THCL Với tốc độ tăng trưởng từ 5 - 7% trong những năm gần đây, thị trường nước giải khát Việt Nam được đánh giá là “miếng bánh” ngon so với nhiều thị trường các nước lân cận; tuy nhiên, các DN nội chỉ chiếm một phần nhỏ...

Thị trường chênh lệch lớn

Tại Việt Nam hiện có khoảng 1.800 cơ sở sản xuất nước giải khát, trong đó bao gồm cả "ông lớn" hàng đầu thế giới như Pepsi, Coca Cola... cùng với hàng nghìn DN trong nước - đang chứng tỏ sức thu hút to lớn của thị trường nước giải khát Việt Nam. Tuy nhiên, đến thời điểm này, thị phần ngành nước giải khát do Coca Cola chiếm lĩnh trên 41,3% thị phần, PepsiCo khoảng 22,7%, trong khi Tân Hiệp Phát là 25,5%, số còn lại khoảng 10,5% thuộc về các cơ sở nhỏ lẻ khác.

Theo thông tin của Hiệp hội Bia rượu-nước giải khát thì 2 DN có vốn đầu tư nước ngoài là Coca Cola, Pepsi đang chiếm lĩnh gần như tuyệt đối thị phần nước giải khát có gas. Trong khi đó, với phân khúc nước uống giải khát không gas thì duy nhất có Tân Hiệp Phát là DN 100% vốn trong nước vẫn đang chi phối.

Sở dĩ có sự chênh lệch lớn về thị trường nước giải khát hiện nay là bởi nhiều nguyên nhân. Trong đó, có nguyên nhân về vốn, về đầu tư dây chuyền sản xuất và nhà xưởng; do quảng bá thương hiệu không tốt, mẫu mã không đẹp, thậm chí, nhiều loại nước hương vị cũng không gây được ấn tượng đối với người tiêu dùng…

Trước một thị trường đầy tiềm năng và hấp dẫn như Việt Nam, các DN nước ngoài liên tục mở rộng quy mô sản xuất trong thời gian qua. Từ năm 2010, Tập đoàn Coca Cola đã tuyên bố kế hoạch đầu tư tiếp 300 triệu USD vào thị trường Việt Nam, nhằm nâng tổng vốn đầu tư tại Việt Nam lên 500 triệu USD. Giữa năm 2014, Coca-Cola đã khánh thành 4 dây chuyền sản xuất mới tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, mở đầu cho việc hiện thực hóa kế hoạch đầu tư này.

Từ khi có mặt ở Việt Nam từ năm 1994 đến nay, PepsiCo đã đầu tư khoảng 500 triệu USD, xây dựng 5 nhà máy sản xuất đồ uống. Tháng 10/2012, PepsiCo mua lại Nhà máy SanMiguel Đồng Nai, đồng thời chính thức khánh thành Nhà máy PepsiCo có quy mô lớn nhất khu vực Đông Nam Á tại Bắc Ninh, với vốn đầu tư khoảng 70 triệu USD.

DN nội có đứng vững?

Đánh giá về năng lực cạnh tranh của các công ty đồ uống trong nước, ông Vũ Vinh Phú, Chủ tịch Hiệp hội siêu thị Hà Nội cho biết, hiện sức ép của DN ngoại vào thị phần nước giải khát Việt Nam đang diễn ra rất mạnh mẽ. Ngoài các hãng lớn như Coca Cola, Pepsi đã hiện diện từ lâu thì nhiều DN đến từ Singapore, Thái Lan, Malaysia... cũng đang thâm nhập nhiều hơn vào thị trường đồ uống của Việt Nam.

Theo ông Vũ Vinh Phú, hiện tại Việt Nam có khoảng 800 điểm siêu thị thì có 100 điểm là của các DN FDI (doanh số gấp 5 - 7 lần siêu thị trong nước). Như vậy, thị phần bán lẻ của ngành đồ uống trong nước ngày càng chịu sức ép cạnh tranh lớn từ hệ thống bán lẻ nước ngoài.

Bà Nguyễn Thị Thu Hằng, chuyên viên phân tích Trung tâm Nghiên cứu (Công ty Chứng khoán VietinBankSc) lên tiếng, ngành nước giải khát không cồn tại thị trường Việt Nam đang phát triển khá ấn tượng. Tuy nhiên, DN nội chiếm thị phần khá ít ỏi, bị rơi hầu hết vào tay các công ty đa quốc gia.

Một vấn đề khác đẩy DN nội vào thế khó, theo vị chuyên gia này đó là xu hướng cửa hàng ăn nhanh xuất hiện mạnh mẽ trong những năm gần đây. Theo báo cáo của VietinBankSc, doanh số qua quầy (mức tiêu thụ ngay trực tiếp tại hàng quán ăn, khu vui chơi…) đang tăng dần. Đây là những nguyên nhân đặt ra vấn đề không nhỏ cho DN nội, nhất là khi Việt Nam tham gia Hiệp định Đối tác Kinh tế chiến lược xuyên Thái Bình Dương (TPP) cũng như Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC).

Ngọc Linh