Nghị định 27 của Bộ Luật Lao động có hiệu lực thi hành từ ngày 25-5, được đánh giá đã làm sáng rõ mối quan hệ lao động giữa bên người lao động(NLĐ)- người giúp việc gia đình (GVGĐ) với bên sử dụng lao động(SDLĐ)- chủ hộ gia đình. Thế nhưng đến nay việc triển khai còn xa với thực tiễn.

Người lao động chưa biết

Theo Nghị định 27, thỏa thuận công việc giữa người GVGĐ và bên SDLĐ phải lập hợp đồng bằng văn bản; lương (bao gồm cả chi phí ăn, ở của NLĐ nếu có) không thấp hơn mức lương tối thiểu vùng; người SDLĐ phải trả thêm một khoản tiền tương đương với mức đóng bảo hiểm xã hội( BHXH) bắt buộc, bảo hiểm y tế(BHYT) để NLĐ tự lo bảo hiểm; một ngày NLĐ phải được nghỉ ít nhất tám tiếng, trong đó có ít nhất sáu tiếng liên tục, mỗi tuần NLĐ phải được nghỉ ít nhất một ngày hoặc bình quân mỗi tháng phải được nghỉ ít nhất bốn ngày, một năm NLĐ được nghỉ phép 12 ngày hưởng nguyên lương nếu làm việc đủ 12 tháng…

Bà Ngô Thị Ngọc Anh, Giám Đốc Trung tâm Nghiên cứu giới, gia đình và phát triển cộng đồng (GFCD), cho biết: “Nghị định 27 là bước ngoặt lớn nhằm bảo đảm quyền lợi cũng như công nhận giúp việc gia đình là một nghề”. Bên cạnh đó, Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) tại Việt Nam cũng đánh giá: “Nghị định 27 là một bước tiến quan trọng bảo vệ những lao động giúp việc. Đây là một thông điệp khẳng định GVGĐ là một nghề chuyên nghiệp, mang lại những lợi ích đáng kể về kinh tế và xã hội”, bà Nelien Haspels, chuyên gia về giới của ILO châu Á – Thái Bình Dương nói.

Tuy nhiên, khi hỏi về quyền lợi của mình theo quy định mới, nhiều người làm nghề GVGĐ lại lắc đầu chưa hề hay biết. Chị nguyễn thị lụa, quê Yên Bái làm GVGĐ tại phường Phú thượng, quận Tây Hồ, Hà Nội cho biết: tôi chưa biết gì về những quy định mới đối với người giúp việc. Tôi xuống đây chỉ biết làm việc trong nhà, hằng ngày nấu ăn, lau dọn nhà cửa , trông cháu vậy thôi!  Quan trọng nhất với những người giúp việc nhà như tôi là được chủ nhà quan tâm, vui vẻ, không xem thường chúng tôi là đủ rồi.

Lúng túng đôi bên

Được thông báo về Nghị định 27, nhiều người GVGĐ chưa mừng đã vội lo. Chị Vũ Thi Thanh, làm việc ở quận Cầu Giấy cho biết: “ Quy định bảo tôi ký hợp đồng nhưng tôi không biết hợp đồng thế nào là đúng, là sai. Tôi cũng không biết đóng BHXH ở đâu cả. Tôi quê Thái Bình tới Hà Nội làm việc, nếu yêu cầu nghỉ nhiều ngày thế thì gia chủ chẳng thuê tôi mất!”

Phía chủ nhà cũng băn khoăn về một số quy định mới trong lĩnh vực giúp việc. Chị Minh Hiền, nhà ở Quận Hoàn Kiếm( Hà Nội) cho rằng: Nếu đã quy định giúp việc là nghề, người GVGĐ cũng phải có chứng chỉ về nghề đào tạo. Nhưng thực tế nhiều người GVGĐ thiếu kỹ năng, không được đào tạo và chủ yếu làm theo thói quen, học theo kinh nghiệm và hướng dẫn của chủ nhà. Những người GVGĐ chuyên nghiệp, có kỹ năng rất hiếm.

Chị Thanh Thủy chú ở Quận Nam Từ Liêm( Hà Nội) cũng chia sẻ: “ Hiện tôi trả cho người giúp việc ba triệu đồng/ tháng. So với quy định, mức chi trả này cao hơn mức lương tối thiểu vùng( 2,7 triệu đồng). Tuy nhiên, nếu phải trả thêm tiền đóng BHYT và BHXH, theo mức tính hiện nay, chi phí đội thêm khoảng 800.000 đồng. Trong khi đó, quy định chỉ ghi “ để NLĐ tự lo bảo hiểm” nhưng thực tế nhiều người lao động khi có thêm khoản này sẽ không đóng tiền BHXH, mà chi tiêu cho cá nhân họ”. Ngoài ra, quy định về thời gian được nghỉ ít nhất 24 giờ liên tục mỗi tuần, được nghỉ 12 ngày phép nguyên lương mỗi năm và nghỉ lễ, tết theo quy định, cũng gây khó khăn cho chủ nhà.

Quản lý cũng khó

Theo quy định mới,khi ký kết hoặc chấm dứt hợp đồng lao động với người giúp việc, chủ nhà phải thông báo cho UBND phường, xã. Như vậy,trách nhiệm chính quản lý quan hệ lao động giữa chủ nhà và người giúp việc là UBND phường, xã. Thế nhưng, cơ quan này thể hiện trách nhiệm của mình đến đâu, có thực hiện việc quản lý một cách triệt để hay không thì còn là dấu hỏi lớn. Hơn nưã, cũng chưa có chế tài xử lý trong trường hợp chủ nhà không thông báo về việc sử dụng người giúp việc cho UBND phường, xã.

Liên quan việc quy định gia chủ phải đóng BHXH cho người GVGĐ thì đến nay, chính cơ quan BHXH cũng chưa biết sẽ triển khai thu như thế nào. Trong khi đó, lao động GVGĐ lại không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc. Ngoài ra, theo quan niệm, GVGĐ là một nghề không bền, giả sử có đóng BHXH một vài năm rồi không ai thuê nữa, nghỉ việc thì mất trắng luôn hay lên cơ quan BHXH đòi một cục?

Như vậy, văn bản đã ban hành nhưng điều kiện thực hiện lại chưa có. Điều này cho thấy để bảo đảm quyền lợi của người làm nghề GVGĐ vẫn cần có thông tư hướng dẫn và sự vào cuộc của các cơ quan chức năng, trong đó có Bộ LĐ – TB& XH và các cấp chính quyền  cơ sở. Nếu không, vấn đề người GVGĐ lại vẫn xử lý theo thông lệ xã hội.

Theo Thời nay