Vi phạm sở hữu trí tuệ ngày càng tinh vi trên môi trường số
Nếu trước đây, hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ chủ yếu xuất hiện tại các cửa hàng truyền thống dưới dạng hàng giả, hàng nhái thì hiện nay, vi phạm đã chuyển mạnh sang môi trường mạng với nhiều thủ đoạn tinh vi hơn.
Từ việc giả mạo bao bì đặc sản Đà Lạt, sử dụng trái phép nhãn hiệu nông sản, sao chép nội dung số đến rao bán hàng giả trên các sàn thương mại điện tử và mạng xã hội, các hành vi này không chỉ gây thiệt hại cho doanh nghiệp mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi người tiêu dùng và uy tín thương hiệu địa phương.
Theo Sở Công thương Lâm Đồng, cùng với xu hướng hội nhập quốc tế và sự bùng nổ của thương mại điện tử, tình trạng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đang diễn biến ngày càng phức tạp. Lực lượng chức năng đã tập trung kiểm tra nhiều nhóm hàng có nguy cơ cao như cà phê, chè, nông sản chế biến, phân bón, mỹ phẩm, hàng tiêu dùng và hàng hóa kinh doanh trực tuyến.
Đáng chú ý, vi phạm hiện không chỉ dừng lại ở hành vi làm giả nhãn hiệu mà còn xuất hiện dấu hiệu xâm phạm kiểu dáng công nghiệp, chỉ dẫn địa lý và sử dụng các dấu hiệu gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng.
Đối với Lâm Đồng – địa phương sở hữu nhiều sản phẩm nông nghiệp đặc trưng và thương hiệu gắn liền với uy tín vùng đất Đà Lạt – đây là vấn đề đặc biệt đáng lo ngại.
Một doanh nghiệp sản xuất đặc sản tại Đà Lạt cho biết, đơn vị đã mất nhiều năm đầu tư xây dựng thương hiệu, phát triển bao bì và hệ thống phân phối. Tuy nhiên, tình trạng hàng giả, hàng nhái xuất hiện tràn lan trên các nền tảng thương mại điện tử và mạng xã hội đang gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động kinh doanh cũng như niềm tin khách hàng.
Bảo vệ sở hữu trí tuệ là bảo vệ sự sáng tạo và cạnh tranh lành mạnh
Thực tế cho thấy, quyền sở hữu trí tuệ không còn là câu chuyện pháp lý riêng của doanh nghiệp mà đã trở thành yếu tố cốt lõi bảo vệ sự sáng tạo, công bằng và minh bạch trên thị trường.
Khi sản phẩm thật bị cạnh tranh bởi hàng giả, hàng nhái, thiệt hại không chỉ thuộc về doanh nghiệp chân chính mà còn làm suy giảm niềm tin người tiêu dùng, ảnh hưởng tới môi trường đầu tư và giá trị thương hiệu địa phương.
Từ yêu cầu đó, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Đồng đã đề nghị UBND các xã, phường, đặc khu cùng các cơ quan báo chí trên địa bàn đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật về phòng chống xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.
Nâng cao nhận thức cộng đồng từ cơ sở
Theo bà Khúc Thị Thoi – Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Đồng, công tác tuyên truyền được xác định là giải pháp trọng tâm và cần triển khai từ cơ sở.
Các địa phương được yêu cầu tăng cường phổ biến quy định pháp luật về sở hữu trí tuệ; cảnh báo tác hại của hành vi sản xuất, kinh doanh hàng giả, hàng nhái và vi phạm bản quyền thông qua hệ thống truyền thanh cơ sở, cổng thông tin điện tử, mạng xã hội và các hoạt động sinh hoạt cộng đồng.
Điều này đặc biệt cần thiết trong bối cảnh nhiều hộ kinh doanh nhỏ, người bán hàng online hoặc người sáng tạo nội dung số vẫn chưa nhận thức đầy đủ ranh giới giữa khai thác hợp pháp và hành vi vi phạm pháp luật.
Không ít trường hợp sử dụng hình ảnh, âm nhạc, video hoặc nội dung của người khác mà không xin phép; hoặc kinh doanh sản phẩm có dấu hiệu giả mạo nhãn hiệu nhưng chưa lường hết hậu quả pháp lý có thể xảy ra.
Song song với công tác tuyên truyền, các địa phương cũng được yêu cầu phối hợp với cơ quan chức năng để kịp thời phát hiện, phản ánh và xử lý các hành vi vi phạm; đồng thời vận động người dân chủ động tố giác hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ theo quy định pháp luật.
Xử lý nghiêm các hành vi vi phạm
Theo thống kê, từ đầu năm 2026 đến nay, lực lượng chức năng tỉnh Lâm Đồng đã phát hiện và xử phạt 19 vụ vi phạm liên quan đến sở hữu trí tuệ, với tổng số tiền xử phạt 337,5 triệu đồng; trị giá hàng hóa vi phạm hơn 89,3 triệu đồng.
Các hành vi vi phạm chủ yếu gồm buôn bán, trưng bày hàng hóa giả mạo nhãn hiệu, giả mạo chỉ dẫn địa lý; sử dụng dấu hiệu xâm phạm quyền đối với nhãn hiệu trên biển hiệu và giấy tờ giao dịch kinh doanh.
Ngoài ra, các cơ quan báo chí được đề nghị tăng cường tuyên truyền về quyền tác giả, quyền liên quan và quyền sở hữu công nghiệp; cảnh báo các hành vi vi phạm phổ biến trên môi trường mạng như sao chép trái phép tác phẩm, chương trình phát thanh – truyền hình, phim ảnh, âm nhạc và nội dung số.
Giữ gìn giá trị thương hiệu địa phương
Bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, suy cho cùng, chính là bảo vệ thành quả lao động sáng tạo, bảo vệ sự công bằng trong cạnh tranh và giữ gìn niềm tin thị trường.
Đối với Lâm Đồng – nơi nhiều sản phẩm đặc trưng đang từng bước khẳng định vị thế bằng chất lượng, thương hiệu và uy tín vùng đất – việc ngăn chặn hàng giả, hàng nhái và vi phạm bản quyền không chỉ là nhiệm vụ quản lý nhà nước mà còn là yêu cầu cấp thiết để phát triển kinh tế bền vững trong thời đại số.
Hoàng Phương (t/h)
