Chi cục Kiểm lâm tỉnh Lâm Đồng vừa có văn bản đề nghị Cơ quan Thẩm quyền quản lý CITES Việt Nam và Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật hướng dẫn cụ thể việc cấp mã số cơ sở trồng đối với các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh hoa lan trên địa bàn.
Doanh nghiệp mắc ở mã số, giống lan mắc ở cửa khẩu
Động thái này xuất phát từ kiến nghị của Hiệp hội Hoa Đà Lạt và thực tế hoạt động của nhiều doanh nghiệp chuyên sản xuất giống lan Hồ Điệp lai tạo (Phalaenopsis hybrid). Một số đơn vị như Công ty CP Nông nghiệp THT, Công ty TNHH TMDV Hoa Kim Ngọc, Công ty TNHH FuSheng đang nhập giống từ Đài Loan, Trung Quốc, Hà Lan để phục vụ thị trường trong nước và xuất khẩu.
Theo Chi cục Kiểm lâm tỉnh Lâm Đồng, việc thực hiện các thủ tục liên quan đến CITES đang khiến doanh nghiệp gặp không ít khó khăn. Đáng chú ý, có những lô giống đã được vận chuyển về Việt Nam nhưng đang bị giữ tại cửa khẩu do vướng thủ tục.
Theo phản ánh của Hiệp hội Hoa Đà Lạt, các giống lan lai tạo như Hồ Điệp (Phalaenopsis hybrid), Địa lan (Cymbidium), Dendrobium và Vanda được cho là không thuộc phạm vi điều chỉnh theo cách hiểu của doanh nghiệp và được áp dụng cơ chế miễn trừ đối với một số điều kiện xuất nhập khẩu, không cần giấy chứng nhận CITES trong những trường hợp nhất định.
Hiệp hội cho rằng, việc yêu cầu doanh nghiệp phải có mã số cơ sở trồng như một điều kiện để được cấp giấy chứng nhận CITES nhập khẩu đối với các giống lan lai tạo nói trên cần được xem xét lại, nhất là trong mối liên hệ với Thông báo số 2337/TB-BNNMT ngày 13/3/2026.
Vấn đề đặt ra không chỉ nằm ở một thủ tục hành chính. Với doanh nghiệp sản xuất giống, việc chậm thông quan có thể kéo theo chậm kế hoạch sản xuất, ảnh hưởng chu kỳ sinh trưởng của cây và đơn hàng cung ứng. Trong khi đó, nhu cầu nhập khẩu giống lan chất lượng cao để phục vụ sản xuất hoa thương phẩm và xuất khẩu đang ngày càng tăng.
Từ thực tế này, Chi cục Kiểm lâm tỉnh Lâm Đồng đề nghị Cơ quan Thẩm quyền quản lý CITES Việt Nam và Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật làm rõ trường hợp các giống Phalaenopsis hybrid, Cymbidium, Dendrobium và Vanda có được miễn trừ điều kiện xuất nhập khẩu mà không cần giấy chứng nhận hay không; nếu có thì điều kiện và phạm vi áp dụng cụ thể như thế nào.
Đây cũng là nội dung doanh nghiệp đang cần câu trả lời sớm, bởi một số lô hàng giống đã vận chuyển về Việt Nam nhưng chưa thể hoàn tất thủ tục tại cửa khẩu.
Gỡ nút cho cả cây đang trồng và lứa giống nhập mới
Một vướng mắc khác được Lâm Đồng đặt ra là xử lý đối với những cơ sở đã nhập giống lan về trồng từ trước nhưng chưa được cấp mã số cơ sở trồng.
Theo quy định về hồ sơ, để thực hiện thủ tục cấp mã số, doanh nghiệp phải chứng minh nguồn gốc hợp pháp của cây giống. Tuy nhiên, với những lô giống được nhập khẩu trong thời gian trước, doanh nghiệp có thể không còn đầy đủ hồ sơ theo yêu cầu hiện nay, trong đó có giấy tờ liên quan đến CITES.
Điều này dẫn đến tình huống doanh nghiệp đã có vườn lan đang sản xuất nhưng gặp khó khi muốn hoàn thiện thủ tục để đưa sản phẩm ra thị trường xuất khẩu.
Chi cục Kiểm lâm tỉnh Lâm Đồng đề nghị các cơ quan có thẩm quyền hướng dẫn cụ thể phương án xử lý đối với nhóm cơ sở này, nhất là trường hợp thiếu hồ sơ nguồn gốc hợp pháp nhưng cây đã được trồng và đang trong quá trình sản xuất.
Đồng thời, địa phương đề nghị rà soát sự thống nhất giữa yêu cầu cấp mã số cơ sở trồng để phục vụ thủ tục CITES nhập khẩu với Thông báo số 2337/TB-BNNMT ngày 13/3/2026. Nếu có nội dung chưa phù hợp, cần hướng dẫn địa phương điều chỉnh quy trình để bảo đảm đúng quy định nhưng không tạo thêm thủ tục không cần thiết cho doanh nghiệp.
Theo Chi cục Kiểm lâm tỉnh Lâm Đồng, việc có một quy trình rõ ràng, thống nhất sẽ giúp cơ quan quản lý có căn cứ xử lý hồ sơ, đồng thời giúp doanh nghiệp chủ động kế hoạch nhập giống, sản xuất và xuất khẩu.
Bên cạnh việc tháo gỡ các hồ sơ đang vướng, Lâm Đồng cũng đề nghị Cơ quan Thẩm quyền quản lý CITES Việt Nam và Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tổ chức các lớp tuyên truyền, phổ biến pháp luật, trao đổi thông tin và tập huấn về thực thi Công ước CITES cho các hội viên Hiệp hội Hoa Đà Lạt, doanh nghiệp trồng hoa lan và các cơ sở nuôi, trồng động vật, thực vật thuộc các phụ lục CITES trên địa bàn.
Chi cục Kiểm lâm tỉnh Lâm Đồng đề nghị các cơ quan Trung ương sớm có ý kiến cụ thể, dự kiến trước ngày 9/10/2026, để địa phương có cơ sở trả lời Hiệp hội Hoa Đà Lạt và hướng dẫn doanh nghiệp thực hiện đúng quy định.
Với ngành hoa đang hướng mạnh tới sản xuất giống, mở rộng thị trường và gia tăng xuất khẩu, việc thống nhất cách hiểu và quy trình thực thi CITES được kỳ vọng sẽ giúp doanh nghiệp giảm thời gian chờ đợi, chủ động nguồn giống và tránh phát sinh những điểm nghẽn thủ tục ngay tại cửa khẩu.
Hoàng Phương
