Đổi mới quản lý thu trước sự phát triển của kinh doanh trên nền tảng số
Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai Nguyễn Tuấn Anh vừa ký ban hành Chỉ thị số 12/CT-UBND về tăng cường quản lý thu, chống thất thu ngân sách nhà nước đối với hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực du lịch, dịch vụ, thương mại điện tử và kinh doanh trên nền tảng số trên địa bàn tỉnh.
Theo Chỉ thị, năm 2026 có ý nghĩa quan trọng trong việc tạo nền tảng thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026 - 2030. Trong 6 tháng đầu năm, tình hình kinh tế - xã hội của tỉnh tiếp tục đạt nhiều kết quả tích cực, tạo tiền đề để phấn đấu hoàn thành mục tiêu tăng trưởng kinh tế “hai con số” trong năm 2026.
Hoạt động du lịch, dịch vụ tiếp tục phát triển, lượng khách ngày càng gia tăng, doanh thu từ du lịch tăng trưởng khá so với những năm trước. Cùng với quá trình chuyển đổi số, các hoạt động quảng bá, xúc tiến thương mại, đặt phòng, vận chuyển, cung cấp dịch vụ và mua bán hàng hóa trên các nền tảng thương mại điện tử, mạng xã hội, nền tảng số ngày càng phát triển, góp phần mở rộng thị trường, thúc đẩy sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm và nguồn thu cho ngân sách nhà nước.
Tuy nhiên, công tác quản lý thu đối với những lĩnh vực này vẫn còn một số hạn chế. Tại một số địa bàn, việc quản lý tổ chức, hộ và cá nhân kinh doanh chưa đầy đủ; còn trường hợp chưa thực hiện hoặc thực hiện chưa đầy đủ đăng ký kinh doanh, đăng ký thuế, kê khai nghĩa vụ thuế; doanh thu kê khai chưa phù hợp với quy mô, tình hình kinh doanh thực tế.
Cùng với đó, việc sử dụng hóa đơn điện tử, hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền tại một số cơ sở cũng chưa nghiêm. Mặt khác, công tác phối hợp, kết nối, trao đổi và chia sẻ dữ liệu giữa cơ quan thuế với các cơ quan quản lý nhà nước, chính quyền địa phương có thời điểm chưa thường xuyên, đồng bộ; việc khai thác dữ liệu để phân tích, đánh giá rủi ro và xác định những nguồn thu còn tiềm năng chưa thực sự hiệu quả, tiềm ẩn nguy cơ bỏ sót người nộp thuế, bỏ sót nguồn thu.
Từ ngày 1/7/2026, Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15, Luật Thương mại điện tử số 122/2025/QH15 và các văn bản quy định chi tiết có hiệu lực thi hành. Theo UBND tỉnh Lào Cai, yêu cầu đặt ra là tiếp tục đổi mới phương thức quản lý, tăng cường ứng dụng công nghệ, kết nối và khai thác dữ liệu, quản lý rủi ro, nâng cao tính tự giác tuân thủ của người nộp thuế, đồng thời bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh.
Để quản lý đầy đủ nguồn thu, thu đúng, thu đủ, thu kịp thời vào ngân sách nhà nước, Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai yêu cầu thủ trưởng các sở, ban, ngành, cơ quan, đơn vị và Chủ tịch UBND các xã, phường tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực du lịch, dịch vụ, thương mại điện tử và kinh doanh trên nền tảng số; quản lý đầy đủ người nộp thuế, nguồn thu phát sinh trên địa bàn.
Các các cơ quan, đơn vị được yêu cầu xác định quản lý thu, chống thất thu ngân sách nhà nước là nhiệm vụ quan trọng, thường xuyên; nâng cao trách nhiệm người đứng đầu và chủ động phối hợp giải quyết khó khăn, vướng mắc. Đồng thời, đảm bảo công tác kiểm tra, xử lý vi phạm phải đúng đối tượng, đúng thẩm quyền, có trọng tâm, trọng điểm, tránh chồng chéo, không gây phiền hà đối với tổ chức, cá nhân chấp hành tốt pháp luật.
Đáng chú ý, tỉnh Lào Cai sẽ thành lập Ban Chỉ đạo chống thất thu ngân sách trên địa bàn trong lĩnh vực du lịch, dịch vụ, thương mại điện tử và kinh doanh trên nền tảng số.
Thuế tỉnh Lào Cai được giao chủ trì tham mưu thành lập Ban Chỉ đạo; xây dựng và ban hành Đề án “Tăng cường chống thất thu ngân sách nhà nước đối với hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực du lịch, dịch vụ, thương mại điện tử và kinh doanh trên nền tảng số trên địa bàn tỉnh Lào Cai”, trong đó xác định rõ mục tiêu, đối tượng, lĩnh vực trọng tâm, nhiệm vụ, giải pháp, trách nhiệm và cơ chế phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị.
