Vừa qua, tại diễn đàn “Gian lận thương mại trên không gian mạng: Thách thức và giải pháp ngăn chặn”, đại diện Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) cho biết, năm 2025, thương mại điện tử Việt Nam tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng cao. Tuy nhiên, số lượng sản phẩm vi phạm pháp luật, đặc biệt là hàng giả, hàng nhái và hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, cũng gia tăng mạnh, vượt xa các năm trước.
Chỉ riêng trong năm 2025, cơ quan chức năng đã yêu cầu gỡ bỏ hơn 47.000 thông tin vi phạm trên các nền tảng thương mại điện tử lớn. Nhiều gian hàng có dấu hiệu gian lận, kinh doanh hàng không rõ nguồn gốc đã bị buộc dừng hoạt động. Thực tế cho thấy, các đối tượng vi phạm ngày càng tinh vi, lợi dụng kẽ hở pháp lý và tính ẩn danh của môi trường số để né tránh kiểm soát.
Theo Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Võ Tân Thành, thương mại điện tử mang lại cơ hội lớn cho doanh nghiệp và người tiêu dùng, song cũng bị lợi dụng để đưa hàng giả, hàng kém chất lượng ra thị trường. Những sản phẩm này không chỉ gây thiệt hại cho doanh nghiệp làm ăn chân chính mà còn tiềm ẩn nguy cơ nghiêm trọng đối với sức khỏe, an toàn của người tiêu dùng, làm suy giảm niềm tin vào môi trường kinh doanh số.
Trước thực trạng đó, việc Quốc hội thông qua Luật Thương mại điện tử vào tháng 12/2025, dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, được xem là bước tiến quan trọng trong hoàn thiện hành lang pháp lý cho kinh tế số. Luật mới được kỳ vọng sẽ tạo cơ sở pháp lý rõ ràng hơn để quản lý hoạt động kinh doanh trên không gian mạng, tăng trách nhiệm của các sàn thương mại điện tử và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của doanh nghiệp, người tiêu dùng.
Từ góc nhìn doanh nghiệp, nhiều thương hiệu lớn cho biết đã chịu thiệt hại đáng kể do hàng giả, hàng nhái tràn lan trên môi trường trực tuyến. Đại diện một doanh nghiệp phân phối hàng tiêu dùng cho biết, chỉ trong một năm, hàng trăm đường link vi phạm đã được phát hiện và yêu cầu gỡ bỏ trên các sàn thương mại điện tử. Tuy nhiên, tình trạng “gỡ hôm nay, xuất hiện ngày mai” vẫn phổ biến, cho thấy cuộc chiến chống hàng giả trên không gian mạng còn nhiều gian nan.
Đáng lo ngại hơn, hoạt động kinh doanh hàng xách tay không kiểm soát đang trở thành một “vùng xám” của gian lận thương mại. Việc buôn bán hàng hóa không hóa đơn, không kê khai thuế, không kiểm định chất lượng diễn ra công khai trên sàn thương mại điện tử, mạng xã hội và qua hình thức livestream bán hàng. Điều này không chỉ gây thất thu ngân sách mà còn tạo ra môi trường cạnh tranh không lành mạnh, đẩy rủi ro về phía người tiêu dùng.
Trước tình hình trên, các chuyên gia và doanh nghiệp kiến nghị cần sớm ban hành hướng dẫn chi tiết, thống nhất về cơ chế phối hợp giữa cơ quan quản lý, sàn thương mại điện tử và chủ sở hữu thương hiệu. Đồng thời, các nền tảng cần chủ động áp dụng biện pháp kỹ thuật, tự động ngăn chặn và loại bỏ các gian hàng, sản phẩm vi phạm ngay từ đầu, thay vì chỉ xử lý khi có phản ánh.
Kiểm soát hiệu quả hàng giả trên thương mại điện tử không chỉ là yêu cầu cấp bách để bảo vệ người tiêu dùng, mà còn là điều kiện tiên quyết để kinh tế số Việt Nam phát triển lành mạnh và bền vững.
Nam Sơn (t/h)
