Theo quy hoạch chung của Thủ đô, khu vực phía Tây, đặc biệt là các địa bàn như Hòa Lạc, Xuân Mai và một số khu vực lân cận, được xác định là hạt nhân để hình thành các đô thị đại học quy mô lớn. Đây sẽ là nơi tập trung các trường đại học, viện nghiên cứu, trung tâm đổi mới sáng tạo và các khu chức năng hỗ trợ như nhà ở sinh viên, dịch vụ, thương mại, tạo thành hệ sinh thái giáo dục – nghiên cứu – ứng dụng hoàn chỉnh.
Việc hình thành các đô thị đại học không chỉ nhằm giải quyết bài toán quá tải của khu vực nội đô – nơi hiện vẫn tập trung nhiều cơ sở đào tạo lâu đời – mà còn tạo động lực phát triển kinh tế tri thức, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ. Khi các trường đại học được di dời, mở rộng ra ngoài trung tâm, quỹ đất nội đô sẽ có điều kiện được tái sử dụng hiệu quả hơn cho các mục tiêu phát triển đô thị, hạ tầng xã hội và không gian công cộng.
Thực tế cho thấy, trong nhiều năm qua, một số trường đại học đã từng bước triển khai kế hoạch di dời hoặc mở rộng cơ sở tại khu vực phía Tây. Khu công nghệ cao Hòa Lạc được định hướng trở thành trung tâm nghiên cứu – đào tạo hiện đại, thu hút nhiều cơ sở giáo dục, viện nghiên cứu trong và ngoài nước. Tuy nhiên, tiến độ triển khai vẫn còn chậm do nhiều vướng mắc liên quan đến hạ tầng giao thông kết nối, nguồn lực đầu tư và cơ chế phối hợp giữa các đơn vị.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, thành phố đang tập trung đầu tư hạ tầng khung, đặc biệt là các tuyến giao thông kết nối giữa trung tâm với khu vực phía Tây như đại lộ Thăng Long, đường vành đai, các tuyến đường sắt đô thị. Đồng thời, nghiên cứu cơ chế, chính sách phù hợp để khuyến khích các trường đại học, tổ chức giáo dục, doanh nghiệp công nghệ tham gia đầu tư, phát triển các khu đô thị đại học theo mô hình hiện đại, đồng bộ.
Bên cạnh đó, việc phát triển các đô thị đại học cũng đòi hỏi phải đi kèm với quy hoạch đồng bộ về nhà ở, dịch vụ, hạ tầng xã hội, bảo đảm điều kiện sinh hoạt, học tập và làm việc thuận lợi cho sinh viên, giảng viên và chuyên gia. Đây không chỉ là câu chuyện di dời cơ sở đào tạo, mà là quá trình hình thành những không gian đô thị mới, có sức sống và khả năng lan tỏa.
Định hướng phát triển đô thị đại học phía Tây được kỳ vọng sẽ góp phần giảm áp lực về dân số, giao thông, hạ tầng kỹ thuật cho khu vực nội đô, đồng thời mở ra không gian phát triển mới cho Thủ đô. Về lâu dài, đây sẽ là nền tảng quan trọng để Hà Nội chuyển dịch sang mô hình đô thị tri thức, hiện đại, gắn kết chặt chẽ giữa đào tạo, nghiên cứu và phát triển kinh tế – xã hội.
Minh Thắm
