Việc được công nhận điểm du lịch không chỉ giúp nâng cao sức hút của Vạn Phúc đối với du khách trong và ngoài nước mà còn tạo điều kiện để địa phương đầu tư hạ tầng, đa dạng hóa sản phẩm, mở rộng các hoạt động trải nghiệm và gia tăng giá trị kinh tế từ những sản phẩm mang đậm bản sắc văn hóa Việt Nam.
Di sản nghìn năm được nâng tầm
Là một trong những làng nghề dệt lụa lâu đời nhất Việt Nam còn duy trì hoạt động, Vạn Phúc từ lâu đã được xem là biểu tượng của nghề dệt lụa truyền thống và là niềm tự hào của Hà Nội.
Theo hồ sơ thuyết minh của UBND phường Hà Đông, làng nghề hiện có hơn 4.000 hộ dân với khoảng 14.620 nhân khẩu, được quy hoạch bảo tồn và phát triển trên diện tích 54,68ha. Không chỉ là nơi lưu giữ nghề dệt cổ truyền, Vạn Phúc còn được định hướng trở thành không gian văn hóa - du lịch đặc sắc của Thủ đô.
Theo thần phả, nghề dệt lụa Vạn Phúc gắn với Ả Lã Đê Nương, người được tôn là Thành hoàng làng và là người truyền dạy nghề trồng dâu, nuôi tằm, ươm tơ, dệt lụa từ khoảng thế kỷ IX. Trải qua hơn một nghìn năm, nghề dệt không chỉ được gìn giữ mà còn liên tục được đổi mới để đáp ứng nhu cầu của thị trường.
Ngay từ đầu thế kỷ XX, lụa Vạn Phúc đã được giới thiệu tại các hội chợ quốc tế ở Marseille và Paris (Pháp), trở thành một trong những sản phẩm thủ công tiêu biểu của Việt Nam trên thị trường quốc tế. Đến nay, thương hiệu lụa Vạn Phúc vẫn được đánh giá cao nhờ chất liệu mềm mại, hoa văn tinh xảo và kỹ thuật dệt truyền thống được lưu truyền qua nhiều thế hệ nghệ nhân.
Những giá trị ấy đã được ghi nhận bằng nhiều danh hiệu quan trọng. Năm 2001, Vạn Phúc được công nhận là Làng nghề truyền thống dệt lụa tơ tằm; năm 2011, sản phẩm lụa đạt danh hiệu Thương hiệu vàng Thăng Long; năm 2023, nghề dệt lụa Vạn Phúc được ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Đầu năm 2025, Vạn Phúc tiếp tục trở thành một trong hai làng nghề đầu tiên của Việt Nam gia nhập Mạng lưới các Thành phố Thủ công sáng tạo thế giới, góp phần nâng cao vị thế của thương hiệu lụa Việt trên trường quốc tế.
Kết nối du lịch với công nghiệp văn hóa
Không chỉ sở hữu bề dày lịch sử, Vạn Phúc còn là một trong số ít làng nghề vẫn giữ được không gian sản xuất và sinh hoạt truyền thống. Hiện nay, Phố Lụa Vạn Phúc có hơn 150 gian hàng cùng khu chợ lụa chuyên giới thiệu và kinh doanh các sản phẩm đặc trưng như vải lụa, áo dài, khăn quàng, phụ kiện thời trang và quà lưu niệm.
Bên cạnh hoạt động mua sắm, du khách còn có cơ hội trực tiếp tham quan các xưởng dệt, tìm hiểu quy trình sản xuất từ mắc sợi, dệt vải đến hoàn thiện sản phẩm. Nhiều cơ sở như Trung tâm Bảo tồn và Phát triển lụa Vạn Phúc, Công ty Cổ phần Phát triển lụa Vạn Phúc hay Hợp tác xã Vụn Art đã phát triển các chương trình trải nghiệm, kết hợp giữa bảo tồn nghề truyền thống với sáng tạo sản phẩm mới và phát triển du lịch cộng đồng.
Điểm hấp dẫn của Vạn Phúc còn nằm ở không gian văn hóa đặc trưng với đình làng, chùa Vạn Phúc, cây đa, giếng nước, các tuyến phố lụa và những lễ hội truyền thống được tổ chức hằng năm. Những yếu tố này tạo nên một hệ sinh thái du lịch làng nghề, giúp du khách không chỉ mua sắm mà còn có cơ hội tìm hiểu chiều sâu văn hóa của nghề dệt lụa Việt Nam.
Theo định hướng của thành phố Hà Nội, việc công nhận điểm du lịch sẽ là cơ sở để tiếp tục đầu tư hạ tầng, nâng cao chất lượng dịch vụ, kết nối Vạn Phúc với các tuyến du lịch văn hóa và làng nghề của Thủ đô, đồng thời thúc đẩy phát triển các sản phẩm du lịch trải nghiệm có giá trị gia tăng cao.
Trong bối cảnh Hà Nội đang đẩy mạnh phát triển công nghiệp văn hóa, các làng nghề truyền thống như Vạn Phúc không chỉ là nơi lưu giữ di sản mà còn trở thành nguồn lực quan trọng để phát triển kinh tế sáng tạo. Việc gắn kết giữa bảo tồn nghề, xây dựng thương hiệu và phát triển du lịch sẽ góp phần đưa giá trị văn hóa trở thành nguồn lực phát triển bền vững, đồng thời lan tỏa hình ảnh Thủ đô giàu bản sắc tới bạn bè trong nước và quốc tế.
Quyết định công nhận điểm du lịch vì thế không chỉ là sự ghi nhận đối với một làng nghề hơn nghìn năm tuổi, mà còn mở ra cơ hội để Vạn Phúc tiếp tục khẳng định thương hiệu lụa Việt, nâng cao giá trị sản phẩm truyền thống và đóng góp tích cực vào chiến lược phát triển du lịch văn hóa, công nghiệp văn hóa của Hà Nội trong giai đoạn mới.
Hậu Thạch (t/h)
