Thưa Trung tá, thời gian qua, tình hình buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa trên tuyến biên giới do Đồn Biên phòng Cửa khẩu Chi Ma quản lý có những diễn biến gì đáng chú ý?
Có thể nói, thời gian gần đây tình hình buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa trên khu vực biên giới do Đồn Biên phòng Cửa khẩu Chi Ma quản lý cơ bản được kiểm soát. Tuy nhiên, hoạt động này vẫn tiềm ẩn những diễn biến phức tạp, nhất là tại các khu vực đường mòn, lối tắt và hai bên cánh gà cửa khẩu.
Qua công tác nắm tình hình và đấu tranh thực tế cho thấy, các đối tượng là chủ hàng thường không trực tiếp vận chuyển mà đứng phía sau tổ chức, điều hành, thuê người vận chuyển với tiền công theo từng chuyến. Khi phát hiện lực lượng chức năng, những người vận chuyển có thể bỏ lại hàng hóa để chạy thoát. Điều này gây không ít khó khăn cho quá trình đấu tranh, xác minh đối tượng chủ mưu, cầm đầu.
Trước tình hình đó, đơn vị xác định không thể chỉ bố trí lực lượng kiểm soát tại cửa khẩu mà phải chủ động nắm chắc địa bàn, thường xuyên thay đổi phương án tuần tra, kiểm soát; kết hợp giữa lực lượng cố định với các tổ công tác cơ động, tuần tra, mật phục tại những khu vực trọng điểm. Đồng thời, Đồn tăng cường phối hợp với Hải quan, Công an và chính quyền địa phương để trao đổi thông tin, quản lý địa bàn, kịp thời phát hiện và ngăn chặn các hoạt động vi phạm ngay từ khu vực biên giới.
Qua thực tế đấu tranh, các đối tượng thường lợi dụng những khu vực, thời điểm và phương thức nào để đưa hàng hóa trái phép qua biên giới? Những mặt hàng nào hiện tiềm ẩn nguy cơ buôn lậu cao?
Qua công tác nắm tình hình và thực tế đấu tranh cho thấy, các đối tượng thường lợi dụng khu vực hai bên cánh gà cửa khẩu, vùng giáp ranh và một số đường mòn trên biên giới, trong đó có khu vực mốc 1226/1, 1227 để vận chuyển trái phép hàng hóa. Thời gian hoạt động thường vào ban đêm, rạng sáng hoặc những thời điểm các đối tượng cho rằng lực lượng chức năng khó kiểm soát.
Phương thức, thủ đoạn cũng liên tục thay đổi. Thay vì vận chuyển hàng hóa với số lượng lớn, các đối tượng thường chia nhỏ thành từng bao, từng kiện, thuê cư dân biên giới thông thạo địa hình mang vác hoặc sử dụng xe máy vận chuyển qua đường mòn, lối tắt. Sau khi qua biên giới, hàng hóa được đưa đến các điểm tập kết rồi tiếp tục vận chuyển sâu vào nội địa.
Đáng chú ý, qua đấu tranh thực tế, đơn vị còn phát hiện thủ đoạn sử dụng xe điện ba bánh được cải tạo, tạo thêm khoang phía dưới để cất giấu hàng hóa. Bên ngoài phương tiện nhìn tương đối bình thường, nhưng phía dưới được tạo khoang chứa để giấu các bao, gói xúc xích, nhằm qua mắt lực lượng chức năng trong quá trình vận chuyển từ khu vực biên giới vào Việt Nam. Điều này cho thấy các đối tượng không chỉ thay đổi thời gian, tuyến đường mà còn tìm cách cải tạo phương tiện, tạo các vị trí cất giấu hàng hóa để đối phó với công tác kiểm tra, kiểm soát.
Đối với các trường hợp vận chuyển nhỏ lẻ, người trực tiếp mang hàng phần lớn chỉ là người được thuê. Chủ hàng thường không xuất hiện mà liên lạc từ xa, giao địa điểm nhận và giao hàng, trả tiền công theo từng chuyến. Khi bị phát hiện, người vận chuyển nhiều trường hợp cũng không biết hoặc không cung cấp được đầy đủ thông tin về chủ hàng.
Về mặt hàng, hiện nay chúng tôi xác định hai nhóm có nguy cơ cao. Thứ nhất là thực phẩm không rõ nguồn gốc, xuất xứ, nhất là xúc xích, thực phẩm đông lạnh, các sản phẩm từ gia súc, gia cầm và gia cầm giống. Đây là nhóm hàng liên quan trực tiếp đến vấn đề kiểm dịch, an toàn thực phẩm và sức khỏe người tiêu dùng.
