Hai đập thủy lợi Ya O và Ya Đơ được đầu tư xây dựng trên địa bàn xã Ya Tăng (Sa Thầy, Kon Tum), năng lực tưới (theo thiết kế) khoảng gần 30 ha lúa nước 2 vụ và một số diện tích hoa màu trên địa bàn 2 xã Ya Tăng và Ya Xiêr. Nhưng nhiều năm qua, cả 2 con đập này vẫn không phát huy hiệu quả như mong muốn…

Công trình đập thủy lợi Ya O mới được sửa chữa nhưng nước vẫn chảy theo suối…

Đầu tư sửa chữa

Hai đập thủy lợi này được xây dựng năm 2001, tổng kinh phí đầu tư khoảng 1 tỷ đồng, do huyện Sa Thầy làm chủ đầu tư.

Đến năm 2009, do ảnh hưởng bão số 9, cả 2 đập bị sạt lở, hư hỏng và xuống cấp. Vì vậy, UBND xã Ya Tăng đã có văn bản gửi Ban Quản lý đầu tư và xây dựng cơ bản huyện Sa Thầy bố trí kinh phí sửa chữa. Đến năm 2012, UBND huyện Sa Thầy đã có Quyết định số 544/QĐ-UBND, ngày 23/5/2012, phê duyệt báo cáo kinh tế - kỹ thuật xây dựng công trình sửa chữa đập thủy lợi Ya O, gồm các hạng mục: sửa chữa đập, nạo vét kênh mương với tổng kinh phí hơn 328 triệu đồng (nguồn vốn Chương trình 135, giai đoạn 2), do Ban Quản lý dự án 135 huyện Sa Thầy làm chủ đầu tư.

Tháng 4/2013, UBND huyện Sa Thầy có Quyết định số 482/QĐ-UBND về phê duyệt báo cáo kinh tế - kỹ thuật xây dựng công trình sửa chữa kênh mương thủy lợi Ya Đơ với tổng kinh phí hơn 334 triệu đồng (nguồn vốn Chương trình 135), gồm các hạng mục: xây dựng cống lấy nước, cống xả cát mới.

Sau khi hoàn tất việc sửa chữa, đập thủy lợi Ya Đơ sẽ có cao trình đáy cống lấy nước 642,7 m, cao trình đáy cống xả cát 642 m, tiết diện cống lấy nước 300 mm; tiết diện cống xả cát 0,4 x 0,55, chiều dài cống lấy nước 22,5 m, chiều dài cống xả cát 21,6 m… đảm bảo nguồn nước tưới theo thiết kế ban đầu...

Tuy nhiên, cả 2 con đập trên vẫn không phát huy hiệu quả như mong đợi…

Hại nhiều hơn lợi

Theo quan sát, tại công trình thủy lợi đập Ya O, do thiết kế không phù hợp với thực tế địa hình, dẫn đến tình trạng khi mở cống, cát chảy theo dòng nước lấp hết diện tích lúa, nhưng khi đóng cống thì diện tích lúa lại bị khô hạn.

Ông Rơ Châm KLát, Chủ tịch UBND xã Ya Tăng cho biết: Được Nhà nước đầu tư xây dựng và sửa chữa các công trình thủy lợi trên địa bàn, người dân rất phấn khởi. Tuy nhiên, khi sửa chữa xong, sau mỗi trận mưa, những thửa ruộng ở đây lại bị cát vùi lấp. Chúng tôi đã huy động lực lượng dân quân và đoàn viên thanh niên của xã tiến hành nạo vét nhưng cũng không hết. Đến nay, kể cả diện tích ruộng do người dân bỏ tiền ra thuê máy xúc cát đi cũng mới chỉ khắc phục được khoảng 40% diện tích, diện tích còn lại phải bỏ hoang…

Tại đập thủy lợi Ya Đơ, tình hình cũng không khả quan hơn. Theo thiết kế, chiều dài cống lấy nước là 22,5 m; chiều dài cống xả cát là 21,6 m, nhưng do không có nắp đậy nên mỗi khi trời mưa, đoạn kênh này lại bị cát lấp đầy, rồi từ đó cát theo nước mưa tràn xuống phủ hầu hết diện tích canh tác phía dưới.

“Khi chưa có đập thủy lợi Ya Đơ, người dân trong làng Trấp vẫn canh tác bình thường trên diện tích đất xung quanh đập và năng suất lúa ở đây khá cao. Từ khi có đập, mùa màng thất thu, diện tích đất nông nghiệp có nguy cơ bị cát hóa, không thể canh tác. Đề nghị huyện và cơ quan quản lý sớm có biện pháp sửa chữa, khắc phục để bà con thuận lợi trong sản xuất vụ mùa”, ông Rơ Châm KLát kiến nghị.

Lê Nga