Vận tải là ngành hàng chịu tác động trực tiếp từ việc tăng giá xăng. Tuy nhiên, giá cước vận tải gần đây đã đồng loạt tăng kép, khi mà chịu thêm tác động “siết” xe quá tải. Đây chính là “đòn bẩy” để đẩy các mặt hàng thiết yếu đồng loạt tăng giá.

Hàng hóa tăng giá kép

Theo tìm hiểu của phóng viên Thương hiệu & Công luận, ngay sau khi giá xăng tăng, vận tải và vật liệu xây dựng bắt đầu tăng giá. Riêng đối với các ngành sản xuất hàng tiêu dùng, thực phẩm, hóa mỹ phẩm..., giá xăng dầu tăng, đã tác động không đáng kể lên giá thành nên DN chưa tính đến phương án tăng giá bán. DN ở các ngành khác cũng đang tập trung kìm giá để giữ khách hàng. Song, kể từ khi tất cả các tỉnh, thành phố trong cả nước ra quân cân xe quá tải, các xe chở hàng buộc phải hạ tải nếu không muốn bị phạt, khiến giá các mặt hàng thiết yếu tăng vùn vụt.

Theo nhiều chủ đơn vị vận tải thì, việc giá xăng tăng thêm 200 đồng mỗi lít vừa qua, cũng không tác động nhiều đến giá cước vận tải mà chủ yếu phụ thuộc vào hoạt động của các trạm kiểm tra, kiểm soát trên đường là chặt, hay lỏng. Thế nên từ trước đến nay, họ thường chở quá tải trọng cho phép nhằm đưa giá cước vận tải hạ xuống.

Nếu trước đây, việc tăng giá hàng hóa đồng loạt thường theo kiểu “té nước theo mưa” thì nay, hàng hóa tăng giá cũng là điều dễ hiểu. Bởi chi phí vận tải tăng nên buộc họ phải tăng giá bán để bù cước vận tải. Và với hàng nghìn mặt hàng tiêu dùng, đang chịu cước vận tải cao do phải vận chuyển từ các nơi xa về như hiện nay, thì việc đối mặt với “cơn bão giá” trong thời gian tới là điều dễ hiểu.

Khảo sát tại thị trường Hà Nội, trong khi các loại vật liệu xây dựng tăng trung bình từ 15 – 20% thì các mặt hàng thiết yếu như gạo, dầu, rau, củ, quả… cũng đang tăng giá rất mạnh. Cụ thể, giá các loại rau ở chợ đầu mối tại Hà Nội tăng từ 1.000 – 3.000 đồng/mớ, đặc biệt các loại quả được vận chuyển từ miền Nam ra Hà Nội tiêu thụ có mức tăng giá kỷ lục: Thanh Long tăng từ 10.000 – 12.000 đồng/kg, các loại chôm chôm, bơ tăng 5.000 – 10.000 đồng/kg… Các loại rau, củ khoai tây, cà rốt, táo, lê, nho xanh…, vận chuyển từ Trung Quốc cũng tăng từ 3.000 – 6.000 đồng/kg. Riêng các mặt hàng gạo tăng từ 1.000 – 2.000 đồng/kg, đường kính tăng từ 500 – 1.000 đồng/kg.

Chị Huế, một chủ cửa hàng bán hoa quả tại chợ Long Biên cho biết, sau khi có chủ trương kiểm soát chặt chẽ xe quá tải thì các xe chở hoa quả ở miền Nam ra hay từ Trung Quốc về, lập tức “tăng giá”. Các chủ xe cho rằng, giá xăng dầu tăng trong khi lại chở đúng trọng tải tức là thấp hơn nhiều trọng tải vẫn chở trước đây nên giá cước vận chuyển tăng lên. Chị Huế nêu ví dụ, 01 kg xoài ngon, trước đây chỉ khoảng 25.000 đồng thì nay, các chủ buôn bán đều bán khoảng 35.000 đồng; dưa hấu trước đây chỉ khoảng 12.000 - 15.000 đồng/kg thì nay, tăng lên 20.000 đồng/kg… Giá tăng cao, đồng nghĩa với việc lượng khách mua cũng giảm đi trông thấy.

“Sức mua của người dân đang giảm sút nên chúng tôi không dám tăng giá ngay mà chọn giải pháp tăng dần dần cho người tiêu dùng bớt sốc nặng”, chị Huế cho hay.

Đẩy khó sang người tiêu dùng

Chị Hằng, một tiểu thương tại chợ Đồng Xuân (Hà Nội) cho biết: Việc tăng giá cước vận tải là điều không tránh khỏi. Song điều này sẽ tạo áp lực hơn cho các bà nội trợ, bởi hàng hóa sẽ được đẩy giá thành sản phẩm lên cao để “gánh” cho giá cước vận tải tăng. Như vậy, các bà nội trợ lại đau đầu vắt óc bởi các bài toán tiết kiệm khi chính mình là người trực tiếp lãnh hậu quả nặng nề nhất từ việc giá cước vận chuyển và xăng dầu.

Trao đổi với chúng tôi, hầu hết các cửa hàng đại lý và bán lẻ, họ đều cho rằng, việc quy định chở đúng trọng tải là đúng, nhưng hiện chỉ người dân chịu thiệt thòi, nhất là người nông dân, vừa chịu ảnh hưởng của giá cả hàng tiêu dùng, vừa chịu giá vật tư, phân bón phục vụ sản xuất.

Nhiều chuyên gia nhận định, các doanh nghiệp, tiểu thương cần hết sức thận trọng trong việc tăng giá ở thời điểm hiện nay, nếu không sẽ bị phản ứng ngược. Với các mặt hàng bán chậm, ế ẩm thì không nên tăng giá bởi nếu tăng sẽ dẫn đến việc người tiêu dùng tẩy chay, sức mua ngày càng yếu đi.

Có một điều chắc chắn rằng, khi thực hiện việc siết chặt xe quá tải, các cơ quan quản lý nhà nước đã dự đoán được xu hướng tất yếu giá các loại hàng hóa liên quan tới vận tải sẽ tăng lên, tác động tới túi tiền của người dân. Tuy nhiên, trước hậu quả do xe quá tải gây ra trong thời gian qua thì đây là việc nên làm. Theo các chuyên gia, các doanh nghiệp, tiểu thương cần tính đến việc thay đổi loại hình vận chuyển lâu dài phù hợp với từng loại mặt hàng, để tránh đẩy gánh nặng lên vai người tiêu dùng.

Thanh Hoa