Thể chế hóa các nghị quyết lớn về phát triển kinh tế tư nhân
Sau hơn 8 năm triển khai, Luật Hỗ trợ DNNVV đã góp phần hình thành hệ thống chính sách hỗ trợ tương đối đồng bộ với 8 nghị định cùng khoảng 20 thông tư hướng dẫn. Các chính sách liên quan đến đất đai, thuế, tín dụng, kế toán… từng bước tạo hành lang pháp lý cho cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển.
Tuy nhiên, thực tế triển khai cho thấy nhiều chính sách chưa phát huy hiệu quả như kỳ vọng, mức độ tiếp cận của doanh nghiệp còn hạn chế, trong khi sức ép cạnh tranh từ thị trường quốc tế ngày càng lớn. Không ít doanh nghiệp gặp khó trong tiếp cận vốn, mặt bằng sản xuất, chuyển đổi số hay đổi mới công nghệ.
Trong bối cảnh đó, việc sửa đổi toàn diện Luật Hỗ trợ DNNVV được đánh giá là yêu cầu cấp thiết nhằm thể chế hóa đầy đủ các định hướng lớn của Đảng về phát triển kinh tế tư nhân, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Theo dự thảo do Bộ Tài chính xây dựng, Luật sửa đổi tập trung vào 4 nhóm chính sách trọng tâm. Trong đó, nhóm chính sách đầu tiên là sửa đổi tiêu chí xác định DNNVV, đồng thời bổ sung quy định về các nhóm doanh nghiệp ưu tiên hỗ trợ để có chính sách đặc thù theo từng giai đoạn.
Nhóm chính sách thứ hai tập trung sửa đổi, bổ sung các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhằm bám sát các định hướng lớn của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, khoa học công nghệ và chuyển đổi số.
Nhóm thứ ba hướng tới phát triển hệ sinh thái hỗ trợ DNNVV, xây dựng các trung tâm đổi mới sáng tạo, vườn ươm doanh nghiệp trên cơ sở kết nối Nhà nước – doanh nghiệp – tổ chức tài chính.
Trong khi đó, nhóm chính sách thứ tư tập trung đổi mới cơ chế tài chính, công cụ hỗ trợ và số hóa toàn diện quy trình hỗ trợ, giám sát, đánh giá kết quả thực hiện.
Theo bà Trịnh Thị Hương, việc xây dựng các nhóm chính sách nhằm kịp thời thể chế hóa các nghị quyết quan trọng của Bộ Chính trị, đặc biệt là Nghị quyết 68-NQ/TW và Nghị quyết 57-NQ/TW.
Dự thảo Luật cũng đề xuất mở rộng các chính sách hỗ trợ về tín dụng, tài chính, thuế, kế toán; hỗ trợ mặt bằng sản xuất trong khu, cụm công nghiệp; cho phép doanh nghiệp tiếp cận quỹ tài sản công, nhà xưởng dôi dư; đồng thời tăng cường hỗ trợ pháp lý, đổi mới công nghệ và chuyển đổi số.
Cần chính sách “đúng và trúng” với nhu cầu doanh nghiệp
Tại cuộc họp Hội đồng thẩm định chính sách của dự án Luật do Bộ Tư pháp tổ chức, đại diện Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam cho rằng dự thảo đã mở rộng đáng kể nhóm đối tượng được hưởng ưu đãi như doanh nghiệp do người khuyết tật, người dân tộc thiểu số làm chủ, doanh nghiệp phát triển bền vững, áp dụng ESG hay doanh nghiệp tiên phong đổi mới sáng tạo.
Tuy nhiên, để chính sách phát huy hiệu quả thực chất, cần thiết kế thêm các cơ chế hỗ trợ ngay từ giai đoạn đầu, đặc biệt là hỗ trợ kỹ thuật và chi phí để doanh nghiệp tiếp cận các tiêu chuẩn xanh, nhãn sinh thái và chứng chỉ phát triển bền vững. Đây được xem là điều kiện quan trọng giúp DNNVV tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Đại diện VCCI cũng nhấn mạnh vai trò ngày càng lớn của thương mại điện tử trong hoạt động xuất khẩu. Theo đó, nhiều DNNVV hiện không chỉ tham gia chuỗi cung ứng của doanh nghiệp lớn mà còn có thể trực tiếp tiếp cận thị trường quốc tế thông qua nền tảng số. Vì vậy, các chính sách hỗ trợ cần tập trung mạnh hơn vào nâng cao năng lực số, ứng dụng khoa học công nghệ và khả năng đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế.
Đóng góp ý kiến cho dự thảo, ông Lê Anh Văn đề nghị làm rõ tiêu chí xác định nhóm DNNVV ưu tiên hỗ trợ. Ông cũng lưu ý các chính sách về tín dụng, tài chính, kế toán hay đất đai thường gặp vướng mắc do chồng chéo pháp luật. Vì vậy, Luật sửa đổi cần bảo đảm tính thống nhất với các luật liên quan để nâng cao hiệu quả thực thi.
Trong khi đó, ông Nguyễn Tuấn Anh cho rằng cơ quan soạn thảo cần tiếp tục rà soát để các chính sách thực sự “đúng” và “trúng” với nhu cầu của doanh nghiệp, đồng thời bảo đảm tính khả thi trong quá trình triển khai, nhất là các chính sách hỗ trợ lãi suất hay bảo lãnh tín dụng.
Đáng chú ý, đại diện Ngân hàng Nhà nước nhấn mạnh cần sớm xây dựng cơ sở dữ liệu DNNVV để tạo nguồn dữ liệu đáng tin cậy về doanh thu, dòng tiền, nghĩa vụ thuế, bảo hiểm xã hội hay hoạt động thanh toán của doanh nghiệp. Đây sẽ là cơ sở quan trọng để các tổ chức tín dụng mạnh dạn cho vay, kể cả với các khoản vay không có tài sản bảo đảm.
Theo kế hoạch, dự án Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (sửa đổi) sẽ được trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI dự kiến diễn ra vào tháng 10/2026.
Thiên Trường (t/h)
