Cơ quan Trung ương của Hiệp hội Chống hàng giả & Bảo vệ thương hiệu Việt Nam
  • Click để copy

Khởi công dự án Bảo tồn, tu bổ, phục hồi di tích Hải Vân Quan

Dự án bảo tồn, tu bổ, phục hồi và phát huy giá trị di tích Hải Vân quan có diện tích sử dụng đất khoảng 6.500m2 với tổng mức đầu tư hơn 42 tỷ đồng

Nghi lễ khởi công dự án Bảo tồn, tu bổ, phục hồi Hải Vân Quan
Nghi lễ khởi công dự án Bảo tồn, tu bổ, phục hồi Hải Vân Quan.

Ngày 19/12, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế phối hợp Sở Văn hóa và Thể thao TP. Đà Nẵng tổ chức lễ khởi công dự án Bảo tồn, tu bổ, phục hồi và phát huy giá trị di tích Hải Vân Quan. Dự án bảo tồn, tu bổ, phục hồi và phát huy giá trị di tích Hải Vân quan có diện tích sử dụng đất khoảng 6.500m2 với tổng mức đầu tư hơn 42 tỷ đồng. Trong đó, ngân sách thành phố Đà Nẵng 50%, ngân sách tỉnh Thừa Thiên Huế 50% trên tổng mức đầu tư; thời gian thực hiện 02 năm.

Chủ đầu tư dự án là Trung tâm Bảo tồn di tích Cố đô Huế, Sở Văn hóa và Thể thao thành phố là đơn vị đại diện thành phố Đà Nẵng phối hợp điều hành thực hiện dự án. Địa điểm xây dựng dự án thuộc đỉnh đèo Hải Vân, giữa thị trấn Lăng Cô, huyện Phú Lộc, tỉnh Thừa Thiên Huế và phường Hòa Hiệp Bắc, quận Liên Chiểu, thành phố Đà Nẵng.

Theo phương án xây dựng, dự án sẽ tháo dỡ toàn bộ các lô cốt phía trên Hải Vân quan và Thiên Hạ Đệ Nhất Hùng Quan đến nền gốc tích thời Nguyễn. Đồng thời tu bổ Hải Vân quan, Thiên Hạ Đệ Nhất Hùng Quan theo các dấu tích nguyên gốc. Phục hồi, thay thế nền cổng lát đá Thanh, hệ thống cối, cổng đá Thanh, tường xây gạch vồ. Gia cố, chống nứt, chống thấm cho các khối xây…

Hải Vân Quan
Hải Vân Quan.

Dự án cũng sẽ phục hồi nhiều hạng mục di tích như tường thành nhà Nguyễn bằng đá núi theo dấu vết khảo cổ học, dấu vết trên tường hông Hải Vân quan và Thiên Hạ Đệ Nhất Hùng Quan. Phục hồi các chòi quan sát, nhà Trú Sở, nhà Vũ Khố 03 gian theo dấu tích khảo cổ và ảnh tư liệu.

Phát biểu tại lễ khởi công, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn di tích Cố đô Huế Hoàng Việt Trung nhấn mạnh, dự án bảo tồn, tu bổ, phục hồi và phát huy giá trị di tích Hải Vân quan là sản phẩm của tình đoàn kết giữa 02 địa phương trong công cuộc bảo tồn và phát huy giá trị di sản của ông cha để lại.

Tỉnh Thừa Thiên Huế và TP. Đà Nẵng quyết tâm triển khai công tác trùng tu dự án một cách chuẩn mực với chất lượng cao nhất. Đồng thời, bày tỏ kỳ vọng, trong thời gian tới, Hải Vân quan sẽ trở thành điểm du lịch hấp dẫn, là niềm tự hào của người dân hai xứ Thuận - Quảng xưa hay Huế - Đà Nẵng ngày nay.

Khảo cổ để bảo tồn Hải Vân Quan
Khảo cổ để bảo tồn Hải Vân Quan.

"Thực hiện dự án này, tỉnh Thừa Thiên Huế và TP. Đà Nẵng tạo lập hình mẫu tiêu biểu về phối hợp trong công tác khôi phục, bảo tồn di bản. Bắt đầu từ việc sưu tập dữ liệu, nghiên cứu khoa học, khảo cổ... với công nghệ tiên tiến, xây dựng “ngân hàng dữ liệu số” về Hải Vân quan đầy đủ, chính xác và chuẩn mực. Công nghệ này không những góp phần lan tỏa giá trị di sản mà còn đáp ứng nhu cầu của du khách tham quan trong thời gian trùng tu", ông Hoàng Việt Trung cho biết.

Hải Vân Quan
Hải Vân Quan.

Một thời hoang tàn “đệ nhất hùng quan”

Được mệnh danh là “Thiên hạ đệ nhất hùng quan” nhưng Hải Vân quan ngày càng xuống cấp bởi không được trùng tu, tôn tạo, gây nên cảnh lộn xộn, nhếch nhác.

