Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng vừa tổ chức Hội nghị phát triển liên kết chuỗi cung ứng nguyên liệu hải sản khai thác phục vụ chế biến, xuất khẩu. Hội nghị tập trung đánh giá kết quả, nhận diện những điểm nghẽn và tìm giải pháp kết nối chặt hơn giữa tàu cá, cảng cá, cơ sở thu mua và doanh nghiệp chế biến.
Mỗi chuyến biển phải có “hồ sơ” đi cùng nguyên liệu
Lâm Đồng hiện có 8.210 tàu cá, sản lượng khai thác năm 2025 đạt 252.550 tấn. Toàn tỉnh có 227 cơ sở sơ chế, chế biến thủy sản và 26 doanh nghiệp với 34 phân xưởng tham gia chế biến xuất khẩu.
Trong 9 tháng đầu năm 2026, sản lượng khai thác thủy sản đạt hơn 170.372 tấn, tăng 3,84% so với cùng kỳ. Lũy kế 9 tháng, sản lượng thủy sản chế biến ước đạt 30.856 tấn, tăng 6,83%; kim ngạch xuất khẩu đạt 153,39 triệu USD. Hải sản Lâm Đồng hiện được xuất sang Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc, Trung Đông, EU và một số thị trường khác.
Hệ thống 5 cảng cá trên địa bàn cũng đang giữ vai trò quan trọng trong kiểm soát nguồn nguyên liệu. Trong 9 tháng, các cảng đã tiếp nhận 26.665 lượt tàu cá cập cảng và giám sát gần 46.884 tấn thủy hải sản bốc dỡ.
Tuy nhiên, nguồn nguyên liệu lớn chưa đồng nghĩa với một chuỗi cung ứng đủ mạnh. Một phần nguyên liệu phục vụ xuất khẩu chưa có đầy đủ hồ sơ truy xuất. Việc thu mua qua nhiều đầu mối khiến thông tin về tàu cá, chuyến biển, sản lượng và nguồn gốc có nguy cơ bị phân tán.
Theo ông Nguyễn Văn Chiến, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, hướng tổ chức chuỗi cần lấy nhu cầu thực tế của doanh nghiệp và thị trường làm điểm xuất phát, hình thành nguồn cung mở nhưng có kiểm soát.
Doanh nghiệp cần xác định rõ loại nguyên liệu, quy cách, sản lượng dự kiến, thời gian thu mua và yêu cầu hồ sơ của từng thị trường. Từ đó, các bên mới lựa chọn nhóm tàu, cơ sở thu mua và cảng cá phù hợp.
Đặc thù khai thác hải sản cũng đòi hỏi cách liên kết linh hoạt. Sản lượng phụ thuộc mùa vụ, ngư trường, thời tiết và thời gian chuyến biển nên không thể áp dụng cứng nhắc cam kết sản lượng cho từng tàu. Điều quan trọng là sản lượng thực tế phải đi cùng thông tin trung thực, đầy đủ và có thể kiểm chứng.
Trong chuỗi này, tàu cá là nơi hình thành dữ liệu đầu tiên; cảng cá kiểm soát thời gian cập cảng, sản lượng và nguồn gốc; cơ sở thu mua chịu trách nhiệm phân loại, lưu giữ và chuyển giao hồ sơ; doanh nghiệp tiếp nhận, mã hóa và quản lý từng lô nguyên liệu phục vụ chế biến, xuất khẩu.
Có nguyên liệu, phải có đường đi đến thị trường
Chuyển đổi số được xem là một trong những giải pháp để hạn chế đứt gãy thông tin. Dữ liệu về hành trình, nhật ký khai thác, cập cảng, sản lượng bốc dỡ và thu mua cần từng bước được kết nối để doanh nghiệp có thể kiểm tra nguồn gốc lô hàng nhanh và chính xác hơn.
Cùng với dữ liệu, chất lượng nguyên liệu cũng phải được kiểm soát từ biển. Phương pháp khai thác, bảo quản sau thu hoạch, kho lạnh, sơ chế và vận chuyển đều tác động trực tiếp đến giá trị sản phẩm. Vì vậy, liên kết chuỗi không chỉ là thỏa thuận mua bán mà phải bao gồm cả tiêu chuẩn chất lượng, trách nhiệm và lợi ích của từng bên.
Sau hội nghị, các đơn vị chuyên môn sẽ rà soát nhu cầu doanh nghiệp, nguồn tàu, cơ sở thu mua, sản lượng và điều kiện truy xuất để lựa chọn một số chuỗi có khả năng triển khai trước trong giai đoạn 2026–2027, sau đó đánh giá và nhân rộng.
Mục tiêu cuối cùng không chỉ là tăng lượng hải sản đưa vào chế biến, mà là hình thành nguồn nguyên liệu hợp pháp, minh bạch, truy xuất được và phù hợp với từng thị trường.
Khi đó, mỗi chuyến biển không chỉ mang về hải sản. Mỗi chuyến biển phải mang theo một “bộ hồ sơ” đủ tin cậy để nguyên liệu đi tiếp từ cảng cá đến nhà máy, từ nhà máy đến thị trường xuất khẩu của Lâm Đồng.
Hoàng Phương
