Theo số liệu thống kê từ cơ quan Bảo hiểm xã hội, mức lương hưu bình quân của người tham gia bảo hiểm xã hội hiện đạt dao động gần 7 triệu đồng mỗi tháng. Tuy nhiên, bức tranh thu nhập của nhóm người nghỉ hưu đang có sự phân hóa khá rõ rệt khi trải dài từ mức dưới 2,34 triệu đồng cho đến trên 20 triệu đồng mỗi tháng.
Trong tổng số đối tượng thụ hưởng, nhóm có mức hưởng từ 3 triệu đồng đến dưới 10 triệu đồng mỗi tháng chiếm tỷ lệ áp đảo với khoảng 2,4 triệu người. Ở hai đầu cực của danh sách, có 564.249 người đang nhận mức lương hưu dưới 3 triệu đồng mỗi tháng, trong khi số người sở hữu mức thu nhập trên 20 triệu đồng mỗi tháng là 11.560 người. Đáng chú ý, người có mức lương hưu cao nhất Việt Nam hiện nay đang nhận 140 triệu đồng mỗi tháng.
Với công thức điều chỉnh mới được xác định bằng mức hưởng tháng 6 nhân với hệ số 1,08, thu nhập của các nhóm đối tượng sẽ có sự thay đổi tương ứng với nền đóng cũ. Cụ thể, người đang có mức lương hưu cao nhất cả nước sẽ được nhận mức tăng thêm 11,2 triệu đồng, đưa tổng số tiền thực nhận lên 151,2 triệu đồng mỗi tháng. Đối với nhóm 11.560 người đang hưởng lương hưu trên 20 triệu đồng, khoản tiền tăng thêm tối thiểu sẽ đạt từ 1,6 triệu đồng trở lên. Trong khi đó, khoảng 80% người về hưu thuộc nhóm có thu nhập từ 3 triệu đồng đến dưới 10 triệu đồng sẽ được bổ sung thêm một khoản dao động từ 240.000 đồng đến dưới 800.000 đồng mỗi tháng.
Bên cạnh việc điều chỉnh tỷ lệ chung, Nhà nước còn áp dụng chính sách hỗ trợ an sinh đặc thù dành riêng cho nhóm đối tượng nghỉ hưu trước ngày 1/1/1995 đang có mức hưởng thấp. Đây là những trường hợp có thời gian cống hiến từ nhiều thập kỷ trước, chịu thiệt thòi do nền tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội thời kỳ đó còn thấp.
Theo cơ chế bù đắp, sau khi đã cộng thêm 8% theo quy định chung mà mức hưởng thực tế vẫn dưới 3,5 triệu đồng mỗi tháng thì người nộp thuế sẽ được cộng cố định thêm 300.000 đồng mỗi tháng. Đối với những trường hợp có mức hưởng sau điều chỉnh nằm trong khoảng từ 3,5 triệu đồng đến dưới 3,8 triệu đồng thì cơ quan chức năng sẽ thực hiện cấp bù để người dân được nhận đủ 3,8 triệu đồng mỗi tháng.
Về bản chất, ngành bảo hiểm xã hội khẳng định mức hưởng của mỗi cá nhân luôn được định lượng dựa trên nguyên tắc đóng thấu, thời gian tham gia gắn liền với sự chia sẻ giữa các thành viên trong hệ thống. Thực tế các trường hợp nhận mức hưu trí thấp chủ yếu xuất phát từ việc đóng bảo hiểm xã hội ở mức tối thiểu, thời gian tích lũy ngắn hoặc người lao động chủ động xin nghỉ hưu trước tuổi dẫn đến việc bị giảm trừ tỷ lệ phần trăm theo quy định.
Để giải quyết căn cơ bài toán này, Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 đã chính thức có hiệu lực với nhiều sửa đổi mang tính bước ngoặt, gia tăng quyền lợi và tính hấp dẫn nhằm khuyến khích người lao động bảo lưu thời gian công tác thay vì rút bảo hiểm xã hội một lần. Các điểm mới trọng tâm bao gồm việc bổ sung tầng trợ cấp hưu trí xã hội, tăng cường mối liên kết giữa các tầng bảo hiểm, mở rộng diện đối tượng thụ hưởng và đưa chế độ thai sản vào chính sách bảo hiểm xã hội tự nguyện nhằm xây dựng lưới an sinh bền vững.
Tâm An