Từ khi các chúa Nguyễn làm chủ xứ Đàng Trong, rồi những cuộc nội chiến giữa nhà Trịnh và Tây Sơn, giữa nhà Tây Sơn và Nguyễn Ánh thì đèo Hải Vân luôn giữ một vị trí trọng yếu để các lực lượng làm nơi phòng thủ cũng như làm bàn đạp cho những cuộc tiến công. Nhận thức được tầm quan trọng ấy, ngay từ thời Gia Long (1802 - 1820), triều đình nhà Nguyễn đã cho đặt 04 dịch trạm tại huyện Phú Lộc và sửa đường lên đèo Hải Vân.

Đến thời Minh Mạng (1820 - 1840), nhà vua đã khuyến khích người dân sinh sống ở vùng núi non hiểm trở này, đồng thời cho xây một cửa quan ở đỉnh núi Hải Vân. Sau khi hoàn tất công việc xây dựng Hải Vân Quan, triều Nguyễn tiếp tục ban hành các chính sách khuyến khích dân cư đến sinh sống từ chân núi đến đỉnh đèo và dựng đền thờ thần núi Hải Vân.

Khách du lịch thăm Hải Vân Quan
Khách du lịch thăm Hải Vân Quan.

Tuy nhiên, cùng với thời gian và sự biến đổi của lịch sử, Hải Vân Quan cũng dần mất vai trò quan trọng với triều đình Huế. Giai đoạn từ 1886 - 1918, khi con đường thuộc địa số 1 vượt đèo Hải Vân được người Pháp tiến hành khai mở và lưu thông, Hải Vân Quan đã mất đi vai trò và chức năng của cửa ải phòng thủ phía nam Kinh đô Huế. Trải qua bao trận mưa bom, bão đạn, ngày nay Hải Vân Quan đã bị xuống cấp, hoang tàn, những dấu vết kiến trúc còn lại là sự pha trộn của các giai đoạn xây dựng từ thời Nguyễn (năm 1826) đến thời Pháp - Mỹ (1946 - 1975). Trong đó, nhiều đơn nguyên kiến trúc đã bị phá hủy, vùi lấp hoặc cải tạo, xây mới, làm thay đổi kết cấu.

Với diện tích gần 900m2 khai đào tại 4 mặt lũy thành và trong lòng khu di tích, kết quả khảo cổ đã làm xuất lộ hoàn toàn các dấu tích nền móng kiến trúc còn lại của di tích Hải Vân Quan thời Nguyễn, như: Bậc cấp, lối đi của hai cổng, hệ thống tường thành, pháo nhãn cùng dấu vết nền móng kiến trúc nhà Trú Sở và Vũ Khố. Hoạt động khai quật cũng đã phát lộ nhiều dấu tích kiến trúc được xây dựng trong giai đoạn từ 1946 đến 1975, khi quân đội Pháp và Mỹ đồn trú tại đây. Đây là những cứ liệu khoa học quan trọng phục vụ hiệu quả cho công tác tu bổ, tôn tạo, phục hồi và phát huy giá trị di tích Hải Vân Quan.

Tác giả tại Hải Vân Quan
Tác giả tại Hải Vân Quan.

Đối với dấu tích của cổng Thiên hạ đệ nhất hùng quan, kết quả khai quật ở độ sâu 1,4m, mọi dấu tích đã được làm xuất lộ. Qua đó, xác định được chân móng của cổng cũng được bó đá Thanh hình khối hộp chữ nhật giống với cổng Hải Vân Quan. Kích thước cổng rộng toàn bộ 7,9m, cao 6,52m, dày 4,79m; vòm cổng rộng 3,47m, cao 4,55m. Nền cổng lát đá sa thạch, mép ngoài bó vỉa bằng hàng gạch vồ dựng nghiêng, tiếp đến là lớp đá dăm nhỏ đầm chắc với vôi hàu. Trước cổng có khoảng sân rộng 7,9m, dài 7,1m được đầm chặt bằng đất cát và đá núi loại nhỏ, mặt sân nề bằng vữa hàu truyền thống (dày 0,2m). Nền sân này đã trải quan nhiều giai đoạn cải tạo, bồi đắp.

Phía trước nền sân là lối đi của đường thiên lý từ Kinh đô Huế vào cổng thiên hạ đệ nhất hùng quan. Lối đi này rộng 4,8m, chạy men theo hướng đông bắc lên sườn núi phía tây của ngọn Hải Vân Sơn. Ban đầu, hai bên lối đi chỉ tạo thành vách ta - luy, nhưng có thể do bị sạt lở sau các trận mưa bão nên đã được kè đắp bằng đá núi để chống xói lở và đảm bảo an toàn cho người đi đường. Trong quá trình khảo sát, các nhà khoa học đã phát hiện dấu tích đường thiên lý từ Kinh đô Huế về Hải Vân Quan qua cổng Thiên hạ đệ nhất hùng quan. Đường thiên lý rộng từ 2,6m đến 2,8m, men theo sườn núi. Tại đây còn có dấu vết của một trạm gác với bó móng được xếp bằng đá núi.

