Số hóa giám sát, minh bạch toàn bộ quy trình bếp ăn học đường
Tại cuộc họp triển khai ngày 6/5, đại diện Sở Công Thương TP.HCM cho biết chương trình “Tick xanh trách nhiệm” trước đây đã được áp dụng trong hệ thống phân phối hàng hóa và bước đầu phát huy hiệu quả. Việc đưa mô hình vào trường học không chỉ là mở rộng phạm vi mà còn nâng cấp mức độ kiểm soát, do đây là môi trường đặc thù, yêu cầu cao về an toàn thực phẩm.
Theo kế hoạch, các bếp ăn tham gia chương trình phải tuân thủ nghiêm ngặt quy trình từ khâu nhập nguyên liệu, sơ chế đến chế biến và phân phối suất ăn. Điểm khác biệt quan trọng là toàn bộ quy trình này sẽ được số hóa và giám sát theo thời gian thực thông qua hệ thống công nghệ.
Cụ thể, dữ liệu về nguồn gốc nguyên liệu, định lượng, quy trình chế biến sẽ được ghi nhận và lưu trữ liên tục. Hệ thống camera được lắp đặt tại khu vực bếp giúp giám sát trực tiếp hoạt động chế biến, đồng thời kết nối với phần mềm quản lý để tạo thành chuỗi kiểm soát khép kín.
Vai trò của nhà trường cũng được nâng lên đáng kể. Không chỉ tiếp nhận suất ăn, các trường sẽ trực tiếp tham gia giám sát thông qua việc truy cập dữ liệu, kiểm tra nguồn gốc thực phẩm và theo dõi quy trình chế biến. Điều này giúp chuyển từ hình thức kiểm tra giấy tờ sang giám sát thực chất, giảm thiểu nguy cơ gian lận.
Giai đoạn thí điểm dự kiến triển khai ngay trong tháng 5 với sự tham gia của các đơn vị cung cấp, chế biến và nhà trường. Nếu vận hành hiệu quả, mô hình sẽ được mở rộng đến khoảng 100 trường học trước khi bước vào năm học mới.
Thiết lập cơ chế ràng buộc trách nhiệm, ngăn rủi ro từ mọi mắt xích
Các chuyên gia cho rằng, điểm cốt lõi của mô hình không chỉ nằm ở công nghệ mà còn ở việc xác định rõ trách nhiệm của từng chủ thể trong chuỗi cung ứng thực phẩm.
Theo nhận định từ giới chuyên môn, nguy cơ mất an toàn thực phẩm có thể phát sinh ở bất kỳ khâu nào, từ sản xuất, vận chuyển đến chế biến. Đặc biệt, các tác nhân vi sinh như Salmonella, E.coli hay Botulinum có thể xâm nhập nếu quy trình kiểm soát không chặt chẽ.
Do đó, việc xây dựng một hệ thống giám sát đa tầng là cần thiết. Trong đó bao gồm kiểm soát chất lượng nguyên liệu đầu vào, giám sát điều kiện chế biến, đảm bảo tiêu chuẩn bảo quản và minh bạch dữ liệu xuyên suốt chuỗi cung ứng.
Ở góc độ doanh nghiệp, nhiều ý kiến cho rằng cần chuyển từ cơ chế khuyến khích sang kết hợp với các quy định mang tính bắt buộc. Việc tuân thủ không nên chỉ dựa trên cam kết mà phải được cụ thể hóa bằng tiêu chí rõ ràng, có kiểm tra định kỳ và đột xuất.
Thực tế cho thấy, một số đơn vị dù đáp ứng đầy đủ hồ sơ ban đầu nhưng trong quá trình vận hành có thể phát sinh hành vi vi phạm, như sử dụng nguyên liệu ngoài hệ thống để giảm chi phí. Đây là rủi ro lớn nếu không được phát hiện kịp thời.
Vì vậy việc áp dụng công nghệ giám sát, cần xây dựng cơ chế hậu kiểm hiệu quả. Các đơn vị vi phạm phải được công khai và đưa vào danh sách cảnh báo, trong khi những đơn vị tuân thủ tốt cần được ghi nhận, tạo động lực duy trì tiêu chuẩn.
Bên cạnh đó, việc thiết lập cơ chế thu hồi sản phẩm khi có sự cố cũng là yếu tố quan trọng nhằm giảm thiểu thiệt hại và bảo vệ người tiêu dùng.
Việc đưa “Tick xanh trách nhiệm” vào bếp ăn trường học không chỉ là giải pháp ngắn hạn nhằm kiểm soát an toàn thực phẩm, mà còn là bước đi dài hạn hướng tới xây dựng hệ sinh thái tiêu dùng minh bạch và bền vững. Khi mọi mắt xích trong chuỗi cung ứng được kiểm soát chặt chẽ và có trách nhiệm rõ ràng, niềm tin của người tiêu dùng – đặc biệt là phụ huynh – sẽ được củng cố, tạo nền tảng cho một môi trường học đường an toàn hơn.
Nam Sơn