Kết nối dữ liệu để nhận diện rủi ro, chống thất thu
Một trong những trọng tâm của Chỉ thị là đẩy mạnh xây dựng, cập nhật, kết nối, trao đổi và khai thác cơ sở dữ liệu giữa cơ quan thuế với các cơ quan quản lý nhà nước và chính quyền địa phương. Dữ liệu được sử dụng làm cơ sở rà soát, phân tích, đánh giá rủi ro, xác định đối tượng và lĩnh vực có nguy cơ thất thu.
Theo yêu cầu của UBND tỉnh Lào Cai, cơ quan thuế sẽ rà soát, chuẩn hóa cơ sở dữ liệu người nộp thuế; đối chiếu dữ liệu đăng ký doanh nghiệp, hộ kinh doanh, cơ sở lưu trú, lượng khách, vận tải, thanh toán, thương mại điện tử và các dữ liệu liên quan nhằm quản lý đầy đủ các tổ chức, hộ và cá nhân kinh doanh phát sinh nghĩa vụ thuế.
Cùng với quản lý kê khai, nộp thuế, hoàn thuế, quyết toán và nợ thuế, cơ quan thuế được yêu cầu đẩy mạnh phân tích dữ liệu, đánh giá mức độ tuân thủ, quản lý rủi ro và kiểm tra những trường hợp có dấu hiệu vi phạm.
Việc quản lý, sử dụng hóa đơn điện tử, hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền cũng được tăng cường. Dữ liệu hóa đơn sẽ được khai thác để đối chiếu với doanh thu kê khai, quy mô và tình hình hoạt động thực tế của người nộp thuế, tập trung vào những lĩnh vực, địa bàn và nhóm người nộp thuế có rủi ro cao.
Bên cạnh đó, để hình thành nguồn dữ liệu phục vụ quản lý thu, UBND tỉnh Lào Cai cũng phân công trách nhiệm cụ thể cho các sở, ngành và chính quyền địa phương. Trong đó, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp cung cấp dữ liệu về cơ sở lưu trú, lượng khách, công suất sử dụng phòng, khu, điểm du lịch, doanh nghiệp và cơ sở kinh doanh dịch vụ lữ hành phục vụ quản lý thuế.
Sở Công Thương tăng cường quản lý thương mại điện tử; phối hợp khai thác, cung cấp, chia sẻ dữ liệu liên quan đến tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hóa, dịch vụ trên các nền tảng.
Công an tỉnh phối hợp cung cấp, chia sẻ dữ liệu đăng ký, quản lý lưu trú và thông tin cần thiết phục vụ rà soát, quản lý người nộp thuế; phối hợp phát hiện, xử lý các trường hợp có dấu hiệu vi phạm pháp luật. Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh Khu vực 4 phối hợp cung cấp thông tin theo đúng quy định, góp phần phòng ngừa, phát hiện các giao dịch có dấu hiệu gian lận thuế.
Ở cấp cơ sở, UBND các xã, phường chịu trách nhiệm phối hợp quản lý nguồn thu, chống thất thu trên địa bàn; chủ động rà soát, nắm chắc các tổ chức, hộ và cá nhân kinh doanh, tập trung vào cơ sở lưu trú, nhà hàng, quán ăn, homestay, vận tải và hoạt động kinh doanh trên nền tảng số.
Khi phát hiện chênh lệch lớn giữa quy mô hoạt động thực tế với thông tin kê khai hoặc có dấu hiệu bỏ sót hộ, cá nhân kinh doanh, chính quyền địa phương phải kịp thời chuyển thông tin cho cơ quan thuế để kiểm tra, xử lý theo thẩm quyền.
Việc thu thập, khai thác và chia sẻ dữ liệu phải đúng chức năng, thẩm quyền, bảo đảm an toàn, bảo mật thông tin và tuân thủ quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân. Song song với các biện pháp quản lý, cơ quan thuế tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn, hỗ trợ tổ chức, hộ và cá nhân kinh doanh thực hiện đầy đủ đăng ký thuế, kê khai, nộp thuế và sử dụng hóa đơn điện tử.
Thuế tỉnh Lào Cai là cơ quan đầu mối theo dõi, hướng dẫn, đôn đốc, tổng hợp kết quả thực hiện Chỉ thị và chủ trì tham mưu các kế hoạch, giải pháp cụ thể. Các sở, ban, ngành và địa phương chủ động xây dựng kế hoạch, phân công rõ trách nhiệm, tăng cường chia sẻ thông tin và phối hợp trong quản lý nguồn thu, chống thất thu ngân sách nhà nước.
Với việc đặt dữ liệu từ hoạt động du lịch, lưu trú, vận tải, thanh toán, thương mại điện tử và hóa đơn trong mối liên hệ với quy mô kinh doanh thực tế, Chỉ thị số 12/CT-UBND hướng trọng tâm quản lý vào nhận diện rủi ro và những nguồn thu có nguy cơ bị bỏ sót. Qua đó, Lào Cai đặt mục tiêu quản lý đầy đủ nguồn thu, thu đúng, thu đủ, thu kịp thời vào ngân sách nhà nước, đồng thời bảo đảm môi trường kinh doanh bình đẳng, công khai, minh bạch trên địa bàn.
Hải Minh
