Nội dung này được nêu trong Đề án Cơ cấu lại tổng thể hệ thống quỹ tín dụng nhân dân và Ngân hàng Hợp tác xã Việt Nam giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2045 ban hành kèm theo Quyết định số 1266 của Ngân hàng Nhà nước.
Theo cơ quan quản lý, việc xử lý triệt để các quỹ tín dụng yếu kém là nhiệm vụ trọng tâm nhằm củng cố nền tảng hoạt động của toàn hệ thống. Thay vì kéo dài tình trạng kiểm soát đặc biệt đối với các đơn vị không còn khả năng khắc phục khó khăn, Ngân hàng Nhà nước định hướng áp dụng cơ chế phá sản thí điểm để xử lý dứt điểm, qua đó nâng cao tính minh bạch và kỷ luật thị trường trong lĩnh vực tài chính hợp tác.
Song song với quá trình xử lý các đơn vị yếu kém, Ngân hàng Nhà nước cũng chủ trương tạm dừng việc cấp phép thành lập mới quỹ tín dụng nhân dân trong giai đoạn thực hiện tái cơ cấu. Mục tiêu là tập trung nguồn lực cho công tác sắp xếp, củng cố chất lượng hoạt động của các quỹ hiện hữu, đồng thời hạn chế những rủi ro phát sinh trong quá trình mở rộng hệ thống.
Một trong những điểm đáng chú ý của đề án là việc tổ chức lại mạng lưới quỹ tín dụng nhân dân theo đơn vị hành chính cấp xã.
Theo đó, mỗi xã chỉ duy trì tối đa một quỹ tín dụng nhân dân. Những địa bàn hiện có từ hai quỹ trở lên sẽ phải thực hiện sáp nhập, hợp nhất hoặc giải thể theo lộ trình phù hợp. Đối với các đơn vị có quy mô nhỏ, năng lực tài chính hạn chế và không bảo đảm khả năng hoạt động bền vững, phương án chấm dứt hoạt động cũng sẽ được xem xét.
Ngân hàng Nhà nước đặt mục tiêu đến năm 2030 hoàn thành việc xử lý địa bàn đối với ít nhất 50% số quỹ tín dụng chịu ảnh hưởng bởi quá trình sắp xếp đơn vị hành chính. Toàn bộ công tác tái cơ cấu mạng lưới dự kiến hoàn tất trước năm 2035.
Việc tinh gọn hệ thống được kỳ vọng sẽ giúp giảm tình trạng chồng chéo địa bàn hoạt động, nâng cao hiệu quả quản trị và tăng khả năng hỗ trợ thành viên tại địa phương.
Bên cạnh việc sắp xếp tổ chức, đề án cũng đưa ra các yêu cầu mới nhằm nâng cao năng lực tài chính của hệ thống quỹ tín dụng nhân dân.
Cụ thể, đến năm 2030, các quỹ tín dụng hoạt động trên phạm vi một xã phải có vốn điều lệ tối thiểu 5 tỷ đồng. Đối với các quỹ hoạt động trên địa bàn liên xã, mức vốn điều lệ tối thiểu được nâng lên 10 tỷ đồng.
Để đáp ứng yêu cầu này, các quỹ được khuyến khích tăng vốn thông qua việc tích lũy lợi nhuận, trích lập từ các quỹ dự trữ, huy động thêm vốn góp từ thành viên hoặc tiếp nhận nguồn vốn hỗ trợ từ Ngân hàng Hợp tác xã Việt Nam.
Theo giới chuyên môn, việc nâng chuẩn vốn điều lệ sẽ góp phần cải thiện năng lực tài chính, tăng khả năng chống chịu trước các biến động kinh tế và giảm nguy cơ phát sinh rủi ro trong hoạt động tín dụng.
Trong chiến lược phát triển dài hạn, hệ thống quỹ tín dụng nhân dân tiếp tục được xác định là một cấu phần quan trọng của mạng lưới tài chính vi mô tại Việt Nam. Đối tượng phục vụ chủ yếu là người dân khu vực nông thôn, hộ sản xuất kinh doanh nhỏ, hợp tác xã, doanh nghiệp siêu nhỏ và các nhóm khách hàng khó tiếp cận nguồn vốn từ ngân hàng thương mại.
Đề án cũng xác định vai trò trung tâm của Ngân hàng Hợp tác xã Việt Nam trong việc hỗ trợ toàn hệ thống. Không chỉ thực hiện chức năng điều hòa vốn, đơn vị này còn đảm nhiệm nhiệm vụ hỗ trợ công nghệ, đào tạo nhân lực, kiểm toán nội bộ, an ninh mạng và quản trị rủi ro cho các quỹ thành viên.
Để tăng cường nguồn lực cho Ngân hàng Hợp tác xã, Ngân hàng Nhà nước giao các đơn vị chức năng nghiên cứu phương án bổ sung vốn điều lệ từ ngân sách nhà nước, đồng thời xem xét cơ chế cho phép tiếp nhận vốn góp từ các tổ chức tín dụng nước ngoài có năng lực tài chính phù hợp.
Các giải pháp đồng bộ về xử lý quỹ yếu kém, nâng cao năng lực tài chính và tái cấu trúc mạng lưới được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng cho hệ thống quỹ tín dụng nhân dân phát triển an toàn, hiệu quả hơn, qua đó đóng góp tích cực vào mục tiêu tài chính toàn diện và phát triển kinh tế nông thôn trong giai đoạn tới.
Minh Thành (t/h)
