(THCL) _ Năm 2011, hạt dẻ Trùng Khánh được cấp chỉ dẫn địa lý là một trong 10 đặc sản ngon của Việt Nam. Tuy nhiên, đến nay, hạt dẻ Trùng Khánh đang bị lép vế trước hạt dẻ Trung Quốc.

Rất khó để mua được hạt dẻ Trùng Khánh “xịn” ngay tại Cao Bằng, dù người bán vẫn luôn miệng quảng cáo “hạt dẻ Trùng Khánh 100%”.

Làm gì có hạt dẻ… xịn?

Là một đặc sản ngon có tiếng của huyện Trùng Khánh (Cao Bằng), nhưng không phải ai cũng có cơ hội thưởng thức loại hạt dẻ “xịn” ngay tại mảnh đất Cao Bằng. Bởi lẽ, hạt dẻ Trung Quốc đang lấn át thị trường với giá chỉ bằng một nửa, thậm chí 1/3 so với hạt dẻ Trùng Khánh và có thể bán quanh năm.

Hạt dẻ Trùng Khánh chỉ cho thu hoạch vào tháng 9 - 10 và không thể bảo quản lâu khiến cho việc đưa hạt dẻ tới tay người tiêu dùng ở các nơi khác trở nên khó khăn hơn. Mặt khác, sản lượng hạt dẻ Trùng Khánh rất thấp, năm nay, sản lượng giảm hơn 80% do ảnh hưởng của mưa đá tháng 2, cơn bão số 3, sâu bệnh và tầm gửi. Trên thực tế, thị trường hạt dẻ vẫn hết sức sôi động, đâu đâu cũng thấy quảng cáo là “hạt dẻ Trùng Khánh”.

Trong vai người mua hàng, phóng viên tìm mua hạt dẻ tại khu chợ cóc phố Thầu của bà con dân tộc. Được giới thiệu là hạt dẻ Trùng Khánh xịn mới thu hoạch ở vườn với giá 70.000 đồng/kg. Nhưng khi trao đổi với chúng tôi, chị Hoa (bán hàng ăn gần bến xe Cao Bằng) cho biết: “Em mua phải hạt dẻ Trung Quốc rồi. Ngay tại Cao Bằng, hạt dẻ Trùng Khánh xịn rất hiếm, phần lớn là của Trung Quốc. Hạt dẻ Trung Quốc chỉ có giá khoảng 45.000 đồng/kg, còn hạt dẻ Trùng Khánh, hiện giá cao hơn nhiều, khoảng 120.000 đồng/kg”.

Chị Hoa “bật mí”: “Hạt dẻ Trùng Khánh màu nâu bóng, có nhiều lông tơ màu trắng bám vào hạt, mua về mà không bảo quản cẩn thận, chỉ vài hôm là hỏng hết. Còn hạt dẻ Trung Quốc thì trơn láng, để cả năm cũng không hỏng. Hạt dẻ Trung Quốc màu vàng tươi, ăn vào có vị ngọt; hạt dẻ Trùng Khánh bùi hơn và thơm”.

Tìm đến chợ Xanh (Cao Bằng) để tìm mua hạt dẻ xịn, một thương lái lắc đầu cho biết: “Hạt dẻ Trùng Khánh, người ta vào tận vườn thu mua với giá cao rồi. Hầu như ở đây đều bán hạt dẻ Trung Quốc, rồi trộn khoảng 10% hạt dẻ Trùng Khánh để bán được giá cao hơn. Đổ buôn về dưới xuôi, người bán vẫn cứ giới thiệu là hạt dẻ Trùng Khánh”.

Tại chợ Đồng Xuân (Hà Nội) thủ phủ của hàng đổ buôn, một chị hàng nước cho hay: “Hạt dẻ ở đây đều là Trung Quốc, để quanh năm bán cũng không sao, muốn ăn lúc nào cũng có. Nhưng cẩn thận, hạt dẻ Trung Quốc tẩm ướp chất bảo quản, ăn vào sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe”.

Nguy cơ phá nghề

Trong khi người tiêu dùng sử dụng hạt dẻ Trung Quốc “gắn mác” hạt dẻ Trùng Khánh, vô hình chung làm giảm uy tín cũng như thương hiệu hạt dẻ Trùng Khánh. Cùng với việc thương lái trà trộn hạt dẻ Trung Quốc lấy mác hạt dẻ Trùng Khánh vẫn tiếp diễn, lâu dần sẽ khiến nông dân phá cây, bỏ nghề, vì sản phẩm tạo ra bị lấn áp, giá cao khó tiêu thụ.

Mặc dù Hiệp hội Hạt dẻ Trùng Khánh đã được thành lập, nhưng đến nay, người dân trồng hạt dẻ vẫn phải loay hoay đối phó với hạt dẻ nhái từ Trung Quốc. Việc hạt dẻ Trùng Khánh vẫn chưa có nhãn mác, logo nào đặc trưng nên đây cũng là một trong những nguyên nhân dẫn tới việc hạt dẻ Trùng Khánh vẫn chưa có chỗ đứng trên thị trường.

Ông Hoàng Văn Tiến, Trưởng phòng NN&PTNT huyện Trùng Khánh cho biết: “Những lái buôn hám lợi, họ sang Trung Quốc mua về để trà trộn với hạt dẻ Trùng Khánh, vô tình đã làm ảnh hưởng rất lớn đến uy tín và thương hiệu hạt dẻ của địa phương”.

Chỉ vì lợi ích trước mắt, nhiều thương lái đang dần giết chết một thương hiệu. Suy cho cùng, người thiệt thòi nhất vẫn là nông dân và người tiêu dùng.

Quang Nam