(THCL) _ Trôi nổi trên thị trường với hàng loạt nhãn mác khác nhau, nhưng ít ai biết rằng, có không ít nước rửa chén được pha chế thủ công, không có kiểm định về sức khỏe, an toàn.

"Nhà tôi làm lâu rồi"…

Thị trấn Thổ Tang (Vĩnh Tường, Vĩnh Phúc), bao năm qua được biết đến là "thủ phủ" của hàng giả, hàng nhái. Trong số đó, có nhiều loại nước rửa chén rởm. Có người mua về dùng vào việc tẩy rửa công nghiệp, nhưng cũng có không ít người tận dụng giá rẻ để sử dụng vào việc rửa chén, bát ở các nhà hàng, hộ gia đình.

Trong vai người đi tìm nguồn cung cấp nước rửa chén giá rẻ cho các KCN, tôi đã tiếp cận được một cơ sở chuyên sản xuất nước tẩy rửa chưa được kiểm chứng về độ an toàn tại một ngõ không số, thị trấn Thổ Tang.

Nữ chủ cơ sở tên Hiểu, đang ngồi múc một loại dung dịch có màu vàng từ thùng phi rót vào chai, loại 5 lít. Khi được hỏi, bà chủ lên tiếng: "Loại nước rửa chén này được bán với giá 25.000 đồng/5 lít. Một số cơ sở pha chế bán đắt hơn: 28.000 - 30.000 đồng/5 lít. Nhà tôi làm – pha chế hàng chục năm nay rồi. Trước ở xóm này nhiều nhà làm lắm, nhưng giờ người ta chuyển qua nơi khác làm hết rồi".

Để làm ra một loại "nước rửa chén" kiểu này không quá khó, không mất quá nhiều thời gian. Chỉ cần đổ một số chất hóa học rồi trộn lẫn với nhau, để khoảng nửa tiếng là hỗn hợp trở thành một hợp chất y chang nước rửa chén thông thường. Bà Hiểu đã dùng 4 loại hóa chất, gồm: chất tẩy, chất tạo bọt, chất làm đặc, chất tạo màu rồi pha đúng lượng, đúng công thức là được.

Khách - chủ yếu là các nhà hàng, công ty, KCN..., một số nơi như Lào Cai, Yên Bái cũng về tận đây để lấy. Với một công ty có hàng nghìn người, ăn uống nhiều, nếu dùng loại nước rửa chén thông thường thì dùng bao nhiêu cho đủ? Bởi vậy, để tiết kiệm hoặc ăn bớt, họ mua "nước rửa chén" tự pha chế, với giá chỉ bằng 1/3 loại nước rửa chén thông thường.

Khi được hỏi về việc "nước rửa chén" có ảnh hưởng gì đến sức khỏe hay không, bà Hiểu chỉ ậm ừ: "Không rõ!".

Tràn lan nước rửa chén rởm

Để mua được loại hóa chất hỗn hợp nói trên không khó, bởi nó được bày bán nhan nhản và công khai tại một số tuyến đường ở Hà Nội, Vĩnh Phúc. Tại Phú Thọ, dọc tuyến đường từ cầu Việt Trì hướng lên các tỉnh miền núi Tây Bắc cũng được bày bán tràn lan. Với rất nhiều mặt hàng có nguy cơ nhiễm độc, gây tổn thương cao như axit, cồn, thủy tinh lỏng và hóa chất tẩy được dán mác "nước rửa chén".

Bất cứ ai cũng có thể nhận ra loại "nước rửa chén" ở đây là tự chế. Bởi nước có màu xanh, màu vàng nhưng có mùi hôi và được đựng trong can (vỏ can dầu ăn 5 lít).

Theo chị Huyền, chủ một cửa hàng bán "nước rửa chén" dọc tuyến đường Sông Thao (Việt Trì, Phú Thọ) thì: "Đây là loại dung dịch hỗn hợp các chất hóa học, do một số cơ sở dưới thị trấn Thổ Tang tự pha chế rồi mang lên đây rao bán. Còn có độc hay không thì chúng tôi chịu. Chả biết hàm lượng độc tố thế nào, nhưng được cái rẻ. Bỏ ra 30.000 đồng, có ngay một chai 5 lít dùng thoải mái cả tháng không hết".

Được biết, người đến mua lẻ "nước rửa chén" ở đây rất ít, chủ yếu là các mối lái trên vùng cao xuống mua. Mua về, họ san sẻ, đóng vào chai nhỏ, dán nhãn mác theo một số loại chính hiệu có uy tín rồi tung ra thị trường. "Ví dụ, một chai nước rửa chén thông thường có dung tích là 4 lít, được bán với giá 95.000 đồng. Ở đây, một chai 5 lít được bán với giá 30.000 đồng. Một bài toán đơn giản người ta có thể tính được lời lãi như thế nào", chị Huyền tính toán.

Để tiết kiệm chi phí, nhiều nhà hàng, doanh nghiệp đã mua loại hóa chất hỗn hợp này. Với người tiêu dùng, không phải ai cũng hiểu hết thành phần hóa học có trong chai nước rửa chén thông thường, chứ chưa nói đến những loại nước tẩy rửa trôi nổi ngoài thị trường? Ngay cả nước rửa chén thông dụng, nhiều nhà nghiên cứu về vệ sinh an toàn thực phẩm đã ra lời cảnh báo, vì nhiều người lầm tưởng nước rửa chén không gây hại nên rửa xong chỉ tráng lại qua loa. Thì với loại hóa chất hỗn hợp nêu trên, nếu người sử dụng tiếp xúc sẽ gây nguy hại ra sao?

Ngọc Linh