Hình thức bán hàng trả góp của các cửa hàng, đại lý, siêu thị… đang thu hút sự quan tâm của nhiều người tiêu dùng. Tuy nhiên, do thiếu sự tính toán, cân nhắc kỹ, không ít người đã vô tình “sập bẫy” của các công ty tài chính khi phải gánh mức lãi suất “cắt cổ”.
Người tiêu dùng cần tỉnh táo khi quyết định mua hàng trả góp tại các cửa hàng, đại lý, siêu thị…
Lãi suất vô tội vạ
Do thủ tục đăng ký dễ dàng: chỉ cần phô tô sổ hộ khẩu, chứng minh thư nhân dân, chứng minh thu nhập bằng bảng lương… không cần công chứng và trả trước một khoản tiền theo thỏa thuận, trả góp trong vòng 6 - 24 tháng là có thể sở hữu những mặt hàng có giá trị nên nhiều người đã vô tình phải “gánh” mức lãi suất cao ngất.
Anh Hoàng Tuấn Anh, trú tại ngõ 53, phố Yên Hòa (Cầu Giấy, Hà Nội) cho biết: “Tôi mua chiếc xe máy Air blade với giá 37.500.000 đồng theo chương trình bán hàng trả góp của Đại lý bán xe máy Kuongngan (số 53 Trần Nhân Tông, Hai Bà Trưng, Hà Nội). Tôi đăng ký trả góp trong 9 tháng và phải trả trước 15 triệu đồng, hàng tháng tôi phải trả 3.303.000 đồng.
Tính ra, tổng giá trị chiếc xe máy mua trả góp là 44.727.000 đồng, cao hơn mức giá niêm yết gần 5 triệu đồng. Tôi chỉ vay thêm 22.500.000 đồng để mua xe, nhưng phải trả lãi đến 7.227.000 đồng trong 9 tháng (tương đương 3,57% một tháng). Điều đặc biệt là, nếu hàng tháng tôi thanh toán số tiền trả góp chậm 1 ngày là họ phạt 200.000 đồng, chậm 1 tháng phạt 600.000 đồng…”.
Theo ghi nhận của phóng viên, tại cửa hàng Thế giới di động trên đường Cầu Giấy (Hà Nội), nếu khách hàng mua trả góp chiếc máy tính bảng Galaxy Tab có giá 9.999.000 đồng, với thời hạn 12 tháng, trả trước 20% (tương đương 1.998.000 đồng), trả góp 873.000 đồng/tháng.
Như vậy, tổng giá trị mặt hàng mua trả góp là 12.474.000 đồng, cao hơn giá niêm yết là 2.484.000 đồng. Nếu vay với thời hạn 24 tháng, khách trả 540.000 đồng/tháng, tổng giá trị là 14.958.000 đồng, cao hơn giá niêm yết là 4.968.000 đồng… Nếu không tỉnh táo khi đăng ký mua hàng trả góp, người mua sẽ phải gánh mức lãi suất “cắt cổ”.
Cho vay lãi suất cao có thể bị truy tố
Trong vai người cần mua trả góp chiếc máy tính xách tay có giá 17.990.000 đồng, trả trong 12 tháng, thanh toán trước 30% tại Siêu thị Topcare 335 đường Cầu Giấy (Hà Nội), nhân viên Công ty TNHH một thành viên Tài chính PPF Việt Nam cho biết: “Khi hồ sơ đủ điều kiện mua trả góp thì khách hàng phải thanh toán trước 30% (5.400.000 đồng), còn lại số tiền vay của công ty là 13.244.000 đồng.
Theo đó, mức lãi suất khách hàng phải chịu là 7,25%/tháng và mỗi tháng phải thanh toán cho công ty 1.703.000 đồng (trong vòng 12 tháng), khi khách hàng thanh toán đủ 12 tháng, nếu không vi phạm điều khoản của hợp đồng thì coi như đã được thanh lý. Trường hợp khách hàng thanh toán chậm ngày, hoặc muốn trả trước kỳ hạn, sẽ bị phạt theo quy định của hợp đồng…”.
Như vậy, tổng giá trị mặt hàng khi đăng ký mua trả góp trong vòng 12 tháng là 25.400.000 đồng, cao hơn mức giá niêm yết của siêu thị 7.410.000 đồng. Đây là chưa kể những trường hợp người mua thanh toán chậm ngày, hoặc muốn trả trước kỳ hạn có thể bị phạt thêm tiền.
Về vấn đề này, Luật sư Nguyễn Huy An, Đoàn Luật sư TP. Hà Nội cho rằng: “Bán trả góp hiện nay là một hình thức cho vay nóng. Nếu người tiêu dùng cảnh giác với lãi suất cao, thì các công ty tài chính lập tức thay đổi chiến thuật, đưa ra mức lãi suất thấp để hấp dẫn người mua.
Nhưng thực tế, đây là lãi suất phẳng, theo dư nợ ban đầu. Có thể tạm hiểu, đến tháng cuối cùng trả góp, khi mà nợ gốc còn rất ít, nhưng người mua vẫn phải trả lãi bằng khoản vay ban đầu. Bằng cách nào thì vẫn bị thiệt, vì vậy người tiêu dùng nên chọn lãi suất theo dư nợ giảm dần, bởi đây mới là lãi suất thực”.
Về việc các công ty tài chính cho vay tiền với lãi suất cao dưới hình thức bán hàng trả góp, Luật sư An cho biết: “Nhà cung cấp và người mua khi thực hiện hợp đồng mua hàng hóa trả góp, cần phải lưu ý đến quy định của pháp luật về mức lãi suất cho phép để đưa ra mức lãi suất hợp lý, hợp pháp nhằm bảo đảm quyền lợi cho cả hai bên theo quy định của pháp luật.
Điều 476 của Bộ luật Dân sự quy định, mức lãi suất cao nhất mà các bên được quyền thỏa thuận trong việc trả lãi vay tài sản là 150% của lãi suất cơ bản, do Ngân hàng Nhà nước công bố đối với loại cho vay tương ứng. Trường hợp bên cho vay quy định mức lãi suất gấp 10 lần trở lên thì có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội cho vay lãi nặng theo quy định tại Điều 163 của Bộ luật Hình sự”.
Tống Tuấn
