Triển khai đợt cao điểm thực hiện Công điện số 38/CĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về đấu tranh, ngăn chặn và xử lý hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, lực lượng Hải quan đã phát hiện, bắt giữ hàng nghìn sản phẩm nghi giả mạo nhãn hiệu, hàng hóa nghi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và nhiều mặt hàng không đủ điều kiện nhập khẩu.
Sự phát triển mạnh của thương mại điện tử xuyên biên giới đang tạo động lực cho hoạt động giao thương quốc tế, song cũng làm gia tăng nguy cơ hàng giả, hàng nhái và hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Trước những thủ đoạn ngày càng tinh vi của các đối tượng vi phạm, lực lượng Hải quan đang tăng cường kiểm soát tại các cửa khẩu, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và hoàn thiện các giải pháp nghiệp vụ nhằm ngăn chặn hàng hóa vi phạm ngay từ khâu xuất nhập khẩu và quá cảnh.
Theo Cục Hải quan, phương thức, thủ đoạn của các đối tượng vi phạm ngày càng đa dạng. Nếu trước đây hàng hóa vi phạm thường được vận chuyển theo các lô hàng lớn qua đường chính ngạch thì nay các đối tượng có xu hướng chia nhỏ lô hàng, gửi qua dịch vụ chuyển phát nhanh, bưu chính quốc tế hoặc lợi dụng hoạt động quá cảnh để né tránh kiểm tra. Mặt hàng vi phạm cũng ngày càng phong phú, từ thời trang, mỹ phẩm, thiết bị điện tử, phụ kiện công nghệ đến đồ chơi trẻ em.
Chỉ trong đợt cao điểm triển khai Công điện số 38/CĐ-TTg, lực lượng Hải quan đã phát hiện, bắt giữ hàng nghìn sản phẩm nghi giả mạo nhãn hiệu, nghi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và nhiều sản phẩm không đủ điều kiện nhập khẩu. Kết quả này phản ánh tính chất phức tạp của tình trạng vi phạm, đồng thời cho thấy quyết tâm của lực lượng Hải quan trong việc siết chặt kiểm soát trên các tuyến biên giới và cửa khẩu.
Liên tiếp phát hiện nhiều vụ việc tại các cửa khẩu
Tại khu vực phía Bắc, nơi có lưu lượng hàng hóa xuất nhập khẩu lớn với Trung Quốc, nhiều vụ việc quy mô lớn đã được phát hiện.
Giữa tháng 5/2026, Đội Kiểm soát chống buôn lậu miền Bắc thuộc Chi cục Điều tra chống buôn lậu phối hợp với Hải quan cửa khẩu Chi Ma (Lạng Sơn) kiểm tra một lô hàng nhập khẩu, phát hiện hàng trăm đôi dép mang nhãn hiệu Crocs, Adidas; áo phông Burberry và túi xách Coach có dấu hiệu xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.
Cũng tại Lạng Sơn, khi kiểm tra một lô hàng quá cảnh qua cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị, lực lượng Hải quan phát hiện hàng nghìn sản phẩm mỹ phẩm mang nhãn hiệu Sadoer, Formbo cùng hàng trăm đôi giày gắn nhãn hiệu Dolce & Gabbana có dấu hiệu vi phạm. Đáng chú ý, nhiều mặt hàng không được khai báo trên tờ khai hải quan.
Tại Quảng Ninh, Hải quan cửa khẩu quốc tế Móng Cái phát hiện nhiều thiết bị điện tử nghi là hàng đã qua sử dụng và hàng nghi giả mạo nhãn hiệu, gồm máy tính xách tay Apple, Dell, HP, Acer, Asus; điện thoại iPhone; máy tính bảng Apple cùng hàng nghìn phụ kiện điện thoại có dấu hiệu giả mạo nhãn hiệu Apple. Đây là nhóm hàng có giá trị cao, tiềm ẩn nguy cơ được tiêu thụ trên các sàn thương mại điện tử.
Tại Cao Bằng, lực lượng Hải quan phát hiện nhiều máy tính xách tay MacBook, Microsoft Surface nghi đã qua sử dụng cùng nhiều mặt hàng không khai báo. Đặc biệt, tại cửa khẩu quốc tế Tà Lùng, cơ quan Hải quan phát hiện hơn 24.000 sản phẩm gồm khăn, mũ và khẩu trang in logo Harley-Davidson, nghi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đối với thương hiệu này.
Không chỉ tại khu vực biên giới phía Bắc, các vụ việc còn xuất hiện trên các tuyến vận tải quá cảnh và tại các cảng biển phía Nam.
Ngày 14/5/2026, lực lượng Hải quan kiểm tra một lô hàng quá cảnh từ cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị (Lạng Sơn) đến cửa khẩu quốc tế Hoa Lư để xuất sang Campuchia, phát hiện 1.043 sản phẩm nghi giả mạo các nhãn hiệu Samsung, Apple, Anker và Timken. Tang vật gồm điện thoại, linh kiện điện thoại, pin dự phòng, cáp sạc và vòng bi.
