đã giám sát khoảng 95% mã số vùng trồng, đồng thời tổ chức hơn 100 lớp tập huấn về sản xuất an toàn, truy xuất nguồn gốc và nhật ký điện tử cho hàng nghìn lượt nông dân.
Theo các chuyên gia, việc đơn giản hóa thủ tục hành chính sẽ tạo thêm động lực cho xuất khẩu nông sản. Tuy nhiên, để tận dụng hiệu quả cơ chế mới, các vùng trồng và cơ sở đóng gói vẫn phải tuân thủ nghiêm quy định của thị trường nhập khẩu, duy trì chất lượng sản phẩm và thực hiện đầy đủ trách nhiệm theo cơ chế hậu kiểm.
Với lợi thế là một trong những trung tâm nông nghiệp công nghệ cao lớn nhất cả nước, cùng hệ thống vùng nguyên liệu ngày càng được chuẩn hóa, Lâm Đồng được kỳ vọng sẽ tận dụng hiệu quả Nghị quyết 36/2026/NQ-CP để mở rộng xuất khẩu chính ngạch, nâng cao giá trị nông sản và tăng thu nhập bền vững cho người dân.
Hoàng Phương
