THCL Trước phản ứng của NTD và DN sản xuất sữa trong nước về khái niệm "sữa tiệt trùng”, mới đây, Cục ATTP (Bộ Y tế) tổ chức Hội thảo lấy ý kiến về việc sửa đổi Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với các sản phẩm sữa dạng lỏng QCVN 5-1:2010/BYT. Theo đó, các sản phẩm sữa dạng lỏng sẽ có tên gọi đúng bản chất vốn có.

Sửa đổi là cần thiết

Điểm nhấn nổi bật của Dự thảo sửa đổi đó là sẽ có 6 tên gọi về sữa dạng lỏng, bao gồm: Sữa tươi nguyên chất, sữa tươi, sữa tươi tách béo, sữa hoàn nguyên, sữa pha lại và sữa hỗn hợp. Trong đó, khái niệm "sữa tiệt trùng” hiện hành sẽ sửa đổi thành sữa hoàn nguyên, sữa pha lại và sữa hỗn hợp.

Nếu như trước đây, NTD vẫn còn nhầm lẫn giữa sữa tươi và sữa tiệt trùng, thì theo dự thảo, các tên gọi này sẽ được cụ thể hóa, gắn với bản chất, chất lượng từng dòng sản phẩm và có thể sẽ được in trên nhãn mác, bao bì để NTD dễ nhận biết và lựa chọn.

Cụ thể, với loại sữa dạng lỏng sẽ có 6 tên gọi, bao gồm: Sữa tươi nguyên chất (hoàn toàn từ sữa bò, không bổ sung bất kỳ nguyên liệu nào khác), sữa tươi (gồm ít nhất 90% sữa nguyên chất và bổ sung nguyên liệu khác là đường, hương liệu, dịch quả), sữa tươi tách béo.

Sữa hoàn nguyên (sữa được giảm lượng nước, sau đó bổ sung nước như ban đầu, không thêm các thành phần khác của sữa); Sữa pha lại và sữa hỗn hợp là sản phẩm có thành phần sữa tươi nhưng có thể có bổ sung sữa bột khô, các chất khác như vi chất, hương liệu, dịch quả…

Trong đó, sữa hoàn nguyên, sữa pha lại và sữa hỗn hợp trước đây được gọi chung tên gọi là "sữa tiệt trùng” của QCVN 5-1:2010/BYT. Đây là tên gọi đã được các đại biểu cho rằng đang "gây nhầm lẫn giữa sữa bột và sữa tươi”, khi bản chất sữa tiệt trùng trên thị trường hiện nay phần lớn là sữa bột pha lại.

Theo ông Nguyễn Mạnh Hùng, Phó chủ tịch, Tổng thư ký Hội tiêu chuẩn và bảo vệ NTD: "Chúng ta phải phân rõ các khái niệm sữa tươi nguyên chất, sữa tươi có bổ sung một số chất khác và sữa hoàn nguyên, sữa pha lại để bảo đảm quyền được thông tin cho NTD”.

TS. Tống Xuân Chinh, Phó cục trưởng Cục chăn nuôi (Bộ NN&PTNT) nhấn mạnh: "Sản lượng sữa tươi trong nước không nhỏ, thậm chí nông dân phải đổ sữa mà lại cứ phải bỏ ngoại tệ ra để đi nhập sữa về rồi lại hoàn nguyên. Do đó, dứt khoát phải nói rõ sữa tươi là sữa tươi, sữa hoàn nguyên, pha lại thì phải nói rõ…”

Ông Nguyễn Thanh Phong, Cục trưởng Cục ATTP cho biết: "Việc đưa ra Dự thảo sửa đổi lần này nhằm bảo đảm thông tin về sản phẩm minh bạch, phản ánh đúng chất lượng sữa để NTD lựa chọn phù hợp với chi phí, tránh tình trạng hiểu nhầm tất cả các loại sữa nước đều là sữa tươi như hiện nay”.

Thúc đẩy sản xuất

TS. Tống Xuân Chinh cho rằng, dù làm trong ngành sữa, nhưng khi ra siêu thị mua sữa, ông cũng như lạc vào "ma trận”. Do đó, đứng ở góc độ NTD, ông Chinh hoàn toàn nhất trí với việc cụ thể hóa tên gọi các loại sữa nước theo Dự thảo Cục ATTP đưa ra.

"Xã hội càng văn minh, danh mục sản phẩm phải càng rõ ràng minh bạch, để người dân càng có nhiều sự lựa chọn. Cơ quan nhà nước phải có trách nhiệm giám sát để sản phẩm của DN đăng ký phải đúng với chất lượng nằm trong sản phẩm đấy...”, ông Chinh nhấn mạnh.

Cũng theo ông Chinh, mọi ý kiến của người sản xuất, NTD hay của cơ quan chức năng đều nhằm mục đích tạo ra sự minh bạch trên thị trường, để NDT bỏ đồng tiền ra sẽ nhận được sản phẩm xứng đáng đúng chất lượng như họ mong muốn. Vì vậy, Cục ATTP cần nhanh chóng phối hợp với các cơ quan ban ngành sớm chuẩn hóa tên, thuật ngữ các loại sữa theo hướng tuân thủ, tiếp cận với các tiêu chuẩn của quốc tế và phù hợp với điều kiện của Việt Nam. Việc minh bạch khái niệm, tên gọi sữa không chỉ bảo vệ quyền lợi NTD, mà còn thúc đẩy sản xuất trong nước.

Bởi, thống kê của Hiệp hội Sữa Việt Nam cho thấy, năm 2015, tổng số đàn bò sữa đã đạt trên 275.000 con, tăng gần 21/% so với năm 2014; với tổng sản lượng sữa 723,153 nghìn tấn, tăng gần 32% so với năm 2014.

Trong khi đó, Tổng cục Hải quan cho biết, năm 2015, Việt Nam nhập khẩu sữa và sản phẩm sữa với tổng giá trị đạt 900,7 triệu USD, giảm 18% so với năm 2014.

Theo đánh giá của nhiều chuyên gia, việc giá trị nhập khẩu giảm, một phần do nguồn cung sữa bò trong nước tăng mạnh. Bên cạnh đó, ngành sữa giai đoạn 2010 - 2015 đã có bước phát triển ngoạn mục: Năm 2015, doanh thu đạt 92.000 tỷ đồng, tăng 23% so với năm 2014, trong đó giá trị sữa bột chiếm 45%, sữa nước 30%.

Bình quân sản lượng sữa tươi sản xuất trong nước hiện nay là 7,8 kg/người/năm, trong khi nhu cầu của người dân trong năm 2015 là 20 - 22 kg/người/năm. Do đó, thị trường sữa Việt Nam được đánh giá là còn rất nhiều tiềm năng để phát triển.

Việc sớm minh bạch các quy chuẩn về tên gọi các sản phẩm sữa sẽ thúc đẩy cạnh tranh, thúc đẩy sản xuất trong nước và chính NTD sẽ hưởng lợi.

Tuấn Ngọc