Siết chặt quản lý mã số vùng trồng
Là địa phương có thế mạnh nông nghiệp hàng đầu cả nước, Lâm Đồng hiện sở hữu nhiều ngành hàng xuất khẩu chủ lực như cà phê, thanh long, sầu riêng, hồ tiêu, rau và hoa công nghệ cao. Trong đó, sầu riêng và thanh long đang trở thành những mặt hàng mang lại giá trị xuất khẩu lớn, đặc biệt tại thị trường Trung Quốc.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng, năm 2025, tổng diện tích gieo trồng toàn tỉnh đạt hơn 1,04 triệu ha. Riêng diện tích sầu riêng đạt hơn 44.280 ha, sản lượng trên 290 nghìn tấn; thanh long đạt hơn 26.100 ha với sản lượng khoảng 577,7 nghìn tấn.
Để đáp ứng yêu cầu xuất khẩu chính ngạch, thời gian qua địa phương đã đẩy mạnh xây dựng và quản lý hệ thống mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói theo tiêu chuẩn quốc tế.
Đến nay, Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) đã phê duyệt cho Lâm Đồng 961 mã số vùng trồng với tổng diện tích hơn 39.360 ha. Trong đó có 571 mã số vùng trồng thanh long với hơn 25.213 ha, chiếm gần 98% diện tích canh tác thanh long toàn tỉnh; 346 mã số vùng trồng sầu riêng với hơn 13.297 ha, tương đương gần 60% diện tích.
Ngoài ra, nhiều loại cây trồng khác như dừa, bưởi, xoài, chuối, chanh dây, đu đủ và ớt cũng đã được cấp mã số vùng trồng phục vụ xuất khẩu. Toàn tỉnh hiện có 362 mã số cơ sở đóng gói phục vụ xuất khẩu sang các thị trường như Trung Quốc, Hoa Kỳ, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc, Úc, New Zealand và Thụy Sĩ.
Ông Hà Ngọc Chiến cho biết, mã số vùng trồng hiện được xem là “tấm vé thông hành” bắt buộc đối với nông sản xuất khẩu chính ngạch.
Theo ông Chiến, việc cấp mã số vùng trồng không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu từ nước nhập khẩu mà còn góp phần nâng cao năng lực quản lý sản xuất, truy xuất nguồn gốc và xây dựng uy tín cho nông sản địa phương, tạo nền tảng phát triển bền vững cho ngành nông nghiệp xuất khẩu.
Song song với mở rộng diện tích được cấp mã số, tỉnh cũng tăng cường công tác hậu kiểm nhằm duy trì chất lượng và ngăn chặn vi phạm trong hoạt động xuất khẩu.
Trong năm 2025, ngành nông nghiệp Lâm Đồng đã giám sát khoảng 95% mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói theo quy định. Các đợt kiểm tra tập trung vào dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, sinh vật gây hại, quy trình canh tác và đóng gói sản phẩm.
Đối với ngành hàng sầu riêng – mặt hàng đang tăng trưởng mạnh – công tác kiểm soát chất lượng được triển khai chặt chẽ ngay từ vùng nguyên liệu.
Giai đoạn 2024 – 2025, cơ quan chuyên môn đã lấy 703 mẫu sầu riêng để phân tích dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, giám định sinh vật gây hại và kiểm tra các chỉ tiêu kim loại nặng như Cadimi (Cd), chì (Pb).
Kết quả cho thấy có 17 mẫu nhiễm rệp sáp và 6 mẫu có hàm lượng Cadimi ở mức rất thấp, dao động từ 0,020 – 0,024 mg/kg, thấp hơn nhiều so với ngưỡng tối đa 0,05 mg/kg mà phía Trung Quốc cho phép.
Ngay sau khi có kết quả kiểm tra, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã chỉ đạo các đơn vị chuyên môn thông báo đến các vùng trồng liên quan để rà soát quy trình sản xuất, kiểm soát vật tư nông nghiệp đầu vào và hướng dẫn canh tác an toàn.