Thứ hai là hàng tiêu dùng và nguyên liệu, gồm một số loại dược liệu, hàng tạp hóa và các sản phẩm tiêu dùng không có hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc hợp pháp.
Qua thực tế cho thấy, phương thức vận chuyển không cố định mà thay đổi theo từng thời điểm và sự kiểm soát của lực lượng chức năng. Khi đường mòn này bị kiểm soát chặt, các đối tượng có thể tìm đường khác; khi phương tiện thông thường dễ bị phát hiện thì đối tượng tìm cách cải tạo, tạo khoang cất giấu hàng... Vì vậy, đơn vị phải thường xuyên cập nhật tình hình, thay đổi phương án tuần tra, kiểm soát và phương thức kiểm tra phương tiện, không để các đối tượng lợi dụng sơ hở để vận chuyển hàng hóa trái phép qua biên giới.
Từ đầu năm 2026 đến nay, Đồn đã phát hiện, xử lý những vụ việc nổi bật nào? Qua những vụ việc đó, đơn vị nhận diện được những vấn đề gì đáng chú ý trên tuyến biên giới mà Đồn quản lý?
Từ đầu năm 2026 đến nay, đơn vị đã trực tiếp phát hiện, xử lý 3 vụ/15 đối tượng liên quan đến hình sự; xử lý vi phạm hành chính 26 vụ/41 đối tượng.
Đáng chú ý, ngày 1/9/2026, thực hiện nhiệm vụ đấu tranh phòng, chống tội phạm trên khu vực biên giới, lực lượng chức năng phối hợp với Đồn Biên phòng Cửa khẩu Chi Ma phát hiện một đối tượng có hành vi vận chuyển 392 tờ tiền cùng mệnh giá 100 USD, tổng mệnh giá 39.200 USD, từ khu vực biên giới vào nội địa. Sau khi hoàn thiện các thủ tục theo quy định, vụ việc được chuyển cơ quan chức năng tiếp tục điều tra, xử lý.
Trước đó, trên tuyến biên giới Chi Ma cũng đã xảy ra những vụ vận chuyển trái phép thực phẩm qua biên giới. Điển hình, ngày 6/2/2026, lực lượng chức năng phối hợp với Đồn Biên phòng Cửa khẩu Chi Ma và Công an xã Mẫu Sơn phát hiện một nhóm đối tượng vận chuyển trái phép trên 1 tấn xúc xích qua khu vực biên giới. Quá trình điều tra xác định các đối tượng được thuê vận chuyển hàng từ nước ngoài vào Việt Nam qua khu vực mốc 1220 để lấy tiền công.
Qua các vụ việc cho thấy một số vấn đề chúng tôi phải đặc biệt lưu ý. Thứ nhất, các đối tượng có xu hướng lợi dụng những khu vực ngoài cửa khẩu, địa hình rừng núi, đường mòn, lối tắt và những vị trí khó quan sát để đưa hàng qua biên giới, tránh sự kiểm soát trực tiếp của lực lượng chức năng.
Thứ hai, người tổ chức, chủ hàng thường không trực tiếp xuất hiện mà thuê người dân địa phương vận chuyển. Một bộ phận người dân do điều kiện kinh tế còn khó khăn, nhận thức pháp luật hạn chế, lại thông thạo địa hình nên dễ bị các đối tượng lợi dụng, thuê vận chuyển hàng hóa trái phép.
Thứ ba, qua vụ vận chuyển số USD vừa qua cho thấy tính chất vi phạm trên tuyến biên giới không chỉ giới hạn ở hàng tiêu dùng hay thực phẩm. Các đối tượng có thể lợi dụng đường biên để vận chuyển nhiều loại hàng hóa, vật phẩm vi phạm pháp luật khác nhau.
Đâu là khó khăn lớn nhất hiện nay trong công tác kiểm soát, đấu tranh chống buôn lậu trên địa bàn; đặc biệt trước tình trạng các đối tượng liên tục thay đổi phương thức và tìm cách né tránh lực lượng chức năng?
