Năm 2025, 100 doanh nghiệp tư nhân lớn nhất Việt Nam (PRIVATE 100) đã nộp hơn 390.700 tỷ đồng vào ngân sách, tăng khoảng 60% so với năm trước. Con số này tương đương 14,7% tổng thu ngân sách cả nước, cho thấy vai trò tài khóa của khu vực tư nhân đang ngày càng rõ nét.
Đáng chú ý, đóng góp ngân sách đang có xu hướng tập trung vào những doanh nghiệp sở hữu quy mô lớn, hoạt động trong nhiều lĩnh vực và có khả năng tạo ra chuỗi giá trị rộng. Đây là sự thay đổi quan trọng trong cấu trúc đóng góp của khu vực doanh nghiệp, khi tăng trưởng của kinh tế tư nhân ngày càng gắn trực tiếp với nguồn thu ngân sách.
Từ những con số tỷ đồng đến sức nặng của khu vực tư nhân
Vingroup là trường hợp nổi bật nhất khi lần đầu tiên một doanh nghiệp tư nhân tại Việt Nam vượt mốc 100.000 tỷ đồng nộp ngân sách trong một năm. Năm 2025, số tiền doanh nghiệp này thực nộp đạt gần 148.800 tỷ đồng, tăng khoảng 2,6 lần so với năm trước.
Đứng sau Vingroup là Sunshine Group với 24.045 tỷ đồng, THACO gần 21.160 tỷ đồng, NH Smart City thuộc BRG Group hơn 13.170 tỷ đồng và Hòa Phát hơn 12.950 tỷ đồng.
Nhóm 10 doanh nghiệp đứng đầu đóng góp khoảng 268.000 tỷ đồng, tăng 80% so với năm trước. Đáng chú ý, số doanh nghiệp có mức nộp ngân sách trên 10.000 tỷ đồng đã tăng lên 8 đơn vị, gấp đôi năm trước.
Sự thay đổi này cho thấy khoảng cách giữa nhóm doanh nghiệp tư nhân quy mô lớn và phần còn lại của thị trường ngày càng được thể hiện rõ qua năng lực tạo doanh thu, lợi nhuận cũng như đóng góp tài khóa.
Đằng sau những khoản nộp ngân sách lớn là sự mở rộng của nhiều ngành kinh tế. Bất động sản và xây dựng tiếp tục chiếm tỷ trọng đáng kể với các doanh nghiệp lớn như Vingroup, Sunshine Group, BRG, Nam Long hay Tân Á Đại Thành. Trong lĩnh vực sản xuất và kinh doanh ô tô, THACO, Thành Công Group, Tasco và VIMID tạo ra nguồn đóng góp lớn.
Công nghiệp thép cũng ghi nhận dấu ấn nổi bật của Hòa Phát. Năm 2025, doanh nghiệp đạt doanh thu hơn 158.300 tỷ đồng và nộp ngân sách khoảng 13.000 tỷ đồng tại 20 tỉnh, thành phố. Sang nửa đầu năm 2026, số tiền nộp ngân sách tiếp tục đạt 8.478 tỷ đồng, tăng 19% so với cùng kỳ.
Trong khi đó, FPT cho thấy vai trò ngày càng lớn của nhóm doanh nghiệp công nghệ. Năm 2025, doanh nghiệp lần đầu gia nhập nhóm nộp ngân sách trên 10.000 tỷ đồng. Sáu tháng đầu năm 2026, lĩnh vực công nghệ tiếp tục đóng vai trò động lực chính trong tăng trưởng của tập đoàn.
Khi quy mô doanh nghiệp quyết định sức đóng góp
Một điểm đáng chú ý khác là sự hiện diện ngày càng rõ của các doanh nghiệp tài chính - ngân hàng trong nhóm đóng góp lớn. Có 17 ngân hàng tư nhân góp mặt trong PRIVATE 100, với tổng số tiền nộp ngân sách hơn 52.000 tỷ đồng.
Techcombank, VPBank và ACB đều nằm trong Top 10. Điều này phản ánh không chỉ quy mô lợi nhuận ngày càng lớn của ngành ngân hàng mà còn cho thấy vai trò của khu vực tài chính trong việc tạo nguồn thu ổn định cho ngân sách.
Từ góc độ rộng hơn, sự gia tăng đóng góp của PRIVATE 100 đặt ra một vấn đề quan trọng: làm thế nào để ngày càng nhiều doanh nghiệp tư nhân có thể phát triển từ quy mô nhỏ lên quy mô vừa và lớn.
Bởi nếu nguồn thu ngân sách ngày càng phụ thuộc vào một nhóm doanh nghiệp lớn, khả năng chống chịu của khu vực tư nhân sẽ chịu ảnh hưởng khi một số ngành hoặc doanh nghiệp đầu tàu gặp biến động. Ngược lại, nếu hình thành được một lớp doanh nghiệp quy mô trung bình đủ mạnh, nền tảng đóng góp ngân sách sẽ rộng hơn và bền vững hơn.
Dữ liệu về PRIVATE 100 vì vậy không chỉ là bảng xếp hạng những doanh nghiệp nộp ngân sách nhiều nhất. Đằng sau những con số hàng nghìn tỷ đồng là câu chuyện về năng lực mở rộng sản xuất, tạo việc làm, đầu tư và hình thành các chuỗi cung ứng trong nước.
Các chuyên gia cho rằng, khi khu vực tư nhân tiếp tục được xác định là một động lực quan trọng của nền kinh tế, yêu cầu đặt ra không chỉ là tạo thêm doanh nghiệp mà phải tạo ra những doanh nghiệp có khả năng lớn lên. Một doanh nghiệp phát triển từ quy mô nhỏ thành tập đoàn lớn sẽ tạo ra tác động lan tỏa về việc làm, thu nhập, đầu tư và nguồn thu ngân sách.
Việc PRIVATE 100 đóng góp gần 391.000 tỷ đồng vì thế có thể xem là một dấu hiệu cho thấy khu vực tư nhân đang chuyển sang một giai đoạn phát triển mới. Từ chỗ chủ yếu được nhìn nhận qua số lượng doanh nghiệp và tốc độ tăng trưởng, khu vực này ngày càng được đánh giá bằng khả năng tạo giá trị và đóng góp trực tiếp cho nền kinh tế.
Thách thức trong thời gian tới là duy trì đà tăng trưởng đó theo hướng bền vững, đồng thời mở rộng “chân đế” của khu vực tư nhân để không chỉ có vài chục tập đoàn lớn mà ngày càng nhiều doanh nghiệp có thể bước vào nhóm quy mô lớn.
Khi đó, đóng góp của kinh tế tư nhân cho ngân sách sẽ không chỉ tăng về lượng mà còn tạo ra một cấu trúc nguồn thu rộng và vững chắc hơn cho nền kinh tế.
Minh Thành (t/h)