Theo ông Hà Ngọc Chiến, nguy cơ lớn hiện nay là tình trạng “mượn mã”, “bán mã” hoặc sử dụng mã số không đúng thực tế.
“Nếu không kiểm soát chặt chẽ sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín ngành hàng, thậm chí có nguy cơ bị phía nhập khẩu cảnh báo hoặc tạm dừng mã số vùng trồng”, ông Chiến nhấn mạnh.
Để nâng cao nhận thức của người dân và doanh nghiệp, trong giai đoạn 2024 – 2025, toàn tỉnh đã tổ chức 109 lớp tập huấn với hơn 3.380 lượt người tham gia về quản lý mã số vùng trồng, kiểm soát dịch hại và truy xuất nguồn gốc sản phẩm.
Cùng với đó, việc cập nhật nhật ký điện tử trên các phần mềm Farm Diary và Packing House cũng được triển khai rộng rãi nhằm minh bạch toàn bộ quy trình sản xuất, đóng gói và truy xuất dữ liệu.
Gỡ khó trong kiểm nghiệm nông sản xuất khẩu
Bên cạnh những kết quả đạt được, Lâm Đồng hiện vẫn đối mặt với nhiều khó khăn trong công tác kiểm nghiệm nông sản phục vụ xuất khẩu, nhất là vào cao điểm thu hoạch sầu riêng.
Hiện toàn tỉnh mới có 2 phòng kiểm nghiệm Cadimi và chất vàng O được phía Trung Quốc công nhận hoạt động. Trong khi đó, quy mô sản xuất lớn khiến nhu cầu kiểm nghiệm ngày càng tăng mạnh.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, vào mùa vụ cao điểm, lượng mẫu cần phân tích tăng đột biến, dẫn đến nguy cơ quá tải, kéo dài thời gian trả kết quả và ảnh hưởng tiến độ xuất khẩu.
Việc ùn ứ kiểm nghiệm không chỉ làm tăng chi phí lưu kho, bảo quản mà còn ảnh hưởng chất lượng nông sản, gây thiệt hại cho doanh nghiệp và người dân. Do đó, nâng cao năng lực kiểm nghiệm tại chỗ đang trở thành yêu cầu cấp thiết đối với địa phương.
Ngoài áp lực về kiểm nghiệm, công tác cập nhật dữ liệu vùng trồng cũng gặp nhiều khó khăn do biến động địa giới hành chính sau sáp nhập địa phương, khiến việc cập nhật địa chỉ vùng trồng và cơ sở đóng gói phát sinh nhiều vướng mắc.
Đáng chú ý, dù Chính phủ đã ban hành Nghị định 38/2026/NĐ-CP, hiện vẫn chưa có quy định xử phạt cụ thể đối với các hành vi như gian lận mã số, sử dụng mã không đúng thực tế hoặc vi phạm quy định an toàn thực phẩm.
Để tháo gỡ các điểm nghẽn, Lâm Đồng đã kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục hỗ trợ phát triển thêm các phòng kiểm nghiệm đạt chuẩn, đủ năng lực phân tích các chỉ tiêu an toàn thực phẩm và kiểm dịch thực vật ngay tại địa phương.
Đồng thời, tỉnh cũng đề nghị tiếp tục đàm phán với phía Trung Quốc nhằm sớm phê duyệt các hồ sơ mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói đã gửi, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động xuất khẩu nông sản trong thời gian tới.
Với việc triển khai đồng bộ nhiều giải pháp từ quản lý vùng trồng, kiểm soát chất lượng đến nâng cao năng lực kiểm nghiệm, Lâm Đồng đang hướng tới mục tiêu xây dựng nền nông nghiệp xuất khẩu chuyên nghiệp, hiện đại và phát triển bền vững.
Hoàng Phương
