Ngân hàng Nhà nước đề xuất nới mạnh "room" vốn cho vay: Tín dụng trung, dài hạn sắp được bơm thêm?

Đề xuất nâng trần sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn lên 40%

Ngân hàng Nhà nước (NHNN) vừa công bố dự thảo sửa đổi Thông tư 22/2019 quy định các giới hạn, tỷ lệ bảo đảm an toàn trong hoạt động của tổ chức tín dụng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài.

Điểm đáng chú ý nhất trong dự thảo lần này là đề xuất nâng tỷ lệ tối đa nguồn vốn ngắn hạn được sử dụng để cho vay trung và dài hạn từ mức 30% hiện nay lên 40%.

Nếu được thông qua, đây sẽ là lần đầu tiên sau nhiều năm NHNN đảo chiều chính sách siết dần tỷ lệ này. Trước đó, cơ quan quản lý đã thực hiện lộ trình giảm tỷ lệ sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn từ 40% xuống 37%, tiếp tục giảm còn 34% và chính thức áp dụng mức 30% từ ngày 1/10/2023 nhằm hạn chế rủi ro mất cân đối kỳ hạn trong hệ thống ngân hàng.

Việc đưa tỷ lệ này trở lại 40% đồng nghĩa với việc các ngân hàng sẽ có thêm dư địa để sử dụng nguồn vốn huy động ngắn hạn tài trợ cho các khoản vay có thời hạn dài hơn, đặc biệt là các lĩnh vực cần nguồn vốn lớn như bất động sản, hạ tầng, sản xuất công nghiệp và các dự án đầu tư dài hạn.

Theo giới phân tích, đây là tín hiệu cho thấy cơ quan quản lý đang ưu tiên mục tiêu hỗ trợ tăng trưởng kinh tế và thúc đẩy khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế trong giai đoạn tới.

Tạo thêm dư địa tín dụng nhưng áp lực thanh khoản sẽ gia tăng

Tỷ lệ sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn là một trong những chỉ tiêu quan trọng phản ánh mức độ chênh lệch giữa cơ cấu nguồn vốn huy động và cơ cấu tín dụng của ngân hàng.

Khi tỷ lệ này được nâng lên, các ngân hàng có thể linh hoạt hơn trong việc sử dụng nguồn vốn ngắn hạn để cấp tín dụng trung và dài hạn, qua đó mở rộng quy mô cho vay mà không phải gia tăng quá nhiều áp lực huy động vốn kỳ hạn dài.

Tuy nhiên, mặt trái của việc nới trần là nguy cơ gia tăng rủi ro thanh khoản.

Trong nhiều năm qua, NHNN liên tục siết tỷ lệ này nhằm giảm tình trạng "lệch pha" giữa nguồn vốn và tín dụng. Thực tế cho thấy phần lớn tiền gửi của người dân và doanh nghiệp tại các ngân hàng vẫn tập trung ở các kỳ hạn ngắn, trong khi nhu cầu vay vốn của nền kinh tế lại chủ yếu là trung và dài hạn.

Nếu tỷ lệ sử dụng vốn ngắn hạn cho vay dài hạn tăng lên quá cao, các ngân hàng có thể đối mặt với áp lực thanh khoản khi khách hàng rút tiền gửi trong khi các khoản cho vay chưa đến hạn thu hồi.

Do đó, dù mang lại cơ hội mở rộng tín dụng, chính sách mới cũng đòi hỏi các tổ chức tín dụng phải nâng cao năng lực quản trị rủi ro và cân đối nguồn vốn một cách thận trọng hơn.

Điều chỉnh quy định LDR để hỗ trợ thanh khoản cho hệ thống

Bên cạnh việc nâng tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn, NHNN cũng đề xuất sửa đổi một số quy định liên quan đến tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi (Loan to Deposit Ratio - LDR).

Theo dự thảo, tiền gửi không kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước tiếp tục không được tính vào nguồn vốn huy động khi xác định LDR.

Tuy nhiên, đối với tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước, cơ quan quản lý đề xuất chỉ loại trừ 80% số dư hoặc áp dụng tỷ lệ khác theo quyết định của Thống đốc NHNN trong từng thời kỳ.

Điều này đồng nghĩa với việc một phần tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước sẽ được đưa vào mẫu số khi tính tỷ lệ LDR, qua đó giúp cải thiện khả năng đáp ứng các chỉ tiêu an toàn của nhiều ngân hàng.

Trước đó, NHNN đã ban hành Thông tư 08/2026 cho phép các tổ chức tín dụng được tính 20% tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước vào tổng nguồn vốn huy động khi xác định tỷ lệ LDR thay vì loại bỏ hoàn toàn như trước đây.

Theo các chuyên gia, việc điều chỉnh cách tính này sẽ giúp tăng nguồn vốn được công nhận trên sổ sách, từ đó tạo thêm dư địa để các ngân hàng đẩy mạnh hoạt động cho vay mà vẫn đáp ứng các quy định về an toàn hệ thống.

Hướng tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số

Một điểm đáng chú ý khác là dự thảo lần này không đề cập đến phương án thay thế tỷ lệ LDR bằng chỉ tiêu CDR như một số đề xuất trước đây.

Thay vào đó, NHNN lựa chọn điều chỉnh các tham số hiện hành nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động cấp tín dụng và hỗ trợ thanh khoản cho hệ thống ngân hàng.

Theo bản thuyết minh của cơ quan soạn thảo, việc sửa đổi Thông tư 22 được thực hiện nhằm triển khai các chỉ đạo mới của Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước trong việc hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức hai con số trong giai đoạn tới.

Giới chuyên gia nhận định, nếu được thông qua, những thay đổi này sẽ giúp hệ thống ngân hàng có thêm nguồn lực để thúc đẩy tín dụng, hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng sản xuất kinh doanh và tạo động lực cho tăng trưởng kinh tế.

Tuy nhiên, đi cùng với cơ hội là yêu cầu ngày càng cao về quản trị rủi ro thanh khoản, kiểm soát chất lượng tín dụng và bảo đảm an toàn hệ thống trong bối cảnh quy mô tín dụng toàn nền kinh tế tiếp tục tăng mạnh.

Phương Thảo(t/h)