(THCL) _ Ủy ban Thường vụ Quốc hội dự kiến đến hết năm 2015, nợ công sẽ tương đương 64% GDP. Trong khi đó, con số ước tính đến hết năm 2014 là 60,3% GDP.

Nợ công  ngày càng tăng

Báo cáo của Bộ trưởng Bộ Tài chính Đinh Tiến Dũng tại Quốc hội cho biết: Theo số tuyệt đối, nợ công trong những năm gần đây có xu hướng tăng. Tính đến ngày 14/10/2014, nợ công của Việt Nam đang ở mức trên 84,607 tỷ USD, như vậy, sau 4 tháng, tổng nợ công của nước ta tăng 2,72 tỷ USD, bình quân nợ theo đầu người tăng 28,23 USD. Tuy nhiên, nếu so với GDP thì tỷ lệ nợ công trong 4 tháng qua giảm 0,4%.

Trước tình trạng nợ công có dấu hiệụ ngày càng tăng cao. Mới đây, Chính phủ đề nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét sử dụng NSNN để xử lý nợ xấu của DNNN nhằm khơi thông luồng tín dụng đang đóng băng trong nền kinh tế. Song đề nghị này càng khiến những lo ngại về nợ công Việt Nam có thể vượt “giới hạn đỏ” (65% GDP). Bởi theo lý giải của các chuyên gia kinh tế, NSNN đang rất eo hẹp, nhất là các DNNN đang chiếm tỷ trọng khá lớn trong nợ xấu của hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam. Nếu cộng cả số này cùng với nợ đọng trong xây dựng cơ bản, nợ qua phát hành giấy nợ như trái phiếu… thì nợ công của Việt Nam hiện nay đã vượt quá trần nguy hiểm.

Các chuyên gia tính toán, tổng số nợ xấu và nợ cơ cấu lại của khu vực DNNN sẽ khoảng hơn 73.000 tỷ đồng. Đó là chưa tính nợ công của Vinashin đang chiếm gần 15% tổng nợ xấu của hệ thống tổ chức tín dụng. Chuyên gia kinh tế Lê Đăng Doanh lo ngại, trong bối cảnh thâm hụt ngân sách tăng trở lại, khả năng hỗ trợ của ngân sách để giảm nợ cho khu vực nhà nước thực sự là một bài toán nan giải. Chuyên gia Bùi Kiến Thành cũng đưa ra cảnh báo: Nếu Nhà nước đứng ra gánh hộ nợ cho các DNNN làm ăn không hiệu quả thì chắc chắn nợ công sẽ tăng lên.

Ở khía cạnh khác, chuyên gia Nguyễn Minh Phong nhận định, điều này không có gì ngạc nhiên bởi trước đây, nhiều lần Chính phủ, Bộ Tài chính tuyên bố nợ DNNN tự vay, tự trả; song thực tế, ngân sách đã phải trả cho nhiều dự án đầu tư của những DN này. Theo ông Phong, về lý thuyết, DNNN hành động vì lợi ích công cho nên các khoản nợ của DNNN do thất thoát, thua lỗ… thì ngân sách quốc gia phải gánh chịu. Tuy nhiên, cũng cần phải tách bạch cụ thể các khoản nợ của DNNN làm nhiệm vụ chính trị công ích với DNNN kinh doanh thuần túy thị trường. Cần có khảo sát đánh giá, phân tích. Với những khoản này thì DN phải tự lo chi trả.

Nếu không giải quyết nợ công…

Hiện nay, bình quân nợ công theo đầu người là 905,18 USD; nợ công chiếm 47,7% GDP, tăng 10,9% so với năm 2013. Nợ công toàn cầu thời điểm này đang ở mức trên 53.551 tỷ USD.

Trong khi NSNN đang eo hẹp thì áp lực trả nợ công lại lớn sẽ ảnh hưởng đến nền kinh tế vĩ mô. Bởi trong cơ cấu nợ công của Việt Nam, nợ ngắn hạn chiếm tỷ trọng lớn nên áp lực trả nợ gay gắt và ngày càng tăng cao. Ngoài ra, nghĩa vụ trả nợ trực tiếp của Chính phủ so với tổng thu ngân sách hàng năm đã vượt mức quy định là 25%, năm 2014 ước đạt 25,9% và sang năm 2015 dự kiến ở mức 31,9%. Năm 2015, Chính phủ dự kiến chi trả nợ và viện trợ 150.000 tỷ đồng, chiếm 13,3% tổng chi ngân sách và tăng 25% so với dự toán chi năm 2014. Như vậy, tốc độ tăng nợ vay cao, hiện đã đến mức vay để trả nợ, chứ không phải vay để sản xuất rồi bán đi lấy tiền trả nợ.

Các chuyên gia lo ngại, thâm hụt ngân sách kéo dài, nợ của chính quyền địa phương có phần bị buông lỏng và đặc biệt là sự thua lỗ của nhiều DNNN trong những năm qua, ngoài việc gây ra những nguy cơ về một cuộc khủng hoảng nợ, trong dài hạn còn có thể tác động tiêu cực đến sự ổn định kinh tế vĩ mô.

Trước mối quan tâm của các nhà đầu tư nước ngoài về nợ công của Việt Nam, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân khẳng định, đây là vấn đề được Quốc hội hết sức lưu ý và sẽ có biện pháp giải quyết để không để nợ công vượt “giới hạn đỏ”.

Chuyên gia kinh tế Trần Đình Thiên cho rằng, giám sát toàn diện về nợ công, xây dựng phương án, giải pháp xử lý đã trở nên rất cấp thiết. Đó là siết chặt kỷ luật tài khóa, sử dụng vốn vay hiệu quả, giảm quy mô khu vực kinh tế nhà nước, xóa bỏ đặc quyền của DNNN, cùng với các cải cách thể chế khác và đặc biệt nếu như không muốn nợ của khu vực DNNN trở thành mối đe dọa thực sự đối với an toàn nợ công quốc gia trong tương lai, thì tiến trình cổ phần hóa và cải cách khu vực này cần phải được tiến hành một cách thực chất thay vì hình thức

Thanh Hoa