Ngày 18/5, tại cửa khẩu quốc tế Hoa Lư, lực lượng chức năng tiếp tục phát hiện 1.209 sản phẩm nghi giả mạo các thương hiệu Nike, Adidas, Louis Vuitton, Dior, Fendi và Apple. Các mặt hàng vi phạm gồm quần áo, ba lô và phụ kiện điện thoại.
Tại cửa khẩu quốc tế Bình Hiệp (Tây Ninh), lực lượng Hải quan phát hiện nhiều hàng hóa không khai báo cùng 78 đôi giày mang nhãn hiệu Nike và Adidas có dấu hiệu giả mạo.
Trong khi đó, tại cảng Cát Lái (TP Hồ Chí Minh), Đội Kiểm soát chống buôn lậu số 3 phối hợp với Hải quan cửa khẩu cảng Sài Gòn khu vực 1 kiểm tra một lô hàng đồ chơi trẻ em nhập khẩu, phát hiện 2.076 sản phẩm nghi giả mạo các nhãn hiệu Spiderman và Avengers. Đồng thời, lực lượng chức năng còn phát hiện 6.956 sản phẩm không đủ điều kiện nhập khẩu, gồm 5.900 khẩu súng đồ chơi và 1.056 bộ cung tên đồ chơi chưa thực hiện đăng ký kiểm tra chuyên ngành theo quy định.
Trong hai ngày 27 và 28/5, tại cảng Cái Mép, lực lượng Hải quan tiếp tục phát hiện thêm 576 đồ chơi trẻ em nghi giả mạo nhãn hiệu Avengers trong một lô hàng quá cảnh sang Campuchia. Theo thông tin ban đầu từ đại diện chủ sở hữu quyền, các nghi vấn hàng giả mạo nhãn hiệu trong các vụ việc trên đều có cơ sở và đang được tiếp tục xác minh, xử lý.
Tăng cường công nghệ và hoàn thiện quy trình xử lý
Theo Cục Hải quan, các vụ việc liên tiếp được phát hiện cho thấy hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ xuất hiện trên nhiều tuyến, nhiều loại hình xuất nhập khẩu. Đáng chú ý, các đối tượng ngày càng lợi dụng sự phát triển của thương mại điện tử xuyên biên giới để chia nhỏ lô hàng, đưa hàng giả, hàng nhái vào thị trường, gây khó khăn cho công tác kiểm tra, giám sát.
Để đáp ứng yêu cầu quản lý trong bối cảnh mới, ngành Hải quan đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và quản lý rủi ro trong hoạt động nghiệp vụ. Thông qua hệ thống dữ liệu điện tử, cơ quan Hải quan phân tích thông tin khai báo, đánh giá rủi ro nhằm xác định các lô hàng có dấu hiệu nghi vấn để tập trung kiểm tra. Đồng thời, cơ sở dữ liệu về quyền sở hữu trí tuệ, nhãn hiệu được bảo hộ và các cảnh báo từ chủ thể quyền cũng được cập nhật thường xuyên, hỗ trợ công chức hải quan nhận diện hàng hóa vi phạm.
Song song với công tác kiểm tra, kiểm soát, ngành Hải quan tiếp tục hoàn thiện các công cụ pháp lý nhằm nâng cao hiệu quả đấu tranh với hàng giả và hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Mới đây, Cục Hải quan đã ban hành Công văn số 17640/CHQ-GSQL hướng dẫn thống nhất quy trình giám định đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu và quá cảnh có dấu hiệu vi phạm.
Theo hướng dẫn, trường hợp chủ sở hữu quyền hoặc người được ủy quyền hợp pháp có văn bản xác nhận hành vi xâm phạm thì cơ quan Hải quan có thể xử lý theo quy định mà không phải thực hiện thủ tục trưng cầu giám định. Đối với các trường hợp chưa đủ căn cứ xác định vi phạm, cơ quan Hải quan sẽ lấy mẫu giám định hoặc phối hợp với các cơ quan chức năng để làm rõ. Quy định mới được kỳ vọng sẽ rút ngắn thời gian xác minh, đẩy nhanh tiến độ xử lý các vụ việc và nâng cao hiệu quả ngăn chặn hàng giả, hàng nhái ngay từ cửa khẩu.
Bên cạnh đó, ngành Hải quan tiếp tục tăng cường phối hợp với các doanh nghiệp sở hữu nhãn hiệu, hiệp hội ngành hàng và các tổ chức quốc tế để trao đổi thông tin, hỗ trợ nhận diện sản phẩm chính hãng và nâng cao năng lực thực thi. Đây được xem là giải pháp quan trọng trong bối cảnh các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ ngày càng tinh vi, có yếu tố xuyên biên giới và gắn với hoạt động thương mại điện tử.
Phương Di (t/h)
