Những ngày cuối năm, xưởng chè của HTX trà Sơn Dung vẫn phảng phất mùi hương trà mới sao. Tiếng máy chạy đều hòa cùng câu chuyện râm ran của những người thợ gắn bó hàng chục năm với nghề. Bề ngoài, nơi đây không khác mấy so với trước kia. Nhưng phía sau vẻ quen thuộc ấy là một cách làm mới đang dần định hình.
Thay vì chỉ có sổ tay và bút bi, bàn làm việc của HTX giờ xuất hiện thêm máy tính, điện thoại thông minh và máy in tem truy xuất nguồn gốc. Dữ liệu về diện tích trồng, lịch thu hái, sản lượng từng lứa chè được nhập và lưu trữ trên hệ thống số. Những thông tin vốn rải rác trong nhiều cuốn sổ nay được tổng hợp gọn gàng, có thể tra cứu chỉ bằng vài thao tác.
Trước đây, việc thống kê sản lượng cả vụ có thể mất nhiều ngày. Mỗi con số phải đối chiếu từ nhiều nguồn ghi chép khác nhau. Khi thị trường bắt đầu yêu cầu minh bạch thông tin, truy xuất nguồn gốc, cách quản lý cũ bộc lộ nhiều hạn chế. Đó cũng là lúc HTX nhận ra: muốn đi xa hơn, cần thay đổi cách vận hành.
Quá trình chuyển đổi không diễn ra trong một sớm một chiều. Nhiều thành viên lớn tuổi chưa quen sử dụng thiết bị điện tử. Ban giám đốc HTX chọn cách làm từng bước: số hóa những dữ liệu cơ bản nhất, hướng dẫn trực tiếp cho từng hộ, kiên nhẫn giải thích lợi ích của việc lưu trữ thông tin tập trung. Khi mọi người thấy việc tra cứu nhanh hơn, báo cáo thuận tiện hơn, sự e dè dần được thay thế bằng tinh thần hợp tác.
Song song với quản lý nội bộ, HTX bắt đầu thử nghiệm bán hàng trực tuyến. Ban đầu chỉ là một trang giới thiệu sản phẩm và vài hình ảnh đồi chè buổi sớm. Đơn hàng chưa nhiều, nhưng mỗi phản hồi của khách đều được ghi nhận. Từ đó, HTX hiểu rằng trên môi trường mạng, người tiêu dùng cần nhiều hơn một sản phẩm ngon – họ cần sự minh bạch. 
Mỗi gói trà Sơn Dung giờ đây đều có mã QR. Chỉ cần quét mã, khách hàng có thể biết rõ vùng nguyên liệu, thời điểm thu hái và quy trình chế biến. Câu chuyện làm chè không còn khép kín trong nội bộ, mà trở thành cầu nối với thị trường.
Điều đáng chú ý là công nghệ không thay thế kỹ năng truyền thống. Những công đoạn sao, vò, cảm nhận hương vị vẫn dựa vào kinh nghiệm của người thợ. Chuyển đổi số chỉ hỗ trợ ở khâu quản lý, minh bạch và tiếp cận khách hàng.
Nhờ dữ liệu được cập nhật thường xuyên, HTX chủ động hơn trong kế hoạch sản xuất và tiêu thụ. Thành viên hiểu rõ vai trò của mình trong chuỗi giá trị chung. Uy tín của tập thể gắn liền với từng thao tác sản xuất.
Câu chuyện của HTX trà Sơn Dung cho thấy chuyển đổi số trong khu vực hợp tác xã không nhất thiết phải bắt đầu bằng công nghệ phức tạp. Đôi khi, nó khởi nguồn từ một mong muốn giản dị: làm việc hiệu quả hơn và xây dựng niềm tin bền vững. Từ những đồi chè xanh, một hành trình mới đang mở ra – nơi truyền thống và công nghệ cùng song hành.
Nam Sơn (t/h)