Với vai trò là một lũy thành phòng thủ, kiểm soát an ninh qua lại trên đường thiên lý Bắc - Nam cũng như các tàu thuyền trên biển, từ cổng Hải Vân Quan đến Thiên hạ đệ nhất hùng quan được xây dựng một hệ thống tường thành khép kín, bao bọc toàn bộ khu di tích. Những dấu tích hiện còn ngày nay cho thấy, với chiều rộng hơn 1m, được xếp đá ngay ngắn đã làm cho nhiều người ngộ nhận là hệ thống tường thành ở đây còn khá nguyên vẹn. Tuy nhiên, qua quá trình nghiên cứu, thám sát và khai quật, kết quả khảo cổ đã tìm thấy nhiều dấu vết nền móng tường thành cũ, cho thấy quy mô của tường thành xây dựng thời Nguyễn có phạm vi phân bố rộng hơn hệ thống tường thành hiện nay. Tường thành được xây theo kết cấu “thượng thu hạ thách”, chân móng rộng 2,2m, thân tường rộng 1,9m, cao 2,3m - 2,4m được xếp bằng đá núi, khít mạch.

Trong khoảng thời gian từ 1946 đến 1975, khi quân đội Pháp, Mỹ và chính quyền Sài Gòn đồn trú tại di tích Hải Vân Quan đã xây dựng mới tại đây hệ thống nhà ở, đồn bốt, lô cốt, công sự, ụ súng... làm thay đổi hoàn toàn bố cục mặt bằng nguyên gốc của di tích. Trong đó rõ nhất là tại cổng Hải Vân Quan và Thiên hạ đệ nhất hùng quan đã bị xây mới thêm phần kiến trúc trần bê tông phía trên để mở rộng tầm kiểm soát.

Ngoài ra, quân đội Mỹ đã xây thêm 05 chiếc lô cốt tại các vị trí xung yếu để bảo vệ cứ điểm này. Do vậy, dấu vết về di tích Hải Vân Quan hiện hữu trên mặt đất ngày nay, ngoài hai cổng Hải Vân Quan và Thiên hạ đệ nhất quan còn lại từ thời Nguyễn (năm 1826), thì chủ yếu là những dấu tích xây dựng mới hoặc được cải tạo trong giai đoạn 1946 - 1975.

Di tích Hải Vân quan được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng Di tích quốc gia tại Quyết định số 1531/QĐ-BVHTTDL ngày 14/04/2017.

Hoàng Hữu

Bài liên quan

Tin mới

Phó Thủ tướng Lê Văn Thành chủ trì họp về triển khai dự án đường Vành đai 3 TP.Hồ Chí Minh
Phó Thủ tướng Lê Văn Thành chủ trì họp về triển khai dự án đường Vành đai 3 TP.Hồ Chí Minh

Phó Thủ tướng Lê Văn Thành chủ trì hội nghị trực tuyến về tình hình triển khai thực hiện dự án đường Vành đai 3 TP. Hồ Chí Minh vào chiều nay, ngày 24/01.

Tiếp tục thêm phát hiện mới về biến chủng Omicron
Tiếp tục thêm phát hiện mới về biến chủng Omicron

Nhóm chuyên gia tại Đại học Y tỉnh Kyoto, Nhật Bản, nghiên cứu, so sánh chủng SARS-CoV-2 Vũ Hán và các biến chủng đáng quan ngại: Alpha, Beta, Delta, Omicron, về khả năng sống sót và lây nhiễm của chúng.

Khởi tố, bắt giam cựu Giám đốc Công ty ASA vì làm giả hồ sơ, tăng khống 7 triệu cổ phiếu
Khởi tố, bắt giam cựu Giám đốc Công ty ASA vì làm giả hồ sơ, tăng khống 7 triệu cổ phiếu

Ông Nguyễn Văn Nam - nguyên Giám đốc Công ty cổ phần ASA được xác định có hành vi làm giả hồ sơ, tài liệu để tăng khống 7 triệu cổ phiếu ASA.

Thanh Hóa bảo đảm cung cấp điện ổn định, an toàn dịp Tết Nguyên đán
Thanh Hóa bảo đảm cung cấp điện ổn định, an toàn dịp Tết Nguyên đán

Trong dịp Tết Nguyên đán Nhâm Dần 2022, Công ty Điện lực Thanh Hóa quyết tâm bảo đảm cung ứng điện an toàn, xuyên suốt phục vụ Nhân dân vui xuân, đón tết.

Quy định mới về cấp, đổi thẻ nhà báo
Quy định mới về cấp, đổi thẻ nhà báo

Một trong những quy định mới của Thông tư về cấp, đổi, cấp lại và thu hồi thẻ nhà báo là quy định người đề nghị cấp thẻ nhà báo kê khai số định danh cá nhân, thay vì phải kê khai một số trường thông tin.

Hà Nội thêm 2.801 ca mắc Covid-19 trong ngày 24/01
Hà Nội thêm 2.801 ca mắc Covid-19 trong ngày 24/01

Sở Y tế Hà Nội thông tin, tính từ 18h ngày 23/01 đến 18h ngày 24/01, Hà Nội ghi nhận 2.801 ca Covid-19 Trong đó huyện Gia Lâm là địa bàn ghi nhận nhiều ca nhiễm nhất với 113 ca.