Khó khăn trước hết xuất phát từ đặc thù địa bàn. Tuyến biên giới đơn vị quản lý có nhiều khu vực đồi núi, địa hình phức tạp, đường mòn, lối tắt, trong khi đó, các đối tượng hoạt động buôn lậu thường rất thông thuộc địa hình, liên tục theo dõi hoạt động của lực lượng chức năng để tìm cách đối phó.
Quân số của đơn vị phải thực hiện đồng thời nhiều nhiệm vụ như quản lý, bảo vệ biên giới, kiểm soát xuất nhập cảnh, giữ gìn an ninh trật tự, phòng chống các loại tội phạm và buôn lậu, gian lận thương mại. Vì vậy, việc duy trì lực lượng thường xuyên tại tất cả các vị trí trên một địa bàn rộng là một áp lực không nhỏ.
Một khó khăn nữa là phương thức của các đối tượng ngày càng linh hoạt. Khi một đường vận chuyển bị phát hiện, đối tượng có thể chuyển sang đường khác; khi việc vận chuyển số lượng lớn dễ bị phát hiện, bắt giữ thì chúng chia nhỏ hàng hóa, tổ chức nhiều người vận chuyển nên quá trình xác minh, đấu tranh với đối tượng cầm đầu đòi hỏi nhiều thời gian và biện pháp nghiệp vụ.
Tại khu vực cửa khẩu, nguy cơ gian lận thương mại cũng có những đặc điểm khác so với hoạt động vận chuyển qua đường mòn, lối tắt. Các lực lượng chức năng phải chú ý những hành vi như khai báo không đúng tên hàng, số lượng, chủng loại, xuất xứ hoặc lợi dụng hoạt động xuất nhập khẩu để đưa hàng hóa vi phạm qua cửa khẩu.
Ngoài các biện pháp nghiệp vụ, chúng tôi xác định công tác vận động quần chúng có vai trò rất quan trọng. Khi người dân hiểu pháp luật, không tham gia vận chuyển thuê, không tiếp tay cho buôn lậu và chủ động cung cấp thông tin cho lực lượng chức năng thì các đối tượng bên ngoài sẽ khó xây dựng được đường dây, các mắt xích chân rết tại địa bàn.
Những tháng cuối năm thường là thời điểm hoạt động vận chuyển hàng hóa gia tăng. Đồn nhận định tình hình buôn lậu trên địa bàn sẽ diễn biến như thế nào và sẽ triển khai những giải pháp trọng tâm gì để ngăn chặn từ sớm, từ xa?
Những tháng cuối năm, đặc biệt thời điểm trước, trong và sau Tết Nguyên đán, nhu cầu tiêu dùng hàng hóa thường tăng cao. Từ thực tế những năm trước, chúng tôi nhận định hoạt động buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa và gian lận thương mại trên khu vực biên giới vẫn tiềm ẩn nguy cơ diễn biến phức tạp.
Trên cơ sở đó, Đồn xác định phải chủ động triển khai các biện pháp từ sớm, từ xa, không chờ khi hàng hóa đã được đưa sâu vào nội địa mới tổ chức ngăn chặn. Trọng tâm trước hết là tăng cường nắm tình hình cả trên biên giới và địa bàn, xác định các khu vực, đường mòn, lối tắt có nguy cơ cao để bố trí lực lượng tuần tra, kiểm soát, mật phục phù hợp; đồng thời duy trì các tổ công tác cơ động để kịp thời xử lý khi phát hiện dấu hiệu bất thường.
Tại khu vực cửa khẩu, đơn vị tiếp tục phối hợp với các lực lượng chức năng kiểm soát chặt người, phương tiện, hành lý và hàng hóa xuất nhập cảnh; tập trung vào các phương tiện, lô hàng có dấu hiệu nghi vấn, qua đó kịp thời phát hiện những hành vi lợi dụng hoạt động xuất nhập khẩu để buôn lậu, vận chuyển hàng hóa trái phép.
Cùng với đấu tranh trực tiếp, Đồn sẽ tiếp tục phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật cho Nhân dân khu vực biên giới, nhất là những hộ dân sinh sống gần đường biên, đường mòn, lối tắt.
Đặc biệt, chúng tôi xác định công tác phối hợp giữa các lực lượng là một trong những yếu tố quan trọng. Thông tin phải được trao đổi thường xuyên, kịp thời giữa Biên phòng, Hải quan, Công an và chính quyền địa phương để nhận diện sớm phương thức, thủ đoạn, đối tượng và khu vực trọng điểm.
Trân trọng cảm ơn Trung tá!
Ngọc Linh
